Μια μαρτυρία που καθηλώνει και φωτίζει με τον πιο ανθρώπινο τρόπο μια από τις πιο σκοτεινές σελίδες της Κατοχής έδωσε ο Αριστοτέλης Σαρρηκώστας, ο φωτορεπόρτερ που χρόνια αργότερα θα κατέγραφε τα γεγονότα του Εξέγερση του Πολυτεχνείου.
Ως παιδί 8-9 ετών, βρέθηκε μάρτυρας της μεταφοράς των 200 κρατουμένων που εκτελέστηκαν από τις ναζιστικές δυνάμεις κατοχής στο Σκοπευτήριο Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944. Μιλώντας δημόσια, περιέγραψε εικόνες που, όπως λέει, «μένουν τυπωμένες στο μυαλό και δεν ξεχνιούνται ποτέ».
«Οι άνθρωποι τραγουδούσαν»
Θυμάται τα γερμανικά καμιόνια να διασχίζουν την Καισαριανή. Από μέσα ακούγονταν τραγούδια – ακόμη και ο εθνικός ύμνος. Τα παιδιά δεν γνώριζαν ποιοι ήταν οι επιβάτες ούτε πού κατευθύνονταν. «Περνώντας προς το Σκοπευτήριο τραγουδούσαν. Προς τα τελευταία καμιόνια ακουγόταν ο εθνικός ύμνος», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Λίγες ώρες αργότερα, τα ίδια φορτηγά επέστρεφαν. Αυτή τη φορά, όμως, η εικόνα ήταν διαφορετική. «Πίσω από τα καμιόνια έσταζε αίμα. Έβλεπα σταγόνες πάνω στην άσφαλτο», περιέγραψε, σημειώνοντας πως τότε αντιλήφθηκε, έστω και παιδικά, πως είχε συμβεί κάτι τραγικό.
Ο Σαρρηκώστας μίλησε και για τις συνθήκες πείνας και εξαθλίωσης στην κατεχόμενη Αθήνα. Με τον πατέρα του νεκρό από το 1941, η μητέρα του πάλευε καθημερινά να κρατήσει ζωντανά τα έξι παιδιά της οικογένειας. Καθοριστική, όπως λέει, ήταν η βοήθεια του Ερυθρού Σταυρού, που προσέφερε ένα ποτήρι ζεστό γάλα και λίγο φαγητό στα παιδιά της περιοχής.
Την 1η Μαΐου 1944, ακολουθώντας τη συνηθισμένη διαδρομή προς το σχολείο, τα παιδιά συνάντησαν πάνοπλους Γερμανούς να έχουν στήσει πολυβόλα στους δρόμους. Λίγο αργότερα, ήρθαν τα καμιόνια με τους μελλοθάνατους.
«Η ελευθερία δεν χαρίζεται»
Αναφερόμενος στους εκτελεσθέντες, ο ίδιος στάθηκε στη στάση τους απέναντι στον θάνατο. «Δεν υπέκυψαν ούτε στα βασανιστήρια ούτε στον ίδιο τον θάνατο. Άφησαν τη ζωή τους με το κεφάλι ψηλά», είπε, υπογραμμίζοντας πως η θυσία τους αποτελεί διαχρονική παρακαταθήκη.
Η μαρτυρία του δεν είναι απλώς μια ιστορική ανάμνηση. Είναι μια ζωντανή υπενθύμιση ότι πίσω από τα γεγονότα και τις ημερομηνίες υπάρχουν πρόσωπα, εικόνες και παιδικά μάτια που είδαν τον τρόμο της Κατοχής να γράφει ιστορία στην Καισαριανή.
