Σημαντικές απώλειες στην απόδοση των αποταμιεύσεών τους καταγράφουν τα ελληνικά νοικοκυριά, καθώς τα εξαιρετικά χαμηλά επιτόκια καταθέσεων, σε συνδυασμό με τον πληθωρισμό, περιορίζουν την πραγματική αξία των χρημάτων που διατηρούν στις τράπεζες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, οι καταθέσεις των νοικοκυριών προσεγγίζουν τα 155 δισ. ευρώ, σε σύνολο περίπου 240 δισ. ευρώ καταθέσεων, εάν συνυπολογιστούν οι επιχειρήσεις και τα νομικά πρόσωπα.
Η διαφορά ανάμεσα στα επιτόκια που προσφέρουν οι ελληνικές τράπεζες και σε εκείνα που αναφέρονται για άλλες ευρωπαϊκές χώρες εκτιμάται ότι στερεί από τους καταθέτες περισσότερα από 3 δισ. ευρώ ετησίως σε δυνητικά έσοδα από τόκους.
Επιτόκια καταθέσεων 0,4% και δανείων 4,8%
Το μέσο επιτόκιο καταθέσεων στην Ελλάδα διαμορφώνεται, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στοιχεία, μόλις στο 0,4%, την ώρα που ο πληθωρισμός εκτιμάται στο 4%.
Την ίδια στιγμή, το μέσο επιτόκιο χορηγήσεων φτάνει το 4,8%, δημιουργώντας σημαντική απόσταση ανάμεσα στην απόδοση που λαμβάνουν οι αποταμιευτές και στο κόστος δανεισμού.
Η διαφορά αυτή, γνωστή ως επιτοκιακό περιθώριο ή spread, αποτελεί βασικό στοιχείο της τραπεζικής δραστηριότητας.
Με βάση τα συγκεκριμένα ποσοστά, το επιτόκιο χορηγήσεων είναι 12 φορές υψηλότερο από το μέσο επιτόκιο καταθέσεων, ενώ η διαφορά τους ανέρχεται σε 4,4 ποσοστιαίες μονάδες.
Κέρδη άνω των 4,6 δισ. ευρώ για τις τράπεζες
Την ώρα που οι αποδόσεις των καταθέσεων παραμένουν περιορισμένες, τα τραπεζικά κέρδη διαμορφώνονται σε υψηλά επίπεδα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του κειμένου, οι τράπεζες παρουσίασαν το 2025 κέρδη άνω των 4,6 δισ. ευρώ, με περίπου τα μισά να διανέμονται στους μετόχους ως μερίσματα.
Για το 2026 αναφέρεται αύξηση της κερδοφορίας κατά περίπου 10%, με βάση τα στοιχεία του εννεαμήνου.
Σημαντικό ρόλο στα οικονομικά αποτελέσματα των τραπεζών αποδίδεται τόσο στη διαφορά μεταξύ επιτοκίων καταθέσεων και χορηγήσεων όσο και στις τραπεζικές προμήθειες.
Παράλληλα, γίνεται αναφορά στο καθεστώς της αναβαλλόμενης φορολογίας, το οποίο επηρεάζει τις φορολογικές υποχρεώσεις των τραπεζικών ιδρυμάτων.
Τι κερδίζουν οι τράπεζες από τα χρήματα των καταθετών
Στο επίκεντρο βρίσκεται και η δυνατότητα των τραπεζών να τοποθετούν τη ρευστότητά τους στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων της ΕΚΤ ανέρχεται στο 2,5%, ενώ το βασικό επιτόκιο δανεισμού αναφέρεται στο 2,65%.
Αυτό σημαίνει ότι οι τράπεζες μπορούν να εξασφαλίζουν υψηλότερη απόδοση από την τοποθέτηση διαθέσιμων κεφαλαίων στην ΕΚΤ, σε σύγκριση με το μέσο επιτόκιο που καταβάλλουν στους καταθέτες.
Η ελληνική τραπεζική αγορά περιλαμβάνει τέσσερις μεγάλες συστημικές τράπεζες, την Εθνική Τράπεζα, την Alpha Bank, τη Eurobank και την Τράπεζα Πειραιώς, καθώς και μικρότερα πιστωτικά ιδρύματα, μεταξύ των οποίων η Credia.
Από το 0,4% στο 0,34% μετά τη φορολογία
Πέρα από τα χαμηλά επιτόκια, οι αποδόσεις των καταθέσεων περιορίζονται περαιτέρω από τη φορολογία των τόκων.
