Χτυπάει το κινητό, βλέπετε έναν άγνωστο αριθμό και αποφασίζετε να απαντήσετε. Στην άλλη άκρη, όμως, δεν ακούγεται τίποτα. Καμία φωνή, κανένας ήχος, μόνο σιωπή. Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα, η κλήση διακόπτεται, αφήνοντάς σας με την απορία: ποιος σας κάλεσε και τι ήθελε;
Οι λεγόμενες «σιωπηλές κλήσεις» αποτελούν ένα φαινόμενο που προκαλεί ολοένα μεγαλύτερη ανησυχία, καθώς μπορεί να συνδέεται με σύγχρονες πρακτικές τηλεφωνικής εξαπάτησης. Πίσω από ένα φαινομενικά αθώο τηλεφώνημα ενδέχεται να κρύβονται αυτοματοποιημένα συστήματα ή επιτήδειοι που επιχειρούν να συγκεντρώσουν πληροφορίες για πιθανούς στόχους.
Καθώς οι τηλεφωνικές απάτες εξελίσσονται και αξιοποιούν όλο και περισσότερο τις νέες τεχνολογίες, ακόμη και μια κλήση χωρίς λέξεις μπορεί να αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής.
Γιατί σας καλούν και δεν μιλούν;
Δεν έχουν όλες οι σιωπηλές κλήσεις ύποπτο σκοπό. Σε αρκετές περιπτώσεις, η εξήγηση είναι πολύ πιο απλή και σχετίζεται με τη λειτουργία των αυτοματοποιημένων τηλεφωνικών συστημάτων.
Εταιρείες και τηλεφωνικά κέντρα πραγματοποιούν συχνά μαζικές κλήσεις για διαφημιστικούς ή ενημερωτικούς σκοπούς. Τα συστήματα αυτά μπορεί να καλούν ταυτόχρονα πολλούς αριθμούς, χωρίς να υπάρχει πάντοτε διαθέσιμος εκπρόσωπος για να αναλάβει τη συνομιλία. Έτσι, ο παραλήπτης μπορεί να απαντήσει και να ακούσει μόνο σιωπή.
Υπάρχει, ωστόσο, και μια διαφορετική εκδοχή που σχετίζεται με την κυβερνοασφάλεια.
Όπως επισημαίνει σε σχετική ανάλυσή της η εταιρεία Kaspersky, οι σιωπηλές κλήσεις μπορεί να χρησιμοποιούνται από επιτήδειους για να διαπιστώσουν εάν ένας τηλεφωνικός αριθμός είναι ενεργός και εάν ο κάτοχός του ανταποκρίνεται σε κλήσεις από άγνωστους αριθμούς.
Με αυτόν τον τρόπο, οι δράστες μπορούν να δημιουργήσουν λίστες με ενεργούς τηλεφωνικούς αριθμούς, οι οποίοι ενδέχεται να αποτελέσουν στόχο μελλοντικών προσπαθειών εξαπάτησης.
Η επιβεβαίωση ενός αριθμού δεν σημαίνει ότι έχει ήδη πραγματοποιηθεί κάποια απάτη. Μπορεί, όμως, να αποτελέσει το πρώτο στάδιο μιας πιο οργανωμένης προσπάθειας, η οποία θα ακολουθήσει με ένα πειστικό τηλεφώνημα, ένα υποτιθέμενο επείγον περιστατικό ή μια ψεύτικη ενημέρωση από τράπεζα ή υπηρεσία.
Η τεχνητή νοημοσύνη δίνει νέα όπλα στους απατεώνες
Ένας ακόμη λόγος για τον οποίο οι σιωπηλές κλήσεις βρίσκονται στο επίκεντρο της προσοχής είναι η ταχύτατη εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης και, ειδικότερα, της τεχνολογίας κλωνοποίησης φωνής (voice cloning).
Πλέον, ειδικά εργαλεία μπορούν να αναπαράγουν τη χροιά, τον τόνο και τα χαρακτηριστικά της φωνής ενός ανθρώπου, δημιουργώντας ηχητικά αποσπάσματα που μοιάζουν εντυπωσιακά με την πραγματική του φωνή.
