Στην επίσημη παρουσίαση της νέας ψηφιακής πλατφόρμας PosoKanei προχώρησε η κυβέρνηση, επιχειρώντας να προσφέρει ένα όπλο διαφάνειας στους καταναλωτές απέναντι στο συνεχιζόμενο κύμα ανατιμήσεων. Η εφαρμογή επιτρέπει στους πολίτες να συγκρίνουν τις τιμές των αγαθών ανά αλυσίδα σούπερ μάρκετ, να ελέγχουν το ιστορικό των μεταβολών, να οργανώνουν τις λίστες αγορών τους, ακόμη και να προχωρούν σε συγκρίσεις με άλλες ευρωπαϊκές αγορές. Ωστόσο, η επικοινωνιακή προβολή του εργαλείου έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τα καθημερινά δεδομένα της αγοράς. Με τον πληθωρισμό να προσεγγίζει το 5% και τις τιμές των βασικών αγαθών να καταγράφουν ένα αδιάκοπο ράλι εδώ και έναν χρόνο, τα κυβερνητικά μέτρα —όπως η αναπροσαρμογή του κατώτατου μισθού και οι μειώσεις σε φόρους και εισφορές— αποδεικνύονται «σταγόνα στον ωκεανό» για τον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Η κρίση στο οικογενειακό τραπέζι: «Τέλος» στο μοσχαρίσιο κρέας
Η πιο ξεκάθαρη αποτύπωση της συρρίκνωσης της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών εντοπίζεται πλέον στα παραδοσιακά κρεοπωλεία. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Καταστηματαρχών Κρεοπωλών, Σάββα Κεσίδη, η κατάσταση εμφανίζεται ιδιαίτερα πιεστική. Αν και οι καταναλωτές δεν έχουν εγκαταλείψει τα συνοικιακά καταστήματα, η οικονομική τους στενότητα τους αναγκάζει να αλλάξουν ριζικά συμπεριφορά. Πλέον, αγοράζουν σημαντικά μικρότερες ποσότητες και στρέφονται σε σαφώς οικονομικότερες κοπές.
Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι το μοσχάρι, λόγω των ιστορικά υψηλών τιμών του, τείνει να αποκλειστεί από τη διατροφή των Ελλήνων. Από την περίοδο των Χριστουγέννων και μετά, η κατανάλωση μοσχαρίσιου κρέατος έχει σημειώσει κατακόρυφη πτώση, η οποία σε αρκετές περιοχές αγγίζει το 30%.
Η αναγκαστική στροφή σε κοτόπουλο και χοιρινό
Προκειμένου να καλύψουν τις διατροφικές τους ανάγκες, τα νοικοκυριά αντικαθιστούν το μοσχάρι με εναλλακτικές, πιο προσιτές πηγές ζωικής πρωτεΐνης, με κυριότερες επιλογές το κοτόπουλο και το χοιρινό. Η υποχώρηση της ζήτησης για μοσχάρι λειτουργεί προσωρινά ως ανάχωμα για νέες μεγάλες ανατιμήσεις στο συγκεκριμένο είδος, όμως η μαζική μετατόπιση της κατανάλωσης ενδέχεται μακροπρόθεσμα να δημιουργήσει νέες πληθωριστικές πιέσεις στις τιμές του κοτόπουλου και του χοιρινού. Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει ότι οι αγορές τροφίμων γίνονται πλέον με αποκλειστικό κριτήριο το κόστος και όχι τις πραγματικές γαστρονομικές ή διατροφικές προτιμήσεις.
Τα όρια του PosoKanei και η ανάγκη για βαθύτερο έλεγχο
Παρά τη χρηστικότητά της για την καθημερινή αναζήτηση προσφορών, η πλατφόρμα PosoKanei δέχεται έντονη κριτική καθώς περιορίζεται στην καταγραφή της τελικής τιμής στο ράφι, χωρίς να αγγίζει τις βαθύτερες αιτίες της ακρίβειας. Ο χρήστης βλέπει το τελικό αποτέλεσμα, αλλά παραμένει στο σκοτάδι όσον αφορά τη διαδικασία διαμόρφωσης του κόστους κατά μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Ένας καταναλωτής μπορεί να εντοπίσει ότι ένα προϊόν πωλείται ακριβότερα στην Ελλάδα από ό,τι στην υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά αδυνατεί να γνωρίζει ποιο ποσοστό της τιμής οφείλεται:
- Στο κόστος παραγωγής και τις διεθνείς τιμές των πρώτων υλών.
- Στην επιβάρυνση της ενέργειας και των μεταφορικών.
- Στα περιθώρια κέρδους της μεταποίησης, των εισαγωγέων και των λιανεμπόρων.
Σύμφωνα με οικονομικούς αναλυτές, η πραγματική διαφάνεια απαιτεί τη μετάβαση σε μοντέλα όπως το European Food Prices Monitoring Tool. Ένα τέτοιο αναβαθμισμένο σύστημα θα επέτρεπε στους πολίτες να παρακολουθούν την πορεία βασικών αγαθών, όπως το γάλα, το ελαιόλαδο, το ψωμί και τα ζυμαρικά, από το χωράφι μέχρι το ράφι. Μόνο με την ταυτόχρονη εμφάνιση της τιμής του παραγωγού, του κόστους της βιομηχανίας και της χονδρικής θα μπορούσε να διαπιστωθεί με ακρίβεια αν μια ανατίμηση δικαιολογείται από την άνοδο του κόστους ή αν οφείλεται σε δυσανάλογη διεύρυνση των κερδών εις βάρος των καταναλωτών.
