Μιχάλης Τσιλιβάκος Μια ιδιαίτερα σημαντική και ρηξικέλευθη απόφαση εξέδωσε το Μονομελές Διοικητικό Πρωτοδικείο Αλεξανδρούπολης, ανατρέποντας τα δεδομένα αναφορικά με τη χορήγηση του επιδόματος θέσης ευθύνης στο Δημόσιο.
Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, κρίνεται πλέον πως αρκεί η εν τοις πράγμασι άσκηση των καθηκόντων μιας θέσης ευθύνης για τη χορήγηση του σχετικού επιδόματος, ακόμα και αν δεν έχει τηρηθεί η τυπική διαδικασία ορισμού.
Η υπόθεση αφορά μόνιμη δικαστική υπάλληλο η οποία, μέσω αγωγής, στράφηκε κατά του ελληνικού Δημοσίου. Η ενάγουσα διεκδίκησε το ποσό των 7.245 ευρώ, το οποίο αντιστοιχεί στο επίδομα θέσης ευθύνης του άρθρου 16 του ν. 4354/2015 για το διάστημα από τις 13 Δεκεμβρίου 2023 έως τον Δεκέμβριο του 2024.
Η υπάλληλος παρείχε υπηρεσίες ως Προϊσταμένη Διεύθυνσης Γραμματείας, χωρίς ωστόσο να έχει ακολουθηθεί η προβλεπόμενη τυπική διαδικασία αναπλήρωσης.
Η σύνδεση του επιδόματος με την πραγματική άσκηση καθηκόντων
Το Δικαστήριο, εξετάζοντας την ουσία της υπόθεσης, προχώρησε σε μια παραδοχή με ευρύτερες προεκτάσεις για το δημοσιοϋπαλληλικό δίκαιο. Αν και αρχικά σημείωσε πως η χορήγηση του επιδόματος ευθύνης του άρθρου 16 του ν. 4354/2015 στους προϊσταμένους οργανικών μονάδων «συναρτάται με την νομιμότητα της αναπλήρωσης, η οποία πρέπει να λαμβάνει χώρα κατά την προβλεπόμενη στο νόμο διαδικασία και με τις οριζόμενες σε αυτό προϋποθέσεις», εντούτοις διαφοροποίησε την τελική του κρίση.
Συγκεκριμένα, δέχθηκε ότι η καταβολή των χρημάτων αυτών συνδέεται άρρηκτα όχι μόνο με την τυπική κατοχή της θέσης, αλλά κυρίως με την πραγματική άσκηση των καθηκόντων, καθώς το επίδομα λειτουργεί ως «οικονομικό κίνητρο για την άσκηση των καθηκόντων προϊσταμένου». Με αυτό το σκεπτικό, το Δικαστήριο θεμελίωσε την απόφασή του στη θεωρία του αδικαιολόγητου πλουτισμού.
Η εφαρμογή του Αστικού Κώδικα και ο αδικαιολόγητος πλουτισμός
Ένα από τα πλέον κρίσιμα σημεία της απόφασης είναι η θέση πως ο γενικός κανόνας του άρθρου 904 του Αστικού Κώδικα έχει πλήρη εφαρμογή και επί του Δημοσίου. Όπως επισημάνθηκε, στην περίπτωση που ένας υπάλληλος παρέχει υπηρεσίες «άνευ νομίμου ερείσματος», γεννάται αξίωση αδικαιολόγητου πλουτισμού. Η αξίωση αυτή συνίσταται σε «ο,τι το Δημόσιο ή το εκάστοτε ν.π.δ.δ., κατ΄ανάγκη θα κατέβαλε σε άλλον υπάλληλο για την άσκηση των ίδιων καθηκόντων, με αυτά που προσέφερε ο υπάλληλος, που μη νομίμως απασχολήθηκε από το Δημόσιο ή το ν.π.δ.δ.».
