Νέα πολιτική θύελλα στις Ηνωμένες Πολιτείες προκαλεί το τηλεοπτικό διάγγελμα του Ντόναλντ Τραμπ, με το οποίο ο Αμερικανός πρόεδρος επανέφερε στο επίκεντρο τις προεδρικές εκλογές του 2020 και κατηγόρησε την Κίνα ότι επιχείρησε να επηρεάσει την εκλογική διαδικασία.
Μιλώντας από τον Λευκό Οίκο το βράδυ της Πέμπτης 16 Ιουλίου, ώρα Ουάσιγκτον –ξημερώματα Παρασκευής 17 Ιουλίου στην Ελλάδα– ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι το αμερικανικό εκλογικό σύστημα διαθέτει «σοκαριστικά αδύναμα σημεία», τα οποία μπορούν να εκμεταλλευτούν ξένες δυνάμεις, όπως η Κίνα, η Ρωσία, το Ιράν και η Βόρεια Κορέα.
Ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε παράλληλα τη δημοσιοποίηση αποχαρακτηρισμένων εγγράφων που, κατά τον ίδιο, αποδεικνύουν ότι το Πεκίνο είχε αναπτύξει από το 2018 σχέδιο παρέμβασης στις αμερικανικές εκλογές.
Οι καταγγελίες του, ωστόσο, δεν συνοδεύτηκαν στο διάγγελμα από δημόσια παρουσίαση στοιχείων που να αποδεικνύουν ότι η Κίνα αλλοίωσε ψήφους ή άλλαξε το τελικό αποτέλεσμα των εκλογών του 2020.
Ο ισχυρισμός για τα στοιχεία 220 εκατομμυρίων ψηφοφόρων
Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι η Κίνα απέκτησε αρχεία τα οποία αφορούσαν περίπου 220 εκατομμύρια Αμερικανούς ψηφοφόρους, αριθμό που αντιστοιχεί σχεδόν στο σύνολο του εκλογικού σώματος των ΗΠΑ.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, τα δεδομένα περιλάμβαναν:
- ονοματεπώνυμα,
- διευθύνσεις κατοικίας,
- τηλεφωνικούς αριθμούς,
- πολιτικές προτιμήσεις,
- στοιχεία εγγραφής στους εκλογικούς καταλόγους,
- άλλα προσωπικά και δημογραφικά δεδομένα.
Ο Τραμπ χαρακτήρισε την υπόθεση «εφιάλτη για την ασφάλεια των εκλογών» και ισχυρίστηκε ότι το Πεκίνο ανέθεσε την αξιοποίηση των δεδομένων σε ειδική μονάδα.
Υποστήριξε ακόμη ότι η Κίνα εργαζόταν ήδη από το 2018 για να επηρεάσει τόσο τις ενδιάμεσες εκλογές εκείνης της χρονιάς όσο και τις προεδρικές εκλογές του 2020.
Καταγγελίες για πληρωμές σε δημοσιογράφους
Μεταξύ των σοβαρών ισχυρισμών που διατύπωσε ήταν και ότι κινεζικοί μηχανισμοί αναζητούσαν δημοσιογράφους οι οποίοι ασκούσαν κριτική στην κυβέρνησή του και τους ενθάρρυναν οικονομικά να δημοσιεύουν περισσότερα αρνητικά κείμενα για τον ίδιο.
Ο Τραμπ δεν παρουσίασε κατά τη διάρκεια του διαγγέλματος συγκεκριμένα ονόματα δημοσιογράφων, μέσα ενημέρωσης, τραπεζικές συναλλαγές ή άλλα δημόσια επαληθεύσιμα στοιχεία που να τεκμηριώνουν την καταγγελία.
Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη: μια προσπάθεια άσκησης επιρροής μέσω ενημερωτικών εκστρατειών ή παραπληροφόρησης δεν ταυτίζεται αυτομάτως με παραβίαση των εκλογικών συστημάτων, παραγωγή πλαστών ψηφοδελτίων ή αλλοίωση του αριθμού των ψήφων.
