Τα πρόσφατα περιστατικά που έγιναν γνωστά στις φυλακές Κασσαβέτειας στον Βόλο, όπου καταγράφηκαν θετικά τεστ Mantoux σε κρατούμενους και μέλη του προσωπικού, έφεραν ξανά τη φυματίωση στο επίκεντρο της επικαιρότητας και προκάλεσαν ανησυχία στην κοινή γνώμη.
Η δημοσιότητα γύρω από το θέμα συνοδεύτηκε από εύλογα ερωτήματα: τι σημαίνει ένα θετικό τεστ, πόσο εύκολα μεταδίδεται η νόσος και αν υπάρχει κίνδυνος για τη δημόσια υγεία. Σε περιπτώσεις λοιμωδών νοσημάτων, η σωστή ενημέρωση και η κατανόηση των ιατρικών όρων είναι κρίσιμες, ώστε να αποφεύγονται η παραπληροφόρηση και ο αδικαιολόγητος φόβος.
Με αφορμή τα γεγονότα, αξίζει να δούμε τι ισχύει σήμερα για τη φυματίωση, ακολουθώντας τις επίσημες κατευθυντήριες οδηγίες των υγειονομικών αρχών.
Τις σχετικές απαντήσεις παρέχει ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), μέσα από το ενημερωτικό υλικό "Φυματίωση: Ερωτήσεις & Απαντήσεις για το κοινό", που δημοσιεύτηκε το 2024.
Τι είναι η φυματίωση και πώς μεταδίδεται
Η φυματίωση είναι λοιμώδης νόσος που προκαλείται από το μυκοβακτηρίδιο της φυματίωσης. Στις περισσότερες περιπτώσεις προσβάλλει τους πνεύμονες, ωστόσο μπορεί να επηρεάσει και άλλα όργανα.
Η μετάδοση γίνεται μόνο μέσω του αέρα, όταν κάποιος εισπνέει μικροσκοπικά σταγονίδια που απελευθερώνονται από άτομο με μεταδοτική πνευμονική φυματίωση κατά τον βήχα, το φτέρνισμα ή την έντονη ομιλία. Η νόσος δεν μεταδίδεται με την επαφή με αντικείμενα, ρούχα, σκεύη ή επιφάνειες, κάτι που συχνά παρεξηγείται.
Η μόλυνση δεν ταυτίζεται με τη νόσο
Σημαντική είναι η διάκριση μεταξύ μόλυνσης και ενεργού φυματίωσης. Η πλειονότητα των ανθρώπων που έρχονται σε επαφή με το μυκοβακτηρίδιο δεν εμφανίζουν ποτέ συμπτώματα. Το ανοσοποιητικό σύστημα εγκλωβίζει το μικρόβιο, το οποίο παραμένει ανενεργό στον οργανισμό.
Η κατάσταση αυτή ονομάζεται λανθάνουσα φυματική λοίμωξη. Τα άτομα αυτά δεν νοσούν και δεν μεταδίδουν τη φυματίωση. Μόνο περίπου το 5–10% των μολυσμένων ενδέχεται να αναπτύξει ενεργή νόσο σε κάποια φάση της ζωής του, συνήθως όταν μειωθεί η άμυνα του οργανισμού.
Τι σημαίνει ένα θετικό τεστ Mantoux
Το τεστ Mantoux χρησιμοποιείται ευρέως για τον εντοπισμό προηγούμενης επαφής με το μυκοβακτηρίδιο. Ένα θετικό αποτέλεσμα δεν υποδηλώνει απαραίτητα ενεργή φυματίωση. Μπορεί να σχετίζεται με παλαιότερη μόλυνση ή με εμβολιασμό BCG στο παρελθόν.
Η ερμηνεία του αποτελέσματος γίνεται πάντα από γιατρό, λαμβάνοντας υπόψη το ιατρικό ιστορικό, τυχόν συμπτώματα και, αν κριθεί απαραίτητο, συμπληρωματικές εξετάσεις, όπως ακτινογραφία θώρακος ή ειδικές αιματολογικές εξετάσεις.
Ποιοι ανήκουν στις ομάδες αυξημένου κινδύνου
Ο ΕΟΔΥ επισημαίνει ότι μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης ενεργού φυματίωσης έχουν τα μικρά παιδιά, οι ηλικιωμένοι και άτομα με μειωμένη άμυνα, όπως όσοι πάσχουν από διαβήτη, χρόνια νεφρική νόσο, κακοήθειες, HIV ή λαμβάνουν ανοσοκατασταλτική θεραπεία.
Επιπλέον, χώροι με συνωστισμό και κακό αερισμό, όπως οι φυλακές, απαιτούν αυξημένη επαγρύπνηση, καθώς η παρατεταμένη στενή επαφή μπορεί να ευνοήσει τη μετάδοση, εφόσον υπάρχει μεταδοτικό κρούσμα.
Αντιμετώπιση και πρόληψη
Η ενεργός φυματίωση θεραπεύεται αποτελεσματικά στις περισσότερες περιπτώσεις με συνδυασμό φαρμάκων που χορηγούνται για αρκετούς μήνες. Συνήθως, μετά από περίπου δύο εβδομάδες σωστής θεραπείας, ο ασθενής παύει να είναι μεταδοτικός.
Σε άτομα με λανθάνουσα φυματική λοίμωξη, η προληπτική φαρμακευτική αγωγή μειώνει σημαντικά την πιθανότητα εξέλιξης της νόσου. Η αυστηρή τήρηση της θεραπείας είναι καθοριστική, καθώς η διακοπή της μπορεί να οδηγήσει σε ανθεκτικές μορφές φυματίωσης.
Το εμβόλιο BCG
Το εμβόλιο BCG δεν προσφέρει πλήρη προστασία από την πνευμονική φυματίωση, ωστόσο μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρών μορφών της νόσου, κυρίως στα παιδιά. Στη χώρα μας δεν εφαρμόζεται πλέον καθολικός εμβολιασμός, αλλά χορηγείται επιλεκτικά σε ομάδες υψηλού κινδύνου, σύμφωνα με τις οδηγίες του ΕΟΔΥ.
Η φυματίωση εξακολουθεί να υπάρχει, ωστόσο είναι ένα νόσημα που μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά. Τα πρόσφατα περιστατικά αναδεικνύουν τη σημασία της έγκαιρης ενημέρωσης, της σωστής ερμηνείας των εξετάσεων και της πιστής εφαρμογής της θεραπείας, που αποτελούν βασικούς πυλώνες για την προστασία της δημόσιας υγείας.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
