Μαρία Δούση Στην κορυφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και στις πρώτες θέσεις παγκοσμίως, βρίσκεται η Ελλάδα όσον αφορά το ποσοστό των γεννήσεων με καισαρική τομή.
Τα πρόσφατα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), που είδαν το φως της δημοσιότητας μέσω του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών, αποκαλύπτουν μια απογοητευτική πραγματικότητα: σχεδόν δύο στις τρεις γεννήσεις στη χώρα μας πραγματοποιούνται με χειρουργική επέμβαση.
Παρά τις διεθνείς εκκλήσεις για περιορισμό των περιττών καισαρικών, η Ελλάδα φαίνεται να αγνοεί τις συστάσεις, την ίδια στιγμή που το οικονομικό κόστος της διαδικασίας παραμένει δυσβάσταχτο για τα νοικοκυριά και το ασφαλιστικό σύστημα.
«Αλματώδης αύξηση» και έλλειψη δεδομένων
Η έκθεση υπογραμμίζει πως η τάση αυτή δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο, αλλά παγκόσμιο, με τη διαφορά ότι στη χώρα μας η άνοδος είναι ραγδαία. Όπως σημειώνεται, τα δεδομένα του ΠΟΥ δείχνουν ότι παγκοσμίως, «ο αριθμός τοκετών με καισαρική ανά 1.000 γεννήσεις έχει υπερτριπλασιαστεί ανάμεσα στο 1990 και το 2023 (από το 6,7% στο 22%), με το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης να καταγράφεται στις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες του πλανήτη μας».
Για την Ελλάδα, το τοπίο παρέμενε θολό για χρόνια λόγω έλλειψης επίσημων στοιχείων. Στην έκθεση επισημαίνεται πως «δεν διαθέταμε μέχρι και το 2018 δεδομένα και επομένως η Ελλάδα μέχρι και την χρονιά αυτή ήταν απούσα στις βάσεις δεδομένων του ΠΟΥ και του ΟΟΣΑ. Παρόλα αυτά, επειδή υπήρχαν ισχυρές ενδείξεις για την αλματώδη αύξηση των καισαρικών στην Ελλάδα, το 2016, το γραφείο του ΠΟΥ στην Ευρώπη στο πλαίσιο της συνεργασίας του με το ελληνικό υπουργείο Υγείας, ενασχολήθηκε με αυτές».
Στο 62,2% το ποσοστό των καισαρικών
Παρά τις οδηγίες του ΠΟΥ, η Ελλάδα δεν προχώρησε στη θέσπιση ενός αυστηρού πλαισίου. Σύμφωνα με τον Οργανισμό, η χώρα μας όφειλε να συντάξει ένα κανονιστικό πλαίσιο «με σκοπό τον περιορισμό του αριθμού των περιττών καισαρικών τομών», το οποίο θα έπρεπε να είναι «βασισμένο στην τεκμηριωμένη ιατρική πρακτική, χρησιμοποιώντας τα εργαλεία που συνιστά ο ΠΟΥ για την προγεννητική και περιγεννητική φροντίδα…».
Αντί για μείωση, τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ έδειξαν περαιτέρω άνοδο. Ενώ το 2019 οι καισαρικές αποτελούσαν το 57,8% των γεννήσεων, το 2023 εκτοξεύθηκαν στο 62,2%, τοποθετώντας την Ελλάδα στην πρώτη θέση της Ε.Ε. και πιθανότατα μέσα στην παγκόσμια πρώτη δεκάδα.
«Δεν λήφθησαν υπόψη οι συστάσεις του ΠΟΥ»
Η αποτυχία εφαρμογής των διεθνών οδηγιών έχει σοβαρές παρενέργειες. Το Ινστιτούτο Δημογραφικών Ερευνών τονίζει πως «είναι προφανές ότι οι συστάσεις της έκθεσης του ΠΟΥ δεν ελήφθησαν υπόψη, με αποτέλεσμα τα ήδη υψηλά ποσοστά των καισαρικών κατά τη σύνταξή της αντί να μειωθούν να αυξηθούν».
