Οικονομική ενίσχυση σε συνταξιούχους που αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα υγείας και χρειάζονται καθημερινή βοήθεια από τρίτο πρόσωπο παρέχει ο e-ΕΦΚΑ μέσω του επιδόματος «συμπαράστασης ετέρου προσώπου», γνωστού και ως επιδόματος απόλυτης αναπηρίας.
Η παροχή καταβάλλεται ως προσαύξηση της κύριας σύνταξης και χορηγείται μόνο μετά από πιστοποίηση της αναπηρίας από τα Κέντρα Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕΠΑ), τα οποία πρέπει να διαπιστώνουν ότι ο συνταξιούχος βρίσκεται σε κατάσταση που απαιτεί συνεχή επίβλεψη, συμπαράσταση και περιποίηση από άλλο άτομο.
Ποιοι είναι οι δικαιούχοι
Δικαίωμα στην παροχή έχουν συγκεκριμένες κατηγορίες συνταξιούχων:
- Συνταξιούχοι λόγω αναπηρίας, όταν υπάρχει γνωμάτευση των ΚΕΠΑ ότι απαιτείται συνεχής φροντίδα από τρίτο πρόσωπο.
- Τυφλοί συνταξιούχοι λόγω γήρατος ή αναπηρίας.
- Συνταξιούχοι λόγω θανάτου, εφόσον ο θανών ασφαλισμένος είχε υπαχθεί για πρώτη φορά στην ασφάλιση πριν από την 1η Ιανουαρίου 1993, με τις εξαιρέσεις που προβλέπει η νομοθεσία.
- Ειδικές κατηγορίες συνταξιούχων του πρώην ΟΓΑ, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις.
Αντίθετα, οι συνταξιούχοι γήρατος δεν δικαιούνται την προσαύξηση μόνο και μόνο επειδή χρειάζονται βοήθεια από τρίτο πρόσωπο. Η εξαίρεση αφορά αποκλειστικά τους τυφλούς συνταξιούχους γήρατος.
Παράλληλα, ασφαλισμένοι που δεν έχουν ακόμη συνταξιοδοτηθεί δεν μπορούν να λάβουν το συγκεκριμένο επίδομα, ακόμη και αν διαθέτουν γνωμάτευση των ΚΕΠΑ.
Πόσα χρήματα καταβάλλονται
Το ποσό της ενίσχυσης εξαρτάται κυρίως από τον χρόνο πρώτης ασφάλισης.
Για όσους ασφαλίστηκαν πριν από την 1η Ιανουαρίου 1993 προβλέπεται προσαύξηση ίση με το 50% της καταβαλλόμενης κύριας σύνταξης, χωρίς να υπολογίζονται τυχόν οικογενειακά επιδόματα. Η προσαύξηση δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 671,40 ευρώ.
Για ασφαλισμένους από την 1η Ιανουαρίου 1993 και μετά, το επίδομα είναι σταθερό και αναπροσαρμόζεται με βάση τη νομοθεσία. Από 1η Ιανουαρίου 2026 ανέρχεται στα 201,71 ευρώ τον μήνα.
Στην περίπτωση των τυφλών συνταξιούχων, η προσαύξηση αντιστοιχεί επίσης στο 50% της καταβαλλόμενης σύνταξης, με ανώτατο όριο τα 671,40 ευρώ.
Πότε μπορεί να φτάσει έως και τα 846 ευρώ
Σε ειδικές περιπτώσεις συνταξιούχων με παραπληγία ή τετραπληγία, οι οποίοι πληρούν τις προϋποθέσεις για το εξωιδρυματικό επίδομα, μπορεί να χορηγηθεί συνολική παροχή έως 846 ευρώ.
Εάν από τη γνωμάτευση των ΚΕΠΑ προκύπτει ότι ο ασφαλισμένος δικαιούται τόσο το επίδομα απόλυτης αναπηρίας όσο και το εξωιδρυματικό επίδομα, εφαρμόζονται οι σχετικές διατάξεις ώστε να λαμβάνει τη συμφερότερη παροχή. Σε περίπτωση που το επίδομα απόλυτης αναπηρίας είναι μικρότερο από το εξωιδρυματικό, αναστέλλεται η καταβολή του πρώτου και καταβάλλεται το εξωιδρυματικό επίδομα, το οποίο σήμερα ανέρχεται στα 846 ευρώ.
Τι ισχύει για τους συνταξιούχους του Δημοσίου
Διαφορετικό καθεστώς εφαρμόζεται στους συνταξιούχους του Δημοσίου. Για αυτούς δεν ισχύει το επίδομα «συμπαράστασης ετέρου προσώπου», αλλά ειδική προσαύξηση της σύνταξης, η οποία υπολογίζεται σε ποσοστό από 2,5% έως 4,5% του βασικού μισθού, ανάλογα με το ποσοστό ανικανότητας.
Όταν η ανικανότητα ανέρχεται σε 80% ή περισσότερο, η προσαύξηση αυξάνεται επιπλέον κατά 50%, σύμφωνα με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο.
Η διαδικασία για την αίτηση
Η πιστοποίηση της αναπηρίας πραγματοποιείται ψηφιακά μέσω της Εθνικής Πύλης Αναπηρίας, όπου υποβάλλεται η αίτηση προς τα ΚΕΠΑ.
Στη συνέχεια, ο ενδιαφερόμενος πρέπει να υποβάλει ηλεκτρονικά αίτηση στον e-ΕΦΚΑ για τη χορήγηση του επιδόματος, μέσω της υπηρεσίας «Υποβολή Αίτησης Συνταξιοδότησης και Εφάπαξ Παροχής».
Η αίτηση μπορεί να κατατεθεί ακόμη και την ίδια ημέρα με την αίτηση πιστοποίησης αναπηρίας ή μέσα σε τέσσερις μήνες από την έκδοση της γνωστοποίησης του αποτελέσματος των ΚΕΠΑ. Στην περίπτωση αυτή, ως ημερομηνία υποβολής θεωρείται η ημερομηνία κατάθεσης της αίτησης πιστοποίησης αναπηρίας, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει ευνοϊκά την έναρξη καταβολής της παροχής.
