Δύο σημαντικές δικαστικές εξελίξεις για τους δημοσίους υπαλλήλους επαναφέρουν στο προσκήνιο τις διεκδικήσεις για την επαναφορά του 13ου και 14ου μισθού, αλλά και για τη νομιμότητα της διατήρησης της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης 2% υπέρ της καταπολέμησης της ανεργίας.
Η πρώτη υπόθεση παραπέμπεται στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), μετά από απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κιλκίς, ενώ η δεύτερη οδηγείται στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), κατόπιν προδικαστικών ερωτημάτων του Διοικητικού Πρωτοδικείου Πειραιά.
Στο επίκεντρο και των δύο υποθέσεων βρίσκεται η διατήρηση οικονομικών μέτρων που θεσπίστηκαν την περίοδο της δημοσιονομικής κρίσης, παρά τις μεταβολές που έχουν μεσολαβήσει στις οικονομικές συνθήκες της χώρας.
Διευκρινίζεται, ωστόσο, ότι οι δύο δικαστικές διαδικασίες βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη και δεν έχει αποφασιστεί ούτε η επαναφορά των δώρων ούτε η κατάργηση της εισφοράς 2%.
13ος και 14ος μισθός: Στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο η διεκδίκηση 46 εργαζομένων
Με την υπ' αριθμ. 138/2026 απόφασή του, το Μονομελές Πρωτοδικείο Κιλκίς αποφάσισε να απευθύνει προδικαστικό ερώτημα στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ζητώντας να εξεταστεί η συμβατότητα της συνεχιζόμενης κατάργησης των δώρων Χριστουγέννων, Πάσχα και του επιδόματος αδείας με το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Η υπόθεση αφορά 46 εργαζομένους στο Γενικό Νοσοκομείο Κιλκίς, οι οποίοι απασχολούνται με συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας ιδιωτικού δικαίου και διεκδικούν την καταβολή των συγκεκριμένων επιδομάτων για την τριετία 2023-2025.
Οι εργαζόμενοι υποστηρίζουν ότι η κατάργηση των παροχών με τον Ν. 4093/2012, αλλά και η διατήρησή της μέχρι σήμερα, παραβιάζουν διατάξεις του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το Πρωτοδικείο Κιλκίς δεν εξέδωσε οριστική απόφαση επί των οικονομικών αξιώσεων, αλλά επέλεξε να ζητήσει την ερμηνεία του ευρωπαϊκού δικαίου, σύμφωνα με το άρθρο 267 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η υπόθεση έχει καταχωριστεί στο ΔΕΕ με αριθμό C-599/26.
Στο μικροσκόπιο η κατάργηση των δώρων μετά την έξοδο από τα μνημόνια
Ιδιαίτερη σημασία παρουσιάζει το γεγονός ότι το Πρωτοδικείο Κιλκίς εξετάζει τη συνέχιση της κατάργησης του 13ου και 14ου μισθού υπό το πρίσμα της βελτίωσης των οικονομικών συνθηκών στην Ελλάδα.
Στο σκεπτικό του γίνεται αναφορά στις αποφάσεις 1307/2019 και 798/2021 της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας, με τις οποίες είχε κριθεί συνταγματική η πλήρης κατάργηση των δώρων.
Παράλληλα, επισημαίνονται σημαντικές οικονομικές εξελίξεις που ακολούθησαν, όπως η έξοδος της Ελλάδας από το τρίτο μνημόνιο το 2018, η πρόωρη αποπληρωμή του δανείου του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου το 2022 και η έξοδος από το καθεστώς ενισχυμένης εποπτείας.
Στο επίκεντρο της παραπομπής βρίσκονται τα άρθρα 17, 20 και 31 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, καθώς και διατάξεις της Οδηγίας 2022/2041 για τους επαρκείς κατώτατους μισθούς.
Το δικαστικό ερώτημα αφορά, μεταξύ άλλων, τη διαφορετική μεταχείριση των εργαζομένων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, σε συνδυασμό με τις ετήσιες αποδοχές των εναγόντων και τη μεταβολή των δημοσιονομικών δεδομένων.
Σημειώνεται ότι το Πρωτοδικείο απέρριψε ως μη νόμιμο το ξεχωριστό αίτημα των εργαζομένων για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, ύψους 500 ευρώ για καθέναν, κρίνοντας ότι η μη καταβολή αποδοχών δεν συνιστά από μόνη της αδικοπραξία.
Εισφορά αλληλεγγύης 2%: Στο ΣτΕ η νομιμότητα της παρακράτησης
Το δεύτερο δικαστικό μέτωπο αφορά την ειδική εισφορά αλληλεγγύης 2% υπέρ της καταπολέμησης της ανεργίας, η οποία θεσπίστηκε με το άρθρο 38 παρ. 2 περ. α΄ του Ν. 3986/2011 και εξακολουθεί να παρακρατείται από τις αποδοχές εργαζομένων του δημόσιου τομέα.
Με την απόφαση Α771/2026, το Διοικητικό Πρωτοδικείο Πειραιά διατυπώνει τρία προδικαστικά ερωτήματα προς το Συμβούλιο της Επικρατείας, σχετικά με τη συνταγματικότητα της διατήρησης της εισφοράς και τη διαδικασία δικαστικής αμφισβήτησής της.
Η υπόθεση ξεκίνησε από προσφυγή δικαστικού λειτουργού, ο οποίος αμφισβήτησε την παρακράτηση του 2% από τις αποδοχές του για τον Ιούνιο του 2025.
Ο προσφεύγων ζήτησε την ακύρωση της σχετικής υπηρεσιακής βεβαίωσης του Τμήματος Μισθοδοσίας του Υπουργείου Δικαιοσύνης και του μηνιαίου εκκαθαριστικού σημειώματος της Ενιαίας Αρχής Πληρωμής, κατά το μέρος που αφορούσαν την επιβολή της εισφοράς.
Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, οι λόγοι που οδήγησαν στη θέσπιση του συγκεκριμένου μέτρου έχουν πλέον εκλείψει, ενώ η συνέχιση της παρακράτησης παραβιάζει τις αρχές της ισότητας, της φορολογικής ισότητας και της αναλογικότητας, καθώς και την προστασία της περιουσίας.
Τα τρία κρίσιμα ερωτήματα που καλείται να απαντήσει το ΣτΕ
Το Διοικητικό Πρωτοδικείο Πειραιά ζητά από το Ανώτατο Δικαστήριο να διευκρινίσει τρία βασικά ζητήματα:
- Ποιο είναι το κατάλληλο ένδικο βοήθημα: Εάν ο εργαζόμενος που αμφισβητεί την εισφορά και ζητά επιστροφή ποσών πρέπει να ασκήσει αγωγή ή προσφυγή.
- Ποια διαδικασία πρέπει να ακολουθηθεί: Εάν η αμφισβήτηση πρέπει να στρέφεται κατά της μισθολογικής κατάστασης, του εκκαθαριστικού σημειώματος ή άλλης διοικητικής πράξης και εάν απαιτείται προηγούμενη φορολογική διαδικασία.
- Εάν η διατήρηση της εισφοράς είναι συνταγματική: Εξετάζεται η συμβατότητα της παρακράτησης κατά τον Ιούνιο του 2025 με το άρθρο 4 παρ. 1 και 5 του Συντάγματος, την προστασία της περιουσίας κατά την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και την αρχή της αναλογικότητας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο νομικός χαρακτηρισμός της εισφοράς ως φόρου, καθώς πρόκειται για υποχρεωτική χρηματική παροχή προς το κράτος, χωρίς ειδικό αντάλλαγμα για τον εργαζόμενο.