Αυτή η πρακτική έχει «δυνητικά αρνητικές επιπτώσεις για την ασφάλεια των ασθενών, την ποιότητα της φροντίδας, την οικονομική προστασία των νοικοκυριών και την αποτελεσματικότητα στη χρήσης των πόρων του συστήματος υγείας».
«Υπερτριπλάσια ποσοστά από άλλες χώρες»
Η σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη είναι καταλυτική. Το 2023, τα ποσοστά στην Ελλάδα ήταν υπερτριπλάσια «από τα αντίστοιχα άλλων χωρών όπως η Ολλανδία, η Σουηδία, η Σλοβενία, η Εσθονία, το Βέλγιο και η Γαλλία όπου οι καισαρικές δεν υπερβαίνουν τις 200 ανά 1.000 γεννήσεις».
Ακόμη και σε χώρες με παρόμοια δημογραφικά χαρακτηριστικά, η διαφορά είναι χαώδης. Ενώ στην Ελλάδα καταγράφονται 622 καισαρικές ανά 1.000 γεννήσεις, στην Ισπανία ο αριθμός πέφτει στις 247 και στην Ιρλανδία στις 386, παρά το γεγονός ότι οι ηλικίες των μητέρων και τα ποσοστά υποβοηθούμενης αναπαραγωγής είναι παρόμοια.
Πού οφείλεται η «επιδημία»;
Η έκθεση απορρίπτει τους ιατρικούς λόγους ως κύρια αιτία, «εκτός και αν αποδειχθεί ότι η φυσιολογία των Ελληνίδων διαφοροποιείται σημαντικά αυτής των γυναικών άλλων ευρωπαϊκών χωρών». Αντιθέτως, αποδίδει το φαινόμενο «κυρίως στην έλλειψη ενημέρωσης των γυναικών και στις πρακτικές των γυναικολόγων – μαιευτήρων (παρόλο που αυτοί γνωρίζουν εδώ και δεκαετίες τα προβλήματα που μπορούν να προκληθούν από τις μη αναγκαίες καισαρικές), δευτερευόντως δε τις στάσεις των ίδιων των γυναικών, οι οποίες σε μεγάλο βαθμό διαμορφώνονται από τους πρώτους».
«Επιβαρύνεται το κόστος τοκετού»
Ο διευθυντής του Ινστιτούτου, Βύρωνας Κοτζαμάνης, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για το οικονομικό σκέλος, σημειώνοντας ότι τα ποσοστά αυτά «επιβαρύνουν το κόστος του τοκετού -τόσο της οικογένειας όσο και του ΕΟΠΠΥ- καθώς είναι υψηλότερο από αυτό ενός φυσιολογικού τοκετού». Μάλιστα, το κόστος μιας καισαρικής στην Ελλάδα είναι 2,25 φορές υψηλότερο από ό,τι στη Γερμανία.
«Απαιτούνται άμεσα μέτρα»
Ο κ. Κοτζαμάνης χαρακτηρίζει την κατάσταση πρόβλημα δημόσιας υγείας και τονίζει πως «καθιστούν επείγουσα την ανάγκη παρεμβάσεων που θα πρέπει να στοχεύουν τους επαγγελματίες της υγείας, τις γυναίκες και τις οικογένειές τους». Προσθέτει πως «το υπουργείο Υγείας δεν είναι δυνατόν να καλύπτει τις πρακτικές αυτές και οι γυναικολόγοι – μαιευτήρες να συνεχίζουν να τις αναπαράγουν στο διηνεκές».
Προτείνει μάλιστα «άμεσα μέτρα για τον δραστικό περιορισμό των μη αναγκαίων καισαρικών», όπως μείωση της διαφοράς κόστους μεταξύ των δύο τύπων τοκετού, υιοθέτηση σαφών κλινικών κατευθυντήριων γραμμών, ίδρυση περιγεννητικών κέντρων και βελτίωση της εκπαίδευσης μαιευτήρων και μαιών, δημόσιες καμπάνιες ενημέρωσης και ενεργοποίηση των ιατρικών ενώσεων.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Μήνυση Διευθυντή σε 4 εκπαιδευτικούς: Το σχολείο μπροστά σε ένα επικίνδυνο μονοπάτι!
Επίδομα 300 ευρώ: Διευρύνονται οι δικαιούχοι – Πότε πληρώνεται και ποιοι το λαμβάνουν
