Η αθλιότητα, που είδαμε πρόσφατα με την περίπτωση της κόρης ενός Υφυπουργού, δεν είναι μόνο δείγμα της ατέλειωτης διαφθοράς στελεχών της κυβέρνησης της ΝΔ αλλά και στοιχείο προκλητικής συμπεριφοράς. Η όλη στάση του ήταν αποκαλυπτική – δεν κατάλαβε καμιά παρανομία!
Παγκοίνως γνωστό είναι ό,τι οι Πανελλαδικές εξετάσεις για την εισαγωγή στο πανεπιστήμιο είναι ο πιο αδιάβλητος θεσμός που υπήρξε στη μεταπολεμική Ελλάδα, ένας θεσμός που διαφυλάχθηκε ακόμα και στις πιο σκληρές περιόδους της χούντας. Και αυτό το ξέρει κάθε πολίτης!
Όμως, πολλές φορές ο θεσμός αυτός συγκέντρωσε την απόρριψη και την απαξίωση από ανθρώπους, που δεν έχουν καταλάβει τι είναι σημαντικό σε αυτή την υπόθεση. Θεωρούν ότι όλη η κακοδαιμονία του εκπαιδευτικού συστήματος οφείλεται σε αυτές. Και εδώ είναι το οξύμωρο σχήμα. Αν ισχύει αυτή η κατηγορία, για ποιο λόγο δεν καταργούνται από καμία κυβέρνηση από το 1974 και δώθε και παρά το γεγονός ότι κάθε φορά μιλούν για την κατάργησή τους;
Οι εν λόγω εξετάσεις προφανώς έχουν αδυναμίες, αλλά σε καμία περίπτωση δεν αλλοιώνουν το πραγματικό νόημα της εισαγωγής των υποψηφίων στο πανεπιστήμιο, το οποίο είναι το εξής: να εισάγονται στο πανεπιστήμιο αυτοί που έχουν τις απαραίτητες γνώσεις, ως προαπαιτούμενες από το πανεπιστήμιο, για να μπορούν να σπουδάσουν, χωρίς καμιά άλλη παρέμβαση. Όλο αυτό το παρασιτικό πεδίο, που έχει αναπτυχθεί δίπλα από τις Πανελλαδικές με προσθέσεις διαφόρων στοιχείων, ουσιαστικά έχει αλλοιώσει τον χαρακτήρα τους.
Με αυτό το σκηνικό της παρακμής δημιουργείται ένα μείζον εκπαιδευτικό, κοινωνικό και ηθικό πρόβλημα. Τα ερωτήματα είναι απλά. Μπορούν οι γνώσεις να υποκατασταθούν από κάποιες δεξιότητες ή ιδιαιτερότητες; Μπορεί η εισαγωγή στα πανεπιστήμια να υπηρετεί κοινωνικές πολιτικές με ειδικές ρυθμίσεις; Είναι τελικά πολιτικό ζήτημα η ουσία εισαγωγής στο πανεπιστήμιο;
Φυσικά δεν είναι αιτιολογία η θεώρηση ότι είναι προσθετικές περιπτώσεις και δεν “κόβουν” θέσεις άλλων. Γιατί τότε ποιο είναι το νόημα να προτείνουν τα πανεπιστήμια τον αριθμό εισακτέων και μετά το Υπουργείο να πολλαπλασιάζει αυτόν τον αριθμό; Και ακόμα, εφόσον δεν τεκμηριώνεται αντικειμενικά ότι έχουν τις απαραίτητες γνώσεις οι εισακτέοι, τι γίνεται μετά στα πανεπιστήμια; Θα πρέπει να συνεχίσουν και εκεί μια κάποια ιδιαίτερη κοινωνική και πάντως μη επιστημονική τακτική και να τους ευνοούν; Και αφού μεταφερθεί αυτή η αντίληψη στα πτυχία – και με δεδομένο ότι έχουμε έκρηξη μεταπτυχιακών –, να συνεχιστεί και εκεί; Τελικά, ποια είναι η έννοια των πτυχίων; Θα πιστοποιούν κάποια επάρκεια για άσκηση επαγγέλματος;
Αν θέλουν να αντικαταστήσουν τις Πανελλαδικές εξετάσεις, πρέπει πρώτα να δώσουν το εναλλακτικό σχήμα. Θα γίνεται με το Απολυτήριο του Λυκείου των ενδοσχολικών εξετάσεων; Δεν νομίζω, αφού θα έχουμε πληθωρισμό αριστούχων και το σύστημα θα καταπέσει – άλλωστε οι καθηγητές δεν πρόκειται ποτέ να πάρουν μια τέτοια ευθύνη απαξίωσης ενός τόσο ζωτικού συστήματος. Θα είναι με τον υπολογισμό όλων αυτών των – εκτός εκπαιδευτικών προσόντων - πρόσθετων στοιχείων; Θα γίνεται από τα πανεπιστήμια με έναν δικό τους σύστημα; Ποτέ δεν πρόκειται, για λόγους που εκτιμώ ότι είναι ισχυροί και γνωστοί.
Η συζήτηση σήμερα για το Εθνικό Απολυτήριο (ΕΑ) είναι χωρίς νόημα. Πρόκειται για μια απαράδεκτη κίνηση ευτελούς τακτικής και από την τωρινή ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας, για να γεμίζει με φληναφήματα τη δημοσιότητα. Εφτά χρόνια τώρα οι Υπουργοί λένε τα ίδια και τα ίδια – δηλαδή τίποτα επί της ουσίας. Διαλαλούσε η ΝΔ εδώ και μια δεκαετία ότι είχε πρόταση για το ΕΑ. Δεν είχε ποτέ τίποτα, παρά μόνο έναν τίτλο, ένα πουκάμισο αδειανό.
Καμιά μορφή ΕΑ δεν μπορεί σήμερα να εφαρμοστεί. Για έναν απλό λόγο. Δεν έχουν υλοποιηθεί οι sine qua non προϋποθέσεις ούτε καν τις γνωρίζουν. Αυτές θέλουν μεταρρυθμιστική εκπαιδευτική πολιτική και άρτιο σχεδιασμό. Η σημερινή ηγεσία του Υπουργείου είναι αλλού γι’ αλλού.
Το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να νομοθετήσει ένα σχέδιο για το ...μέλλον, που δεν θα είναι στην κυβέρνηση, ένα σχέδιο που δεν πρόκειται να εφαρμοστεί ποτέ, γιατί οι προϋποθέσεις του ΕΑ είναι δύσκολες και κρίσιμες. Κανένας Υπουργός δεν πρόκειται να πάρει την ευθύνη να μην αποκτά το ΕΑ ένα σημαντικό μέρος των μαθητών και να επιφέρει ένα boom στις ανισότητες στην εκπαίδευση.