Μιχάλης Τσιλιβάκος Η εκπαίδευση στην Ελλάδα δεν αποτελεί πλέον τον «μοχλό» κοινωνικής ανόδου, αλλά έναν κλάδο που βιώνει τη δική του παρατεταμένη κρίση μέσα σε μια οικονομία «βαλτωμένη».
Η νέα Ενδιάμεση Έκθεση της ΙΝΕ ΓΣΕΕ για το 2025 αποκαλύπτει μια σοκαριστική πραγματικότητα: η Ελλάδα διαθέτει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά οικονομικά μη ενεργών αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (12,1%), γεγονός που σημαίνει ότι ένας στους οκτώ πτυχιούχους έχει παραιτηθεί πλήρως από την αναζήτηση εργασίας.
Αυτή η «αόρατη» στρατιά μορφωμένων ανθρώπων, σε συνδυασμό με την οριζόντια υποαμοιβή των εκπαιδευτικών, συνθέτει το πορτρέτο μιας χώρας που σπαταλά το πολυτιμότερο κεφάλαιό της.
Σύμφωνα με το ΙΝΕ ΓΣΕΕ, το 28,9% του πληθυσμού (το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ) δαπανά πάνω από το 40% του εισοδήματός του για στέγη, εγκλωβίζοντας τους πολίτες σε μια κατάσταση μόνιμης υλικής στέρησης.
Διάγραμμα 3.2: Οικονομικά μη ενεργός πληθυσμός ως ποσοστό (%) των ατόμων σε ιδιωτικά νοικοκυριά στην Ελλάδα
Παρόμοια εξέλιξη παρουσιάζει τόσο το ποσοστό των οικονομικά μη ενεργών γυναικών όσο και εκείνο των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, με τη χώρα μας το γ΄ τρίμηνο του 2025 να καταγράφει και στις δύο αυτές πληθυσμιακές ομάδες το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό (35,9% και 12,1% αντίστοιχα), εμφανίζοντας οριακά καλύτερη επίδοση μόνο έναντι των βαλκανικών κρατών-μελών (όσον αφορά το ποσοστό οικονομικά μη ενεργών γυναικών) και των οικονομιών της Περιφέρειας (όσον αφορά το αντίστοιχο ποσοστό για τους αποφοίτους τριτοβάθμιας εκπαίδευσης).
Αρκετά βελτιωμένη επίδοση επιδεικνύει, όμως, η Ελλάδα όσον αφορά το ποσοστό υποαπόδοσης της αγοράς εργασίας, το οποίο το γ΄ τρίμηνο του 2025 διαμορφώθηκε στη χώρα μας στο 11,6%, σημαντικά μειωμένο έναντι του αντίστοιχου τριμήνου του 2019 (23,3%). Ωστόσο, παρά την εξέλιξη αυτή, το συγκεκριμένο ποσοστό στη χώρα μας παραμένει σχεδόν διπλάσιο του μέσου ποσοστού των κρατώνμελών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, όταν πριν το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης ήταν χαμηλότερο κατά 1,1 ποσοστιαίες μονάδες.
Διάγραμμα 3.4: Ποσοστό νέων εκτός της απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης (NEET)
Είναι σημαντικό όμως να τονιστεί ότι, ενώ την περίοδο γ΄ τρίμηνο 2019-γ΄ τρίμηνο 2025 η Ελλάδα κατέγραψε τη δεύτερη μεγαλύτερη μείωση του ποσοστού ΝΕΕΤ μεταξύ των 15 επιλεγμένων κρατών-μελών, συγκριτικά με την προ-οικονομικής κρίσης περίοδο (γ΄ τρίμηνο 2009) επιδεικνύει την τέταρτη χαμηλότερη μείωση.
Ως συνέπεια, η χώρα μας εμφανίζει πλέον, μαζί με την Ιταλία, το τέταρτο υψηλότερο ποσοστό ΝΕΕΤ, όταν πριν την ένταξή της στα προγράμματα οικονομικής προσαρμογής εμφάνιζε ποσοστό σχεδόν αντίστοιχο με τον μέσο όρο της ΕΕ και αρκετά υψηλότερο από χώρες που πλέον καταγράφουν ποσοστά χαμηλότερα από εκείνα της Ελλάδας, όπως, ενδεικτικά, η Ισπανία, η Εσθονία, η Λετονία κ.ά. Τα στοιχεία αποκαλύπτουν ότι δεκαπέντε και πλέον έτη από το ξέσπασμα της κρίσης στη χώρα μας ένα ιδιαίτερα δυναμικό κομμάτι του ανθρώπινου κεφαλαίου της παραμένει εκτός τροχιάς ένταξής του στην αγορά εργασίας.
