Αλλαγές στον τρόπο συγκρότησης των επιτροπών αξιολόγησης, στις διαδικασίες πιστοποίησης προγραμμάτων σπουδών και στην ευθύνη των εξωτερικών αξιολογητών προβλέπει τροπολογία για την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), η οποία κατατέθηκε στις 27 Οκτωβρίου 2026, παρεμβαίνοντας σε βασικές διατάξεις του νόμου 4653/2020.
Δείτε εδώ την τροπολογία
Η τροπολογία, που εντάσσεται σε νομοσχέδιο του υπουργείου Υγείας, αφορά διαδικασίες τόσο των δημόσιων Πανεπιστημίων όσο και των παραρτημάτων Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ), ενώ προβλέπει την έκδοση νέων κανονιστικών αποφάσεων για την εφαρμογή επιμέρους ρυθμίσεων. Πρόκειται για κατατεθειμένες διατάξεις, οι οποίες δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως ήδη ισχύων νόμος.
Ευθύνη των αξιολογητών για δόλο ή βαριά αμέλεια
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη ότι τα μέλη των Επιτροπών Εξωτερικής Αξιολόγησης και Πιστοποίησης ασκούν τα καθήκοντά τους με λειτουργική ανεξαρτησία, αμεροληψία και επιστημονική ελευθερία και ευθύνονται για πράξεις ή παραλείψεις κατά την άσκηση των καθηκόντων τους μόνο εφόσον ενήργησαν με δόλο ή βαριά αμέλεια.
Η συγκεκριμένη διάταξη αφορά τα μέλη των επιτροπών και δεν μπορεί να αποδίδεται γενικευτικά ως πλήρης απαλλαγή όλων των οργάνων της ΕΘΑΑΕ από κάθε ευθύνη, αφού το ίδιο το κείμενο διατηρεί ρητά την ευθύνη στις δύο αυτές περιπτώσεις.
Τρία ειδικά μητρώα και νέα σύνθεση επιτροπών
Το προτεινόμενο Μητρώο Εξωτερικών Αξιολογητών συγκροτείται από τρία ειδικά μητρώα: ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, φοιτητών και επαγγελματιών.
Στο πρώτο εγγράφονται Έλληνες ή αλλοδαποί που διδάσκουν ή ερευνούν σε ιδρύματα και ερευνητικούς φορείς του εξωτερικού, στο δεύτερο φοιτητές των τριών κύκλων σπουδών ΑΕΙ ή παραρτημάτων ΝΠΠΕ και στο τρίτο πρόσωπα που ασκούν νομοθετικά ρυθμιζόμενο επάγγελμα για τουλάχιστον δέκα χρόνια.
Για τις πιστοποιήσεις προγραμμάτων σπουδών και εσωτερικών συστημάτων διασφάλισης ποιότητας προβλέπονται κατά κανόνα πενταμελείς επιτροπές, με τέσσερις ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες και έναν φοιτητή, ενώ όταν προπτυχιακό πρόγραμμα οδηγεί στην άσκηση νομοθετικά ρυθμιζόμενου επαγγέλματος, μία θέση εμπειρογνώμονα καταλαμβάνεται από επαγγελματία.
Ωστόσο, προβλέπονται εξαιρέσεις: η επιτροπή μπορεί να συγκροτείται χωρίς φοιτητή ή επαγγελματία όταν δεν υπάρχει κατάλληλο εγγεγραμμένο μέλος, ενώ επιτρέπεται τριμελής σύνθεση με ειδικά αιτιολογημένη απόφαση, εφόσον δεν είναι δυνατή η εξεύρεση όλων των μελών.
Πενταετές κώλυμα και δημοσιοποίηση στη «Διαύγεια»
Για τη συμμετοχή στις επιτροπές τίθεται κώλυμα όταν ο αξιολογητής έχει εκπαιδευτική, ερευνητική ή υπηρεσιακή σχέση με το αξιολογούμενο ίδρυμα ή παράρτημα, καθώς και όταν διατηρούσε τέτοια σχέση κατά την τελευταία πενταετία.
Παράλληλα, οι αποφάσεις συγκρότησης των επιτροπών αναρτώνται στη «Διαύγεια», ενώ προβλέπεται Κώδικας Δεοντολογίας για τη διαχείριση συγκρούσεων συμφερόντων, την ανεξαρτησία και την προστασία πληροφοριών.
Αλλαγές στη δημοσίευση και αναδρομική διάταξη
Με το άρθρο 4 προστίθενται στις πράξεις που δεν δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως οι αποφάσεις συγκρότησης αμειβόμενων επιτροπών από τα αρμόδια συμβούλια της ΕΘΑΑΕ, με την ισχύ της συγκεκριμένης ρύθμισης να ανατρέχει στις 24 Ιανουαρίου 2020.
Χωριστά, ορίζεται ότι ο Κανονισμός Διαχείρισης του Μητρώου, ο Οδηγός Πιστοποίησης, ο Κώδικας Δεοντολογίας και άλλες προβλεπόμενες κανονιστικές αποφάσεις δημοσιεύονται, μαζί με τα πλήρη κείμενα και τα παραρτήματά τους, στην επίσημη ιστοσελίδα της Αρχής.
Η αναδρομικότητα αφορά τη συγκεκριμένη διάταξη δημοσιότητας και δεν ισοδυναμεί με γενική νομιμοποίηση κάθε παλαιότερης απόφασης πιστοποίησης.
Τι προβλέπεται για τις εκκρεμείς πιστοποιήσεις
Οι διαδικασίες που έχουν ήδη ξεκινήσει μπορούν να συνεχιστούν με τις υφιστάμενες επιτροπές, υπό την προϋπόθεση εγγραφής των μελών στα αντίστοιχα μητρώα σύμφωνα με τις μεταβατικές προβλέψεις.
Τα στάδια που έχουν ολοκληρωθεί διατηρούν το κύρος τους και δεν επαναλαμβάνονται, εφόσον πληρούν τις απαιτήσεις του Οδηγού και του ισχύοντος Προτύπου Πιστοποίησης, συνεπώς η διατήρησή τους δεν προβλέπεται ανεπιφύλακτα.
Το ουσιαστικό διακύβευμα βρίσκεται στην εφαρμογή: οι νέες διαδικασίες καλούνται να εξασφαλίσουν ότι η πιστοποίηση στηρίζεται σε ελέγξιμα τεκμήρια, ανεξάρτητη κρίση και διαφανείς αποφάσεις, ώστε φοιτητές και οικογένειες να γνωρίζουν τι ακριβώς εγγυάται η αξιολόγηση ενός προγράμματος σπουδών.
