Alfavita Newsroom Λέμε «τον Νίκο» ή «το Νίκο»; Είναι σωστό το «όσον αφορά σε»; Πότε το κόμμα αλλάζει το νόημα μιας πρότασης και γιατί κάποιες φορές τα που και πως χρειάζονται τόνο; Η ελληνική γλώσσα κρύβει αρκετές παγίδες, που συχνά οδηγούν σε γραμματικά και συντακτικά λάθη, ακόμη και σε έμπειρους χρήστες της.
Ένα από τα πιο συνηθισμένα ερωτήματα αφορά το τελικό «ν». Όταν το «τον» ή το «την» χρησιμοποιείται ως άρθρο και όχι ως αντωνυμία, διατηρεί το τελικό ν όταν η επόμενη λέξη αρχίζει από φωνήεν ή από τα σύμφωνα κ, π, τ, ξ, ψ, καθώς και από τα συμπλέγματα μπ, ντ, γκ, τσ, τζ. Σε άλλες περιπτώσεις, το ν μπορεί να παραλείπεται. Παρ’ όλα αυτά, αρκετοί γλωσσολόγοι προτείνουν το αρσενικό άρθρο «τον» να γράφεται πάντα με «ν», ώστε να ξεχωρίζει καθαρά από το ουδέτερο «το».
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η χρήση του κόμματος πριν από αναφορικές προτάσεις, καθώς μπορεί να αλλάξει πλήρως το νόημα. Η πρόταση «Δεν έφαγαν τα φρούτα που ήταν σάπια» σημαίνει ότι έμειναν ανέγγιχτα μόνο τα χαλασμένα φρούτα. Αν όμως γραφτεί «Δεν έφαγαν τα φρούτα, που ήταν σάπια», τότε υπονοείται ότι όλα τα φρούτα ήταν χαλασμένα.
Τα «που» και «πως» παίρνουν τόνο όταν είναι ερωτηματικά, ακόμη και σε πλάγιο λόγο, όπως στο «Πού πας;» ή στο «Πες μου πώς σε λένε». Τονίζονται επίσης σε εκφράσεις όπως «πού και πού» και «πώς και πώς». Όταν δεν τονίζονται, λειτουργούν ως αναφορικά, όπου το που σημαίνει «ο οποίος» και το πως σημαίνει «ότι».
Οι αντωνυμίες «μου, σου, του» συνήθως δεν τονίζονται, εκτός αν υπάρχει κίνδυνος σύγχυσης. Για παράδειγμα, το «Η φίλη μου είπε» μπορεί να σημαίνει «η δική μου φίλη», ενώ το «Η φίλη μού είπε» δηλώνει ότι μίλησε σε εμένα.
Στα αριθμητικά, λέμε «τριάμισι» όταν συνοδεύουν ουδέτερο ουσιαστικό, όπως στο «τριάμισι φρούτα», ενώ χρησιμοποιούμε «τρεισήμισι» όταν το ουσιαστικό είναι αρσενικό ή θηλυκό, όπως στο «τρεισήμισι σοκολάτες».
Συχνή παγίδα αποτελεί και η διάκριση μεταξύ «ότι» και «ό,τι». Το «ό,τι» μπορεί να αντικατασταθεί από το «οτιδήποτε» ή το «αυτό το οποίο», ενώ το «ότι» σημαίνει «πως». Έτσι, γράφουμε «Πες μου ό,τι θέλεις» αλλά «Πες μου ότι θέλεις».
Στην προστακτική, αποφεύγεται η χρονική αύξηση. Για αυτό λέμε «επίλεξε» και όχι «επέλεξε», όπως και «παράγγειλέ μου», «υπόκυψε» και «κατάπληξέ τους».
Άλλο συχνό μπέρδεμα αφορά τις εκφράσεις «κατ’ αρχήν» και «κατ’ αρχάς». Το πρώτο σημαίνει «ως προς την ουσία» ή «για λόγους αρχής», ενώ το δεύτερο χρησιμοποιείται με τη σημασία του «αρχικά».
Σωστό είναι να λέμε «χαιρετώ όλους όσοι ήρθαν» όταν το «όσοι» είναι υποκείμενο, αλλά «χαιρετώ όλους όσους ξέρω» όταν λειτουργεί ως αντικείμενο.
Τέλος, στο «όσον αφορά», τόσο η εμπρόθετη όσο και η απρόθετη σύνταξη χρησιμοποιούνται σήμερα. Στον πιο επίσημο λόγο προτιμάται το «αφορά σε», ενώ στον καθημερινό λόγο έχει επικρατήσει το «αφορά κάτι».
Η σωστή χρήση της γλώσσας δεν είναι θέμα σχολαστικότητας, αλλά σαφήνειας, ακρίβειας και σεβασμού στον λόγο. Μικρές λεπτομέρειες μπορούν να αλλάξουν το νόημα — ή να κάνουν τη διαφορά ανάμεσα σε ένα σωστό και ένα λανθασμένο κείμενο.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Μήπως έχετε κλήσεις που αγνοείτε; Πώς να τις ελέγξετε online
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