Σύμφωνα με την ανάλυση της Μαριάννας Κατσιάδα Καρούζου, δικηγόρου με εξειδίκευση στο δημοσιοϋπαλληλικό δίκαιο, το αξιοσημείωτο είναι πως το Δικαστήριο υποχρέωσε το Δημόσιο να καταβάλει το ποσό παρά το γεγονός ότι η υπάλληλος δεν είχε επιλεγεί με τη νόμιμη διαδικασία. Η κρίση βασίστηκε στο ότι σκοπός της συγκεκριμένης αγωγής δεν είναι η αποκατάσταση ζημίας, αλλά η απόδοση του πλουτισμού που αποκόμισε το Δημόσιο εις βάρος της υπαλλήλου.
Δικαίωση για την «εν τοις πράγμασι» αναπλήρωση
Καταλήγοντας, το Διοικητικό Πρωτοδικείο Αλεξανδρούπολης έκρινε πως εφόσον η ενάγουσα άσκησε καθ' όλο το επίδικο διάστημα καθήκοντα αναπληρώτριας Προϊσταμένης -κάτι που αποδείχθηκε από σχετική υπηρεσιακή βεβαίωση- το Δημόσιο κατέστη πλουσιότερο χωρίς νόμιμη αιτία.
Με την απόφαση αυτή αναγνωρίζεται πλέον δικαστικά ότι, από τη στιγμή που ένας υπάλληλος επωμίζεται το βάρος της ευθύνης μιας θέσης, «δικαιούται του συγκεκριμένου επιδόματος, όπως αυτό θα είχε καταβληθεί σε οποιονδήποτε άλλον αναπληρωτή προϊστάμενο κατόπιν νόμιμης διαδικασίας αναπλήρωσης», ανεξαρτήτως των όποιων τυπικών παραλείψεων της διοίκησης κατά τη διαδικασία ορισμού του.
Τι είναι το επίδομα θέσης ευθύνης και ποιος ο σκοπός του
Το επίδομα θέσης ευθύνης αποτελεί μια πρόσθετη οικονομική παροχή που καταβάλλεται στους υπαλλήλους του δημόσιου τομέα, οι οποίοι ασκούν καθήκοντα προϊσταμένου σε οργανικές μονάδες οποιουδήποτε επιπέδου (Διεύθυνση, Τμήμα, Γενική Διεύθυνση).
Η θεσμοθέτησή του βασίζεται στην αρχή ότι η ανάληψη διοικητικών καθηκόντων συνεπάγεται αυξημένες ευθύνες, λήψη κρίσιμων αποφάσεων και συντονισμό ανθρώπινου δυναμικού, στοιχεία που υπερβαίνουν τα συνήθη υπαλληλικά καθήκοντα.
Σύμφωνα με το ισχύον μισθολόγιο (Ν. 4354/2015), το επίδομα αυτό λειτουργεί ως οικονομικό κίνητρο για την προσέλκυση ικανών στελεχών σε διοικητικές θέσεις, ενώ παράλληλα αποτελεί μια μορφή αποζημίωσης για τον αυξημένο φόρτο εργασίας. Η καταβολή του διακόπτεται μόνο στην περίπτωση που ο υπάλληλος παύει, για οποιονδήποτε λόγο, να ασκεί τα συγκεκριμένα καθήκοντα, καθώς η φύση του επιδόματος είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την πραγματική παροχή υπηρεσιών στη συγκεκριμένη θέση.
Η πρόσφατη δικαστική απόφαση έρχεται να υπογραμμίσει ακριβώς αυτό: ότι το κριτήριο για την πληρωμή δεν πρέπει να είναι μόνο η τυπική «σφραγίδα» του διορισμού, αλλά η ουσιαστική ευθύνη που επωμίζεται ο υπάλληλος στην καθημερινή λειτουργία της δημόσιας διοίκησης.
Όλες οι ειδήσεις για νέες θέσεις εργασίας, Προκηρύξεις, Διορισμούς, ΑΣΕΠ στην Ελλάδα
ΑΣΕΠ: Νέα Πιστοποίηση Υπολογιστών - Εξ αποστάσεως - Παίρνετε το ECDL από το σπίτι σας σε 2 μέρες
Ανακοινώθηκε επίσημα ο 3ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός ΑΣΕΠ με νέα ύλη