Οι επιτήδειοι μπορούν να αναζητήσουν διαθέσιμα δείγματα φωνής από βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δημόσιες ηχογραφήσεις ή άλλα ηχητικά αρχεία. Στη συνέχεια, χρησιμοποιούν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για να δημιουργήσουν μια ψηφιακή απομίμηση.
Η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου των ΗΠΑ (FTC) έχει προειδοποιήσει ότι ακόμη και ένα σύντομο ηχητικό απόσπασμα μπορεί να αξιοποιηθεί ως δείγμα για την κλωνοποίηση μιας φωνής.
Το αποτέλεσμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ιδιαίτερα πειστικές απάτες. Ένας δράστης, για παράδειγμα, μπορεί να τηλεφωνήσει σε κάποιον συγγενή και να προσποιηθεί ότι είναι το παιδί του ή κάποιο άλλο αγαπημένο πρόσωπο που βρίσκεται δήθεν σε ανάγκη, ζητώντας επειγόντως χρήματα.
Χρειάζεται, πάντως, να διευκρινιστεί ότι δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία πως μια σύντομη απάντηση σε μια σιωπηλή κλήση αρκεί από μόνη της για να δημιουργηθεί αξιόπιστη κλωνοποίηση φωνής. Η συλλογή φωνητικών δεδομένων αποτελεί έναν πιθανό κίνδυνο, όχι απόδειξη ότι κάθε τέτοιο τηλεφώνημα αποσκοπεί στην ηχογράφηση του παραλήπτη.
Πώς να προστατευτείτε από τις ύποπτες κλήσεις
Μια σιωπηλή κλήση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος προσπαθεί να σας εξαπατήσει. Ωστόσο, η προσοχή είναι απαραίτητη, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για άγνωστους αριθμούς ή επαναλαμβανόμενα τηλεφωνήματα.
Οι ειδικοί συνιστούν ορισμένα απλά μέτρα που μπορούν να περιορίσουν την έκθεση σε τέτοιου είδους πρακτικές:
- Μην παραμένετε στη γραμμή: Εάν απαντήσετε και δεν ακούσετε κανέναν, τερματίστε την κλήση χωρίς να περιμένετε να αντιδράσει ο συνομιλητής.
- Μην δίνετε προσωπικές πληροφορίες: Μην αποκαλύπτετε στοιχεία ταυτότητας, τραπεζικούς κωδικούς, αριθμούς καρτών ή άλλες ευαίσθητες πληροφορίες σε άγνωστους καλούντες.
- Αποφύγετε τις ύποπτες επανακλήσεις: Μην καλείτε πίσω άγνωστους αριθμούς, ιδιαίτερα όταν δεν έχετε λόγο να πιστεύετε ότι πρόκειται για πραγματική επικοινωνία.
- Ενεργοποιήστε τη φραγή ανεπιθύμητων κλήσεων: Αξιοποιήστε τις διαθέσιμες λειτουργίες αναγνώρισης και αποκλεισμού ύποπτων αριθμών στο κινητό σας.
- Επιβεβαιώνετε την ταυτότητα του καλούντος: Εάν κάποιος ισχυριστεί ότι είναι συγγενής σας και ζητήσει χρήματα ή βοήθεια, επικοινωνήστε μαζί του μέσω ενός γνωστού αριθμού και όχι μέσω της κλήσης που δεχθήκατε.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και όταν κάποιος επιχειρεί να σας πιέσει να ενεργήσετε γρήγορα, επικαλούμενος ένα δήθεν επείγον περιστατικό.
Το βασικό είναι να θυμάστε ότι η φωνή που ακούτε στο τηλέφωνο δεν αποτελεί πλέον από μόνη της απόδειξη της ταυτότητας του συνομιλητή σας.
Η σιωπή στην άλλη άκρη της γραμμής μπορεί να μην κρύβει τίποτα περισσότερο από ένα τεχνικό πρόβλημα. Σε κάθε περίπτωση, όμως, όταν πρόκειται για άγνωστες κλήσεις, η επιφυλακτικότητα παραμένει η καλύτερη άμυνα.
