Ευαγγελία Ασημακοπούλου Στον απόηχο των πρόσφατων δηλώσεων της Μαρίας Καρυστιανού, η οποία χαρακτήρισε το ζήτημα των αμβλώσεων ως θέμα που θα μπορούσε να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση, άνοιξε εκ νέου μια συζήτηση που για πολλές γυναίκες δεν είναι θεωρητική, ούτε φιλοσοφική. Είναι βαθιά βιωματική και ιστορικά αιματοβαμμένη.
Η αναφορά της κας Καρυστιανού στη «ηθική διάσταση» του εμβρύου, παρότι συνοδεύτηκε από την επισήμανση ότι σέβεται το δικαίωμα της γυναίκας να αποφασίζει για το σώμα της, επανέφερε στο προσκήνιο έναν επικίνδυνο αναθεωρητισμό. Γιατί στην Ελλάδα, η απαγόρευση των αμβλώσεων δεν ήταν ποτέ απλώς ένας νόμος. Ήταν ένα καθεστώς φόβου, σιωπής και καθημερινού κινδύνου για τη ζωή των γυναικών.
Μέχρι το 1986, όταν οι αμβλώσεις νομιμοποιήθηκαν με τον νόμο 1609, χιλιάδες γυναίκες αναγκάζονταν να καταφεύγουν σε παράνομα ιατρεία, σε διαμερίσματα χωρίς στοιχειώδεις συνθήκες υγιεινής, χωρίς αναισθησιολόγους, χωρίς προεγχειρητικό έλεγχο. Πολλές κινδύνευσαν σοβαρά. Κάποιες δεν επέζησαν. Αυτή είναι η πραγματικότητα που δεν χωρά σε «στρογγυλές» διατυπώσεις περί διαλόγου.
Τη σκοτεινή αυτή πλευρά της Ιστορίας ανέδειξε με συγκλονιστικό τρόπο η γυναικολόγος Ελένη Τζαχρήστα, μέσα από μια ανάρτηση-μαρτυρία που λειτουργεί ως γροθιά στο στομάχι. Περιγράφει με ωμό ρεαλισμό πώς γίνονταν οι παράνομες εκτρώσεις στην Αθήνα της δεκαετίας του ’60. Διαμερίσματα που λειτουργούσαν ως αυτοσχέδια ιατρεία, κουζίνες που μετατρέπονταν σε αναρρωτήρια, αποστείρωση εργαλείων με φωτιά και οινόπνευμα, νάρκωση με μεταλλικές σύριγγες καρφωμένες στη φλέβα.
Γυναίκες στοιβαγμένες, εξαντλημένες, φοβισμένες. Επεμβάσεις η μία μετά την άλλη. Επτά εκτρώσεις σε ένα απόγευμα δεν ήταν εξαίρεση. Ήταν ρουτίνα. Όχι γιατί οι γυναίκες «το ήθελαν», αλλά γιατί δεν υπήρχε άλλη επιλογή. Δεν υπήρχε αντισύλληψη, δεν υπήρχε προστασία, δεν υπήρχε δικαίωμα.
Η ιστορία αποκαλύπτει και κάτι ακόμη πιο σκληρό, η απαγόρευση δεν μείωσε τις αμβλώσεις, απλώς τις έκανε πιο επικίνδυνες. Οι γυναίκες έφταναν συχνά φαγωμένες, έκαναν εμετούς κατά την ανάνηψη, κινδύνευαν να πνιγούν, έχαναν δόντια μέσα στη νάρκωση. Και όλα αυτά σε πλήρη απουσία κρατικής μέριμνας και ιατρικής ασφάλειας.
Η ίδια η γυναικολόγος τονίζει τη βαθιά ανακούφιση που ήρθε με τη νομιμοποίηση. Οι επεμβάσεις μεταφέρθηκαν σε κλινικές, με αναισθησιολόγους, με καθαριότητα, με ασφάλεια. Η νομιμοποίηση δεν «υποβάθμισε» τη ζωή. Προστάτευσε ζωές.
Γι’ αυτό και κάθε συζήτηση που αντιμετωπίζει τις αμβλώσεις ως αφηρημένο ηθικό δίλημμα, αποκομμένο από την ιστορική εμπειρία, είναι επικίνδυνη. Όχι από πρόθεση, αλλά από άγνοια ή επιλεκτική μνήμη. Οι γυναίκες άνω των 75 ετών που σήμερα αφηγούνται ότι έχουν κάνει 8 ή 9 εκτρώσεις στη ζωή τους δεν είναι στατιστικές. Είναι ζωντανές αποδείξεις του τι σημαίνει απαγόρευση.
Γι’ αυτό, οι δηλώσεις που αφήνουν έστω και χαραμάδα αμφισβήτησης ενός κατοχυρωμένου δικαιώματος δεν είναι «ουδέτερες». Αγνοούν τις γυναίκες που πλήρωσαν το τίμημα στο παρελθόν και ανοίγουν επικίνδυνους δρόμους για το μέλλον.
Η Ελλάδα έχει ζήσει τι σημαίνει παράνομη άμβλωση. Και δεν έχει κανένα λόγο να το ξαναζήσει. Κι όπως τόνισε πολλάκις η κα Καρυστιανού, "δεν έχει καμία σημασία τι πιστεύει εκείνη".
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Γροιλανδία: Τι τρώνε στον πιο παγωμένο τόπο της Γης
Ελαιόλαδο και λεμόνι πριν τον ύπνο: Ένα μυστικό που βοηθά σώμα και καρδιά
