Παρά τη βελτίωση των δεικτών υγείας σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, η Ελλάδα εξακολουθεί να παρουσιάζει έντονη ανισοκατανομή στην πρόσβαση σε νοσοκομειακή περίθαλψη, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat για το 2023. Το φαινόμενο αυτό καταδεικνύει το ελληνικό παράδοξο: υψηλή συγκέντρωση ιατρών αλλά περιορισμένη γεωγραφική κάλυψη από νοσοκομεία.
Μόνο τέσσερις περιφέρειες στην Ελλάδα – όλες εντός της Αττικής – καταγράφονται ανάμεσα στις 96 περιφέρειες της ΕΕ στις οποίες το 100% του πληθυσμού ζει σε απόσταση μικρότερη των 15 λεπτών οδήγησης από το πλησιέστερο νοσοκομείο.
Αυτό καθιστά την πρωτεύουσα μια "φωτεινή εξαίρεση", σε μια χώρα όπου η γεωγραφική διασπορά των νοσοκομειακών μονάδων είναι έντονα άνιση.
Περιφέρειες με ελάχιστη πρόσβαση – Το «κενό» στην περιφέρεια
Αντίθετα, σε 15 ελληνικές περιφέρειες, λιγότερο από το 50% των κατοίκων έχουν άμεση πρόσβαση σε νοσοκομείο, με τέσσερις περιοχές – Λευκάδα, Θεσπρωτία, Λήμνος-Λέσβος και Χαλκιδική – να καταγράφουν ποσοστά κάτω από το 10%.
Εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι η Ελλάδα κατέχει την πρώτη θέση στην ΕΕ στον αριθμό ιατρών ανά 100.000 κατοίκους:
656 γιατροί στην Ελλάδα
406 ο ευρωπαϊκός μέσος όρος
Ακολουθούν η Πορτογαλία και η Αυστρία, ενώ η Φινλανδία βρίσκεται στην τελευταία θέση.
Ωστόσο, η πυκνότητα του ιατρικού δυναμικού δεν μεταφράζεται σε ισότιμη πρόσβαση στην περίθαλψη. Πολλές περιοχές της χώρας στερούνται βασικών νοσοκομειακών δομών, αφήνοντας τους κατοίκους τους εκτεθειμένους.
Πρόσβαση σε νοσοκομείο στην Ελλάδα (% πληθυσμού εντός 15’ με αυτοκίνητο)
| Περιφέρεια | Ποσοστό πρόσβασης |
|---|---|
| Αττική | 100% |
| Θεσσαλονίκη | 75% |
| Λέσβος-Λήμνος | <10% |
| Χαλκιδική | <10% |
| Θεσπρωτία | <10% |
| Λευκάδα | <10% |
Δείκτες υποδομών – Νοσοκομειακές κλίνες και συγκέντρωση μονάδων
Η Ελλάδα υστερεί και στον αριθμό νοσοκομειακών κλινών, με σημαντική διαφοροποίηση μεταξύ κέντρων και περιφέρειας.
Αντίθετα, χώρες όπως η Βουλγαρία (823 κλίνες ανά 100.000) και η Γερμανία (766) υπερβαίνουν κατά πολύ τον μέσο όρο της ΕΕ (516).
Η υγειονομική ανισότητα ως πολιτική πρόκληση
Τα δεδομένα της Eurostat καταδεικνύουν ένα συστημικό πρόβλημα γεωγραφικής και λειτουργικής ανισότητας στο ελληνικό Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ).
Η γεωγραφία ως μορφή κοινωνικού αποκλεισμού
Η γεωγραφία της υγείας στην Ελλάδα έχει γίνει ταξική. Ζεις στην Αθήνα ή τη Θεσσαλονίκη; Έχεις πρόσβαση σε ιατρική τεχνολογία, εξειδικευμένες μονάδες, ακόμα και εναλλακτικές επιλογές.
Ζεις σε νησί ή ορεινή περιοχή; Ζεις με την αγωνία του ελικοπτέρου, την αναμονή στο Κέντρο Υγείας, τον "ήρωα γιατρό" που καλύπτει τρεις ειδικότητες.
Αυτή η άνιση κατανομή δεν είναι απλώς διοικητικό πρόβλημα. Είναι βαθύτατα κοινωνικό και ηθικό ζήτημα.
Η υγεία, για να είναι δημόσιο αγαθό, χρειάζεται κάτι παραπάνω από γιατρούς. Χρειάζεται δομές, εξοπλισμό, συντονισμό, κίνητρα, αξιοπρεπή αμοιβή, σύγχρονα πληροφοριακά συστήματα και ισχυρή πολιτική βούληση.
Η κρατική αποτυχία στο να διασφαλίσει αυτά τα αυτονόητα έχει μετατρέψει την περίθαλψη από δικαίωμα σε προνόμιο. Το μοντέλο της "υγείας του Κέντρου" ενισχύει τη μετανάστευση νέων γιατρών (brain drain), την ιδιωτικοποίηση υπηρεσιών και τελικά την υποβάθμιση της περιφέρειας.
