Η απόφαση της δημάρχου της πόλης Γιαβάτα, Σόκο Καβάτα, να λάβει άδεια μητρότητας αποτελεί ιστορικό ορόσημο για την Ιαπωνία. Για πρώτη φορά, εν ενεργεία δήμαρχος της χώρας κάνει χρήση του δικαιώματος αυτού, φέρνοντας στο προσκήνιο τα θεσμικά κενά αλλά και τις προκλήσεις που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στην πολιτική.
Η 36χρονη σήμερα Καβάτα είχε ήδη καταγράψει το όνομά της στην ιστορία το 2023, όταν εξελέγη, σε ηλικία μόλις 33 ετών, η νεότερη γυναίκα δήμαρχος της Ιαπωνίας. Ωστόσο, όταν αποφάσισε να αποκτήσει παιδί, διαπίστωσε πως δεν υπήρχε καμία πρόβλεψη για άδεια μητρότητας στο αξίωμα που κατείχε. Αν και οι δημοτικοί υπάλληλοι δικαιούνται 16 εβδομάδες άδειας, δεν υπήρχε αντίστοιχο θεσμικό πλαίσιο για τον δήμαρχο.
Έτσι, η ίδια χρειάστηκε να δημιουργήσει από την αρχή τις απαραίτητες διαδικασίες, ανοίγοντας τον δρόμο για όσες γυναίκες ακολουθήσουν στο μέλλον. Όπως δήλωσε, εξεπλάγη όταν διαπίστωσε ότι είναι η πρώτη δήμαρχος στην ιστορία της χώρας που προχωρά σε μια τέτοια κίνηση, γεγονός που, όπως επισήμανε, αποτυπώνει τη μικρή συμμετοχή των γυναικών σε θέσεις πολιτικής ευθύνης.
Η ισότητα των φύλων στο επίκεντρο
Η υπόθεση της Καβάτα αναζωπύρωσε τη συζήτηση γύρω από τη θέση των γυναικών στην ιαπωνική πολιτική. Παρά το γεγονός ότι η χώρα απέκτησε την πρώτη γυναίκα πρωθυπουργό της μόλις πέρυσι, η πολιτική σκηνή παραμένει έντονα ανδροκρατούμενη.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται και στους διεθνείς δείκτες, καθώς η Ιαπωνία βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις παγκοσμίως όσον αφορά την πολιτική ενδυνάμωση των γυναικών, ενώ συνολικά καταγράφει χαμηλές επιδόσεις στην ισότητα των φύλων.
Δημογραφική κρίση και ανάγκη για μεταρρυθμίσεις
Η δήμαρχος, η οποία αναμένεται να φέρει στον κόσμο το πρώτο της παιδί τον Σεπτέμβριο, συνδέει την προσωπική της επιλογή με ένα ευρύτερο κοινωνικό ζήτημα. Όπως τονίζει, η Ιαπωνία δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τη συνεχιζόμενη υπογεννητικότητα χωρίς ουσιαστικές αλλαγές στην αγορά εργασίας και στους θεσμούς.
«Πρέπει να δημιουργήσουμε μια κοινωνία όπου οι άνθρωποι, ακόμη και όσοι βρίσκονται σε ηγετικές θέσεις, δεν θα φοβούνται να δημιουργήσουν οικογένεια. Διαφορετικά, η μείωση των γεννήσεων και οι συνέπειές της για την οικονομία θα συνεχιστούν», υπογράμμισε.
Η χώρα συγκαταλέγεται στις πιο γηρασμένες κοινωνίες του κόσμου, με τις προβλέψεις να δείχνουν ότι έως το 2050 περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού θα είναι άνω των 65 ετών, γεγονός που εντείνει την ανάγκη λήψης μέτρων για την αντιμετώπιση της δημογραφικής συρρίκνωσης.
Στήριξη αλλά και αντιδράσεις
Παρότι η πλειονότητα των κατοίκων της Γιαβάτα και οι συνεργάτες της υποστήριξαν την απόφασή της, η Καβάτα βρέθηκε αντιμέτωπη και με έντονες επικρίσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ορισμένοι χρήστες την κατηγόρησαν ότι εγκαταλείπει τα καθήκοντά της, ενώ άλλοι διαφώνησαν με το γεγονός ότι θα συνεχίσει να λαμβάνει το σύνολο των αποδοχών της κατά τη διάρκεια της άδειας.
Η ίδια απάντησε πως η συζήτηση δεν αφορά μόνο τη δική της περίπτωση, αλλά το δικαίωμα όλων των εργαζομένων –ανεξάρτητα από τη θέση που κατέχουν– να μπορούν να αποκτούν παιδιά χωρίς να τίθεται σε αμφισβήτηση η επαγγελματική τους πορεία.
Η ιστορική αυτή απόφαση δεν αποτελεί μόνο μια προσωπική στιγμή για τη Σόκο Καβάτα, αλλά και μια συμβολική εξέλιξη που ενδέχεται να αποτελέσει αφετηρία για βαθύτερες θεσμικές αλλαγές στην Ιαπωνία, σε μια περίοδο όπου η χώρα καλείται να αντιμετωπίσει τόσο το έμφυλο χάσμα όσο και τη δημογραφική πρόκληση.
