Μια ιδιαίτερα αποκαλυπτική συζήτηση πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη σε Επιτροπή της Γερουσία των Ηνωμένων Πολιτειών, με αντικείμενο την αμερικανική πολιτική απέναντι στη Βενεζουέλα. Πίσω από τις τοποθετήσεις Ρεπουμπλικάνων και Δημοκρατικών αναδείχθηκε καθαρά το ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο: η όξυνση του ανταγωνισμού των ΗΠΑ με την Κίνα, αλλά και με τη Ρωσία και το Ιράν, στο «ίδιο τους το ημισφαίριο».
Ανοίγοντας τη συνεδρίαση, ο Ρεπουμπλικάνος πρόεδρος της Επιτροπής, Τζιμ Ρις, υπερασπίστηκε απερίφραστα τις πρόσφατες αμερικανικές ενέργειες, υποστηρίζοντας ότι η στρατιωτική επίθεση της 3ης Ιανουαρίου «έκανε την Αμερική ασφαλέστερη». Απαντώντας στην κριτική για παράκαμψη του Κογκρέσου, τόνισε πως οι σημερινές συνθήκες απαιτούν «μέγιστη αποφασιστικότητα και ευελιξία», παρουσιάζοντας την επέμβαση στη Βενεζουέλα ως «υπηρεσία προς τον κόσμο» και ως «τεράστια ευκαιρία» για τις ΗΠΑ.
Το «ημισφαίριο» και οι αντίπαλοι
Ακόμη πιο αποκαλυπτικός υπήρξε ο επικεφαλής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Μάικ Πομπέο. Στην τοποθέτησή του περιέγραψε τη Βενεζουέλα ως «βάση επιχειρήσεων» για σχεδόν όλους τους βασικούς αντιπάλους των ΗΠΑ:
το Ιράν,
τη Ρωσία,
και κυρίως την Κίνα, η οποία –όπως είπε– προμηθευόταν πετρέλαιο με εκπτώσεις που έφταναν το 20% ή και τα 20 δολάρια το βαρέλι, στο πλαίσιο αποπληρωμής χρεών.
Η αναφορά του στον όρο «ημισφαιρική άμυνα», που επαναφέρει η κυβέρνηση Ντόναλντ Τραμπ, παραπέμπει ευθέως σε μια σύγχρονη εκδοχή «ζωτικού χώρου», καθώς εντείνεται η πολεμική προετοιμασία και η γεωπολιτική αντιπαράθεση.
Κυρώσεις, πετρέλαιο και… «follow the money»
Ο Πομπέο δεν έκρυψε ότι οι ΗΠΑ επιστρατεύουν κάθε διαθέσιμο μέσο για την υπεράσπιση των οικονομικών τους συμφερόντων. Αναφέρθηκε εκτενώς στις κυρώσεις στο πετρέλαιο της Βενεζουέλας και στη «συμφωνία» που επιτρέπει την εξαγωγή του σε τιμές αγοράς, χωρίς τις εκπτώσεις που απολάμβανε η Κίνα.
Τα έσοδα, όπως εξήγησε, κατατίθενται σε λογαριασμούς υπό αμερικανική εποπτεία και κατευθύνονται σε συγκεκριμένες αγορές: φάρμακα, εξοπλισμό για την πετρελαϊκή βιομηχανία, ακόμη και υλικά αραίωσης βαρέος πετρελαίου, τα οποία –αντί για τη Ρωσία– θα προμηθεύεται πλέον αποκλειστικά από τις ΗΠΑ. Το δόγμα «follow the money» αποκτά εδώ κυριολεκτική σημασία.
Δημοκρατικές ενστάσεις, αλλά κοινή στόχευση
Από την πλευρά των Δημοκρατικών, η γερουσιαστής Τζιν Σαχίν εξέφρασε προβληματισμό για το αν «άξιζε το κόστος» η επιχείρηση, χωρίς όμως να αμφισβητεί τη βασική της στόχευση. Υπενθύμισε ότι, παρά το κόστος –που εκτιμάται στο 1 δισ. δολάρια– «τη Βενεζουέλα κυβερνούν οι ίδιοι άνθρωποι», ενώ η προσωρινή κυβέρνηση δεν έχει περιορίσει ουσιαστικά την επιρροή Κίνας, Ρωσίας και Ιράν.
Η παρέμβασή της ανέδειξε τον πυρήνα της ενδοαστικής διαμάχης στις ΗΠΑ: συμφωνία στο «τι» (τη διατήρηση της αμερικανικής πρωτοκαθεδρίας), αλλά σύγκρουση στο «πώς» και με ποιο κόστος.
Τον τόνο έκλεισε ο γερουσιαστής Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος μίλησε χωρίς προσχήματα. Δήλωσε ότι οι ΗΠΑ παραμένουν έτοιμες να χρησιμοποιήσουν βία, εάν αποτύχουν άλλες μέθοδοι, στο όνομα της «αποστολής τους στο ημισφαίριο». Αν και ξεκαθάρισε πως δεν υπάρχει άμεσο σχέδιο στρατιωτικής δράσης, υπογράμμισε ότι ο «στρατηγικός κίνδυνος» στη Λατινική Αμερική παραμένει ανοιχτό ζήτημα.
Ένας κόσμος σε επικίνδυνη τροχιά
Η συζήτηση στη Γερουσία φωτίζει με ενάργεια τη δυναμική ενός κόσμου όπου οι ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί οξύνονται και τα στρατόπεδα αναδιατάσσονται. Πίσω από τις έννοιες της «ασφάλειας», της «άμυνας» και της «σταθερότητας», αποκαλύπτονται σκληρά οικονομικά και γεωπολιτικά συμφέροντα.
Σε αυτό το περιβάλλον, το κρίσιμο ερώτημα δεν αφορά μόνο τις κυβερνήσεις και τις συμμαχίες τους, αλλά και τους λαούς που καλούνται –άμεσα ή έμμεσα– να πληρώσουν το κόστος αυτών των συγκρούσεων. Η κατανόηση του τι πραγματικά διακυβεύεται αποτελεί το πρώτο βήμα για να μη μετατραπούν ξανά σε θεατές –ή θύματα– αποφάσεων που λαμβάνονται ερήμην τους.