Η συμμετοχή, συνεπώς, των νέων αυτών στην αγορά εργασίας και στα συστήματα κατάρτισης μέσω της προσφοράς θέσεων απασχόλησης υψηλής ποιότητας και της παροχής κλαδικά προσανατολισμένης εκπαίδευσης θα πρέπει, να αποτελέσει βασική προτεραιότητα των παρεμβάσεων δημόσιας πολιτικής στην αγορά εργασίας στο πλαίσιο μιας νέας, βιώσιμης αναπτυξιακής στρατηγικής.
Η ανατροπή του «ανδρικού προτύπου» και η αποχή από την εργασία
Η έκθεση αναδεικνύει μια ιστορική ανατροπή στη συμμετοχή των ανδρών στην αγορά εργασίας. Ενώ το 2009 η Ελλάδα εμφάνιζε το χαμηλότερο ποσοστό οικονομικά μη ενεργών ανδρών στην Ευρώπη, το γ΄ τρίμηνο του 2025 η εικόνα αντιστράφηκε πλήρως.
Το ποσοστό των ανδρών που παραμένουν εκτός παραγωγικής διαδικασίας εκτινάχθηκε, ξεπερνώντας τον μέσο όρο της ΕΕ και των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Παράλληλα, η χώρα μας καταγράφει το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό οικονομικά μη ενεργών γυναικών (35,9%), δείχνοντας ότι ένα τεράστιο μέρος του δυναμικού πληθυσμού μένει στο περιθώριο.
Η «γενιά των NEETs» και η βιομηχανική αποψίλωση
Η «αιμορραγία» του ανθρώπινου κεφαλαίου αποτυπώνεται ανάγλυφα στους νέους 15-29 ετών (NEETs), όπου η Ελλάδα φιγουράρει στην τέταρτη χειρότερη θέση της Ευρώπης μαζί με την Ιταλία.
Παρά τη μείωση των τελευταίων ετών, η σύγκριση με το 2009 δείχνει ότι η Ελλάδα παρουσιάζει μια από τις ασθενέστερες βελτιώσεις στην ΕΕ. Η ρίζα του προβλήματος εντοπίζεται στη χαμηλή διείσδυση της βιομηχανίας (12,2%) και των κλάδων υψηλής τεχνολογίας, οι οποίοι αδυνατούν να απορροφήσουν το μορφωμένο δυναμικό της χώρας, προσφέροντας αντίθετα θέσεις χαμηλής ποιότητας και αμοιβής.
Δείτε εδώ ολόκληρη την Έκθεση του ΙΝΕ ΓΣΕΕ.
ΟΙΕΛΕ: «Βαλτωμένη η οικονομία, απαξιωμένοι οι εκπαιδευτικοί»
Η Ομοσπονδία Ιδιωτικών Εκπαιδευτικών Λειτουργών Ελλάδας (ΟΙΕΛΕ), σχολιάζοντας την Έκθεση, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, τονίζοντας ότι οι εκπαιδευτικοί είναι πλέον «απαξιωμένοι» και προ των πυλών της εξόδου από το επάγγελμα. Στα ιδιωτικά σχολεία, τα Φροντιστήρια και τα ΙΕΚ, τα ωρομίσθια παραμένουν «τραγικά χαμηλά», την ώρα που η στεγαστική κρίση καθιστά την αξιοπρεπή διαβίωση ακατόρθωτη. Σύμφωνα με το ΙΝΕ ΓΣΕΕ, το 28,9% του πληθυσμού (το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ) δαπανά πάνω από το 40% του εισοδήματός του για στέγη, εγκλωβίζοντας τους εκπαιδευτικούς σε μια κατάσταση μόνιμης υλικής στέρησης.
Όπως τονίζει η ΟΙΕΛΕ, η ανάπτυξη στην Ελλάδα αφορά πλέον «λίγους». Η αγοραστική δύναμη έχει κατρακυλήσει στο 59,1% του ευρωπαϊκού μέσου όρου (από 91,8% το 2009), ενώ η «ασθενική δυναμική σύγκλισης» μας φέρνει πλέον πίσω ακόμη και από τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία.
Όλες οι ειδήσεις για νέες θέσεις εργασίας, Προκηρύξεις, Διορισμούς, ΑΣΕΠ στην Ελλάδα
Ανακοινώθηκε επίσημα ο 3ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός ΑΣΕΠ με νέα ύλη
Διορίζονται όλοι το 2026 στα Δικαστήρια χωρίς όριο ηλικίας και πτυχίο
