Πανελλαδικές Εξετάσεις. Σύμφωνα με τον Γιώργο Αντωνάκη, πρώτο εισακτέο στο Τμήμα Εφαρμοσμένων Μαθηματικών Ηρακλείου με 17.900 μόρια, το κυριότερο πρόβλημα του συστήματος αφορά τον τρόπο εξέτασης του μαθήματος της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας (Έκθεσης), το οποίο αποδεικνύεται διαχρονικά αναξιόπιστος και άδικος θεσμός.
Η χαοτική απόκλιση και η υποκειμενικότητα στη βαθμολογία
Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος του προβλήματος, επισημαίνεται η περίπτωση δύο συμμαθητών και φίλων, οι οποίοι καθ’ όλη τη διάρκεια της Γ΄ Λυκείου παρουσίαζαν πανομοιότυπες και υψηλές επιδόσεις στα γραπτά της Έκθεσης. Ωστόσο, στις Πανελλαδικές, ο ένας βαθμολογήθηκε με 14,8 και ο άλλος με 17,7. Μια απόσταση σχεδόν τριών μονάδων σε ένα μόνο μάθημα, ικανή να ανατρέψει ολόκληρη την ακαδημαϊκή πορεία ενός νέου.
Ιδιαίτερα αποκαλυπτικό είναι το γεγονός ότι κάθε χρόνο καταγράφονται χαοτικές αποκλίσεις ακόμη και μεταξύ των δύο βαθμολογητών του ίδιου γραπτού. Είναι πλέον κοινός τόπος ότι η απόκλιση στη βαθμολόγηση της Έκθεσης ξεπερνά με τεράστια διαφορά κάθε άλλο μάθημα του εξεταστικού συστήματος. Μέτρια ή κακά γραπτά εκτοξεύονται σε δυσθεώρητες βαθμολογίες προς έκπληξη των ίδιων των υποψηφίων, ενώ εξαιρετικά δοκίμια καταποντίζονται από την υποκειμενική ματιά του εκάστοτε διορθωτή.
Το προσωπικό βίωμα και το μήνυμα δικαιοσύνης
Αυτή η αβεβαιότητα δεν αποτελεί μια θεωρητική διαπίστωση, αλλά κάτι που βίωσε προσωπικά ο Γιώργος Αντωνάκης. Σύμφωνα με τον ίδιο, σα μαθητής που αφιέρωσε χρόνο και διάβασε συστηματικά, άκουσε τους καθηγητές του μετά τις εξετάσεις –συζητώντας τα σημεία του γραπτού του– να τον διαβεβαιώνουν για μια εξαιρετική πορεία. Ωστόσο, τα αποτελέσματα έδειξαν 13 στην Έκθεση.
Όπως υπογραμμίζει ο ίδιος, η αποκάλυψη αυτή δεν γίνεται με διάθεση προβολής ή λόγω κάποιας πικρίας. Εξάλλου, χάρη στη συνολική του προσπάθεια, κατάφερε να περάσει πρώτος στο Τμήμα Εφαρμοσμένων Μαθηματικών Ηρακλείου με 17.900 μόρια, γεγονός που σημαίνει ότι δεν έχει κανένα προσωπικό όφελος. Ο μόνος λόγος που μοιράζεται αυτή την εμπειρία είναι για να μην αδικηθεί ξανά κανένας μαθητής, ώστε κανένας νέος άνθρωπος να μην βλέπει τους κόπους του να κρίνονται από αστάθμητους και υποκειμενικούς παράγοντες.
Μπροστά σε αυτή την κατάσταση, τίθεται το ερώτημα: Τι πρέπει να γίνει; Η απάντηση απαιτεί είτε τη ριζική αναμόρφωση του τρόπου εξέτασης ώστε να διασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή αντικειμενικότητα, είτε –αν κάτι τέτοιο κριθεί ανέφικτο λόγω της φύσης του αντικειμένου– την παύση της Έκθεσης ως πανελλαδικώς εξεταζόμενου μαθήματος.
Ο αντίλογος και η πραγματικότητα των Πανελλαδικών
Συνήθως, ο αντίλογος σε μια τέτοια πρόταση βασίζεται στο επιχείρημα: «Μα η Έκθεση εξετάζει τη γλώσσα μας, δεν γίνεται να καταργηθεί από τις Πανελλήνιες».
Η απάντηση σε αυτό είναι ξεκάθαρη: Το μάθημα της Έκθεσης, όπως ακριβώς εξετάζεται σήμερα, δεν ελέγχει την «καθαρή» γνώση της ελληνικής γλώσσας, αλλά την υποκειμενική ικανότητα έκφρασης ιδεών και επιχειρημάτων υπό ασφυκτική πίεση χρόνου. Αναμφίβολα, η ικανότητα αυτή είναι μια δεξιότητα που κάθε άνθρωπος οφείλει να καλλιεργεί. Ωστόσο, οι Πανελλαδικές δεν είναι απλώς μια διαδικασία γενικής μόρφωσης ή καλλιέργειας δεξιοτήτων.
Οι Πανελλαδικές αποτελούν έναν αδυσώπητο διαγωνισμό, όπου περίπου 90.000 μαθητές διεκδικούν γύρω στις 70.000 θέσεις στα πανεπιστήμια. Για να είναι ένας τέτοιος διαγωνισμός δίκαιος και αδιάβλητος, οι συμμετέχοντες οφείλονται να κρίνονται με αντικειμενικά κριτήρια και όχι με βάση το προσωπικό γούστο, τις διαθέσεις ή τα στερεότυπα του κάθε βαθμολογητή.
Η Έκθεση παραμένει μια «ανοιχτή πληγή» που μαστίζει γενιές υποψηφίων, καθιστώντας επιτακτική ανάγκη το Υπουργείο Παιδείας να αναλάβει επιτέλους δράση.
