Ο καρκίνος του στόματος αναπτύσσεται στους ιστούς της στοματικής κοιλότητας ή του στοματοφάρυγγα και μπορεί να προσβάλει τα χείλη, τη γλώσσα, τα ούλα, τα μάγουλα, τον ουρανίσκο και τον λαιμό. Όπως συμβαίνει και με άλλες μορφές καρκίνου, ξεκινά όταν κύτταρα αρχίζουν να πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα, δημιουργώντας όγκους που μπορούν να επεκταθούν και σε άλλα σημεία του οργανισμού.
Στα αρχικά στάδια ο καρκίνος του στόματος μπορεί να μην προκαλεί πόνο, γι' αυτό και η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων είναι ιδιαίτερα σημαντική.
Ενδεικτικά προειδοποιητικά σημάδια είναι:
- πληγή στο στόμα ή στα χείλη που δεν επουλώνεται μέσα σε δύο εβδομάδες,
- λευκές ή κόκκινες κηλίδες στη γλώσσα, στα ούλα ή στο εσωτερικό των μάγουλων,
- επίμονος πόνος ή εξόγκωμα στο στόμα,
- δυσκολία στη μάσηση, την κατάποση ή στην κίνηση της γλώσσας και της γνάθου,
- μούδιασμα σε σημεία του στόματος,
- συνεχής πονόλαιμος ή αίσθηση ότι υπάρχει κάτι κολλημένο στον λαιμό,
- ανεξήγητη απώλεια βάρους.
Ποιοι έχουν αυξημένο κίνδυνο;
Οι βασικοί παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του στόματος είναι:
- το κάπνισμα και κάθε μορφή χρήσης καπνού,
- η συχνή και αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ,
- η λοίμωξη από τον ιό HPV (κυρίως τον τύπο HPV-16),
- η έντονη έκθεση των χειλιών στον ήλιο,
- η κακή στοματική υγιεινή και οι χρόνιοι ερεθισμοί,
- το εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα,
- η ηλικία άνω των 50 ετών, με τους άνδρες να εμφανίζουν συχνότερα τη νόσο.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση του καρκίνου του στόματος ξεκινά με την κλινική εξέταση από οδοντίατρο ή γιατρό, ο οποίος ελέγχει προσεκτικά τη στοματική κοιλότητα για τυχόν ύποπτες αλλοιώσεις ή εξογκώματα. Εάν διαπιστωθεί κάποιο εύρημα που προκαλεί ανησυχία, μπορεί να χρειαστεί βιοψία για να επιβεβαιωθεί η διάγνωση, καθώς και απεικονιστικές εξετάσεις, όπως αξονική ή μαγνητική τομογραφία και, σε ορισμένες περιπτώσεις, PET scan, ώστε να εκτιμηθεί η έκταση της νόσου. Αν ο καρκίνος εντοπίζεται στον στοματοφάρυγγα, ενδέχεται να πραγματοποιηθεί και έλεγχος για λοίμωξη από τον ιό HPV. Η έγκαιρη διάγνωση θεωρείται καθοριστικής σημασίας, καθώς αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες αποτελεσματικής θεραπείας και καλύτερης πρόγνωσης.
Θεραπεία: Ποιες επιλογές υπάρχουν;
Ο καρκίνος του στόματος μπορεί να εξελιχθεί σε μια ιδιαίτερα σοβαρή νόσο, ωστόσο η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση μπορούν να κάνουν τη διαφορά. Η αποφυγή του καπνίσματος και της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ, ο εμβολιασμός κατά του HPV, η καλή στοματική υγιεινή και οι τακτικοί οδοντιατρικοί έλεγχοι αποτελούν βασικά «όπλα» προστασίας.
| Θεραπεία | Πότε εφαρμόζεται | Πιθανές παρενέργειες |
|---|---|---|
| Χειρουργική επέμβαση | Πρώιμα αλλά και προχωρημένα στάδια | Πόνος, δυσκολία στην ομιλία ή στην κατάποση |
| Ακτινοθεραπεία | Μετά το χειρουργείο ή ως βασική θεραπεία σε μικρούς όγκους | Ξηροστομία, πληγές στο στόμα, αλλαγές στη γεύση |
| Χημειοθεραπεία | Προχωρημένα στάδια ή σε συνδυασμό με ακτινοβολία | Ναυτία, κόπωση, τριχόπτωση |
| Στοχευμένη θεραπεία | Σε ορισμένους προχωρημένους ή HPV-θετικούς όγκους | Δερματικά εξανθήματα, διάρροια |
| Ανοσοθεραπεία | Σε υποτροπές ή μεταστατική νόσο | Συμπτώματα τύπου γρίπης και φλεγμονές |