Επίθεση στο «βαθύ κράτος» και στις υπηρεσίες πληροφοριών
Ο Αμερικανός πρόεδρος κατηγόρησε στελέχη των υπηρεσιών πληροφοριών ότι απέκρυψαν ή υποβάθμισαν κρίσιμες πληροφορίες σχετικά με την κινεζική δραστηριότητα.
Ισχυρίστηκε ότι μέλη του αποκαλούμενου «βαθέος κράτους» απέκρυψαν στοιχεία τόσο από τον ίδιο όσο και από τον αμερικανικό λαό, μολονότι οι υπηρεσίες είχαν αρχίσει να ενημερώνονται για την παραβίαση αρχείων ψηφοφόρων ήδη από το 2020.
Ο Τραμπ συνέδεσε τις καταγγελίες αυτές με τον ευρύτερο ισχυρισμό του ότι οι εκλογές του 2020 ήταν «διεφθαρμένες» και ότι η ήττα του από τον Τζο Μπάιντεν ήταν αποτέλεσμα οργανωμένης νοθείας.
Οι ισχυρισμοί περί εκτεταμένης εκλογικής απάτης έχουν εξεταστεί επανειλημμένα από δικαστήρια, πολιτειακές αρχές, ελέγχους και στελέχη της ίδιας της κυβέρνησης Τραμπ, χωρίς να έχουν παρουσιαστεί αποδείξεις για νοθεία τέτοιας έκτασης που να μπορούσε να ανατρέψει το αποτέλεσμα.
Τι είχαν συμπεράνει οι αμερικανικές υπηρεσίες
Η αποχαρακτηρισμένη αξιολόγηση των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών που δημοσιοποιήθηκε το 2021 είχε καταλήξει ότι δεν υπήρχαν ενδείξεις πως κάποια ξένη κυβέρνηση αλλοίωσε τεχνικές πλευρές της εκλογικής διαδικασίας, όπως:
- τα μηχανήματα ψηφοφορίας,
- την καταμέτρηση,
- τα ψηφοδέλτια,
- την εγγραφή ψηφοφόρων,
- την επίσημη ανακοίνωση των αποτελεσμάτων.
Σύμφωνα με εκείνη την αξιολόγηση, το Πεκίνο είχε εξετάσει διαφορετικές επιλογές πολιτικής και επιρροής, αλλά δεν είχε προχωρήσει σε επιχείρηση με στόχο την αλλαγή του αποτελέσματος των προεδρικών εκλογών.
Νεότερες δημοσιογραφικές πληροφορίες για το υλικό που αποχαρακτηρίστηκε αναφέρουν ότι ορισμένα από τα έγγραφα βασίζονται σε ακατέργαστες πληροφορίες και μειοψηφικές αναλύσεις στελεχών, οι οποίες δεν αποτέλεσαν την τελική συλλογική εκτίμηση της αμερικανικής κοινότητας πληροφοριών.
Δεν προκύπτει επίσης από τα έως τώρα δημοσιοποιημένα στοιχεία ότι το Πεκίνο άλλαξε ψήφους ή το τελικό αποτέλεσμα.
Η απάντηση της Κίνας
Η κινεζική πλευρά απέρριψε τις καταγγελίες, επαναλαμβάνοντας ότι το Πεκίνο δεν παρεμβαίνει στις εσωτερικές εκλογικές διαδικασίες άλλων χωρών.
Εκπρόσωπος της κινεζικής πρεσβείας στις Ηνωμένες Πολιτείες δήλωσε ότι η Κίνα δεν έχει παρέμβει και δεν πρόκειται να παρέμβει στις αμερικανικές εκλογές.
Η αντιπαράθεση αναμένεται να επιβαρύνει περαιτέρω τις ήδη δύσκολες σχέσεις Ουάσιγκτον και Πεκίνου, παρά τις προσπάθειες διατήρησης ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας μεταξύ των δύο κυβερνήσεων.
