Βαθιά και διαρκώς εντεινόμενη δημογραφική κρίση αντιμετωπίζει η Ελλάδα, σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών που παρουσιάζει ο καθηγητής Βύρων Κοτζαμάνης. Η σύγκριση των δεκαετιών αποτυπώνει μια δραματική πτώση των γεννήσεων, οι οποίες από περίπου 148.000 ετησίως την περίοδο 1979-1980 περιορίστηκαν δραστικά στις 67.000 την περίοδο 2024-2025. Παράλληλα, η μέση ηλικία απόκτησης παιδιού αυξήθηκε σημαντικά στα 32,2 έτη το 2024, έναντι 26,2 ετών στα τέλη της δεκαετίας του 1970, ανατρέποντας πλήρως τον οικογενειακό και κοινωνικό χάρτη της χώρας.
Καθοριστικό ρόλο στην πτωτική αυτή πορεία παίζει η κατάρρευση της διαγενεακής γονιμότητας. Οι γυναίκες που γεννήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1950 απέκτησαν κατά μέσο όρο περίπου δύο παιδιά, ενώ για όσες γεννήθηκαν γύρω στο 1985 ο αριθμός αυτός έπεσε κάτω από τα 1,5 παιδιά. Ως αποτέλεσμα, ο ετήσιος δείκτης γονιμότητας υποχώρησε από τα 2.200 παιδιά ανά 1,000 γυναίκες το 1979-1980 στα 1.240 την περίοδο 2024-2025, με τη μικρή ανάκαμψη που είχε καταγραφεί μεταξύ 2003 και 2009 να αποδίδεται κυρίως στη μαζική είσοδο μεταναστών.
Ιδιαίτερα έντονο είναι το πρόβλημα στην περιφέρεια και την ηπειρωτική Ελλάδα, όπου μεταξύ 2009 και 2024 οι γεννήσεις μειώθηκαν συνολικά κατά 42%. Σε έξι νομούς μάλιστα η πτώση ξεπέρασε το 50% —συγκεκριμένα στη Θεσπρωτία, τα Γρεβενά, τη Φθιώτιδα, την Κοζάνη, την Ευρυτανία και τη Φλώρινα—, ενώ στον αντίποδα, οι νησιωτικές περιοχές δείχνουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, με τις Κυκλάδες και τη Ζάκυνθο να καταγράφουν μείωση μικρότερη του 15%.
Η κατάσταση επιδεινώνεται δραματικά αν συνυπολογιστεί το φυσικό ισοζύγιο, το οποίο έχει περάσει σε σταθερά αρνητικό έδαφος. Ενώ τη δεκαετία του '70 οι γεννήσεις υπερείχαν των θανάτων κατά 638.000, μόνο στην πενταετία 2021-2025 οι θάνατοι ξεπέρασαν τις γεννήσεις κατά περίπου 290.000. Το 2024 καταγράφηκαν 184 θάνατοι ανά 100 γεννήσεις, με μόλις πέντε Περιφερειακές Ενότητες (Θήρα, Μύκονος, Κως, Νάξος, Ρέθυμνο) να διατηρούν περισσότερες γεννήσεις από θανάτους, τη στιγμή που σε εννέα περιοχές της ηπειρωτικής χώρας οι θάνατοι ήταν τουλάχιστον διπλάσιοι.
