Στην τελική τροχιά εισέρχεται ο σχεδιασμός για την εφαρμογή του πρώτου οργανωμένου προγράμματος προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του πνεύμονα στην Ελλάδα, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία κατά το πρώτο τρίμηνο του 2027 σε επτά νοσοκομειακά ιδρύματα της χώρας.
Τις σχετικές ανακοινώσεις πραγματοποίησε η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, στο πλαίσιο της επιστημονικής ημερίδας «Καρκίνος του πνεύμονα: Η αξία της έγκαιρης διάγνωσης - Η πρόληψη που σώζει». Όπως γνωστοποίησε, η χρηματοδότηση του προγράμματος εξασφαλίζεται μέσω πόρων του ΕΣΠΑ, ενώ η διαμόρφωση των επιστημονικών πρωτοκόλλων πραγματοποιείται σε στενή συνεργασία με την Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία και την Εθνική Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων Δημόσιας Υγείας.
Ομάδες υψηλού κινδύνου και κριτήρια ένταξης
Το κάπνισμα συνιστά τον κυριότερο επιβαρυντικό παράγοντα για την ανάπτυξη της νόσου. Σύμφωνα με τον Καθηγητή Πνευμονολογίας του ΕΚΠΑ και Πρόεδρο της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείες, Στέλιο Λουκίδη, η πλειονότητα των περιστατικών αφορά άτομα με επιβαρυμένο καπνιστικό ιστορικό.
Ωστόσο, ένα ποσοστό της τάξεως του 15% έως 20% των διαγνώσεων αφορά μη καπνιστές, όπου ενδέχεται να εμπλέκονται γενετικές προδιαθέσεις, η ηλικία ή υποκείμενες παθήσεις, όπως η πνευμονική ίνωση.
Σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα που παρουσιάστηκαν, τα βασικά κριτήρια προσδιορισμού των ομάδων αυξημένου κινδύνου περιλαμβάνουν:
- Συστηματική έκθεση στον καπνό: Άτομα με ιστορικό τουλάχιστον 20 πακέτο-ετών (pack-years), δηλαδή κατανάλωση ενός πακέτου τσιγάρων ημερησίως για 20 έτη (ή αντίστοιχη αναλογία).
- Ηλικιακό εύρος: Πολίτες ηλικίας 50 έως 80 ετών, συμπεριλαμβανομένων των πρώην καπνιστών.
- Οικογενειακό ιστορικό & περιβαλλοντικοί παράγοντες: Εξετάζεται η συμπερίληψη ατόμων με επιβαρυμένη κληρονομικότητα, επαγγελματική έκθεση σε καρκινογόνες ουσίες ή επιβάρυνση από την ατμοσφαιρική ρύπανση, όπως σημείωσαν η Επίκουρη Καθηγήτρια Οικονομικών της Υγείας, Μαρία Καθαράκη, και η Καθηγήτρια Διοίκησης Υπηρεσιών Υγείας του ΕΚΠΑ, Δάφνη Καϊτελίδου.
Η σημασία της πρωτογενούς πρόληψης και της έγκαιρης ανίχνευσης
Ο Αναπληρώτης Καθηγητής Ογκολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και Πρόεδρος της ΕΟΠΕ, Εμμανουήλ Σαλούστρος, υπογράμμισε τη διαγνωστική αξία της αξονικής τομογραφίας θώρακα χαμηλής δόσης. Τόνισε παράλληλα ότι η πρωτογενής πρόληψη -με κύριο άξονα τη διακοπή του καπνίσματος και τη βελτίωση των περιβαλλοντικών συνθηκών- παραμένει η πλέον ουσιαστική θωράκιση του πληθυσμού.
Ο ίδιος επεσήμανε την ανάγκη ευαισθητοποίησης για τα πρώιμα συμπτώματα, καθότι συχνά οι ασθενείς προσέρχονται σε προχωρημένα στάδια της νόσου.
Οργανωτική δομή και πλοήγηση του ασθενή στο ΕΣΥ
Για την αποτελεσματική εφαρμογή του προγράμματος, κομβικής σημασίας θεωρείται η διασφάλιση της συνέχειας στη φροντίδα του πολίτη, από την αρχική πρόσκληση έως τη διαγνωστική διερεύνηση και τη θεραπευτική αντιμετώπιση.
- Καθοδήγηση και υποδομές: Η Πρόεδρος της FairLife L.C.C., Κορίνα Πατέλη-Bell, ανέδειξε την ανάγκη για επαρκή ενημέρωση και υποστήριξη των πολιτών καθ' όλη τη διαδρομή της φροντίδας, σημειώνοντας ότι ο έγκαιρος εντοπισμός είναι καθοριστικός.
- Συντονισμός του συστήματος: Ο Πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ), Γιώργος Καπετανάκης, υπογράμμισε ότι το σύστημα υγείας οφείλει να διασφαλίζει τον ενεργό εντοπισμό των ατόμων υψηλού κινδύνου, την παρακολούθηση των συμμετεχόντων και τη διαχειριστική επάρκεια των δομών απέναντι στις αυξημένες ανάγκες επανελέγχου.