Στο στόχαστρο η επιστολική ψήφος
Μεγάλο μέρος του διαγγέλματος αφιερώθηκε στις αλλαγές που επιδιώκει ο Τραμπ στο εκλογικό σύστημα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου 2026.
Ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε τα ψηφοδέλτια που αποστέλλονται ταχυδρομικώς «από τη φύση τους διεφθαρμένα» και ζήτησε τον δραστικό περιορισμό, ακόμη και τη σχεδόν πλήρη απαγόρευση, της επιστολικής ψήφου.
Παράλληλα, προώθησε αυστηρότερους κανόνες για:
- την απόδειξη της αμερικανικής υπηκοότητας,
- την ταυτοποίηση των ψηφοφόρων,
- την ενημέρωση και τον έλεγχο των εκλογικών καταλόγων,
- την εποπτεία των εκλογικών μηχανημάτων,
- την ομοσπονδιακή παρέμβαση στις εκλογικές διαδικασίες των πολιτειών.
Οι Δημοκρατικοί αντιδρούν, υποστηρίζοντας ότι τέτοιοι περιορισμοί μπορεί να δυσκολέψουν την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος από ηλικιωμένους, άτομα με αναπηρία, εργαζομένους, στρατιωτικούς και ψηφοφόρους που ζουν μακριά από τον τόπο εγγραφής τους.
Πολιτική σύγκρουση πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές
Η χρονική στιγμή του διαγγέλματος θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες οδεύουν προς τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι και η επόμενη εκλογική αναμέτρηση είναι ευάλωτη σε νοθεία και ξένη παρέμβαση, εκτός εάν εφαρμοστούν ριζικές αλλαγές.
Οι Δημοκρατικοί, από την πλευρά τους, κατηγορούν τον πρόεδρο ότι επιχειρεί προκαταβολικά να αποδυναμώσει την εμπιστοσύνη των πολιτών στη διαδικασία και να δημιουργήσει το πολιτικό έδαφος για αμφισβήτηση ενός δυσμενούς αποτελέσματος.
Ορισμένα μεγάλα αμερικανικά τηλεοπτικά δίκτυα επέλεξαν να μη μεταδώσουν ολόκληρη την ομιλία ζωντανά, επικαλούμενα τον κίνδυνο αναπαραγωγής ανεπιβεβαίωτων ή ήδη διαψευσμένων ισχυρισμών χωρίς άμεσο δημοσιογραφικό έλεγχο.
Η πραγματική μάχη αφορά την εμπιστοσύνη στις εκλογές
Πέρα από την αντιπαράθεση για την Κίνα, το διάγγελμα του Ντόναλντ Τραμπ ανοίγει εκ νέου ένα βαθύτερο ζήτημα: την εμπιστοσύνη των Αμερικανών πολιτών στους δημοκρατικούς θεσμούς.
Η ασφάλεια των εκλογικών δεδομένων, η προστασία από κυβερνοεπιθέσεις και η αντιμετώπιση ξένων επιχειρήσεων παραπληροφόρησης αποτελούν πραγματικές και διαρκείς προκλήσεις.
Άλλο, όμως, είναι η ύπαρξη ευπαθειών ή προσπαθειών πολιτικής επιρροής και άλλο η απόδειξη ότι αλλοιώθηκαν ψήφοι ή ανατράπηκε ένα εκλογικό αποτέλεσμα.
Μέχρι στιγμής, τα νέα στοιχεία που επικαλέστηκε ο Τραμπ δεν έχουν αποδείξει δημοσίως ότι η Κίνα άλλαξε την καταμέτρηση ή καθόρισε τον νικητή των εκλογών του 2020.
Η συζήτηση αναμένεται να συνεχιστεί με την εξέταση των αποχαρακτηρισμένων εγγράφων, τις αντιδράσεις των υπηρεσιών πληροφοριών και την πολιτική σύγκρουση που ήδη διαμορφώνεται ενόψει της κάλπης του Νοεμβρίου.