Στην Ελλάδα οι τόκοι καταθέσεων φορολογούνται με συντελεστή 15%, ενώ ο αντίστοιχος συντελεστής φορολόγησης των μερισμάτων ανέρχεται σε 5%.
Έτσι, για έναν καταθέτη που λαμβάνει ετήσιο επιτόκιο 0,4%, η καθαρή απόδοση μετά την παρακράτηση του φόρου διαμορφώνεται μόλις στο 0,34%.
Για παράδειγμα, σε κατάθεση 10.000 ευρώ με επιτόκιο 0,4%, οι ετήσιοι τόκοι ανέρχονται σε 40 ευρώ, από τα οποία απομένουν 34 ευρώ μετά τη φορολογία.
Στο κείμενο γίνεται επίσης αναφορά σε χρεώσεις διατήρησης τραπεζικών λογαριασμών ύψους 0,80 ευρώ τον μήνα, οι οποίες, όπου εφαρμόζονται, επιβαρύνουν περαιτέρω τους καταθέτες.
Πληθωρισμός: Πώς μειώνεται η πραγματική αξία των αποταμιεύσεων
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η επίδραση του πληθωρισμού στην αγοραστική δύναμη των καταθέσεων.
Με ετήσιο πληθωρισμό 4% και καθαρή απόδοση καταθέσεων 0,34%, η πραγματική αξία των αποταμιεύσεων μειώνεται, καθώς η αύξηση των τιμών υπερβαίνει κατά πολύ τους τόκους που εισπράττει ο καταθέτης.
Με βάση αυτά τα ποσοστά, η πραγματική απόδοση είναι αρνητική, περίπου 3,5% σε ετήσια βάση.
Επομένως, ακόμη και όταν το ονομαστικό υπόλοιπο ενός τραπεζικού λογαριασμού παραμένει σταθερό ή αυξάνεται ελάχιστα από τους τόκους, η αγοραστική του δύναμη περιορίζεται.
Η διαφορά με τις ευρωπαϊκές τράπεζες
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύγκριση με τα επιτόκια καταθέσεων σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, σε χώρες όπως η Γερμανία και η Ισπανία οι αποδόσεις καταθέσεων κυμαίνονται μεταξύ 2,4% και 2,5%, έναντι 0,4% στην Ελλάδα.
Η διαφορά προσεγγίζει τις δύο ποσοστιαίες μονάδες.
Εάν εφαρμοζόταν αντίστοιχο μέσο επιτόκιο στα περίπου 155 δισ. ευρώ των καταθέσεων των ελληνικών νοικοκυριών, τα πρόσθετα ετήσια έσοδα από τόκους εκτιμάται ότι θα ξεπερνούσαν τα 3 δισ. ευρώ.
Παράλληλα, το Δημόσιο θα μπορούσε να εισπράττει περίπου 450 εκατ. ευρώ επιπλέον ετησίως από τη φορολογία των τόκων, με συντελεστή 15%.
Πόσα χρήματα έχουν οι Έλληνες στους τραπεζικούς λογαριασμούς
Η κατανομή των τραπεζικών καταθέσεων παρουσιάζει σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάλογα με το ύψος του υπολοίπου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που αποδίδονται στην Τράπεζα της Ελλάδος, η μεγαλύτερη πλειονότητα των τραπεζικών λογαριασμών διαθέτει σχετικά μικρά ποσά.
Ειδικότερα:
- Καταθέσεις έως 1.000 ευρώ: Αντιστοιχούν περίπου στο 71% των λογαριασμών, με μέσο υπόλοιπο γύρω στα 250 ευρώ. Σε αυτούς συγκεντρώνεται μόλις το 1,3% των συνολικών καταθέσεων.
- Καταθέσεις από 1.001 έως 5.000 ευρώ: Αφορούν περίπου το 13% των λογαριασμών και συγκεντρώνουν το 4,8% των καταθέσεων.
- Καταθέσεις από 5.001 έως 50.000 ευρώ: Αντιπροσωπεύουν περίπου το 14% των λογαριασμών, στους οποίους βρίσκεται το 34% των συνολικών καταθέσεων.
- Καταθέσεις άνω των 100.000 ευρώ: Αφορούν μόλις το 0,9% των λογαριασμών, αλλά συγκεντρώνουν περίπου το 45,7% των συνολικών κεφαλαίων.
Τα συγκεκριμένα στοιχεία αποτυπώνουν τη μεγάλη συγκέντρωση των τραπεζικών αποταμιεύσεων σε περιορισμένο αριθμό λογαριασμών, την ώρα που η πλειονότητα εμφανίζει υπόλοιπα έως 1.000 ευρώ.
