Για πολλούς νέους, η έναρξη της φοιτητικής ζωής είναι συνώνυμη με την ελευθερία, τις νέες εμπειρίες και μια πολυπόθητη ανεξαρτησία. Πίσω όμως από τον ενθουσιασμό κρύβεται συχνά ένα μεγάλο ερωτηματικό: «Και τώρα τι γίνεται;». Η απομάκρυνση από την οικογένεια, η μετακόμιση σε μια άγνωστη πόλη, τα οικονομικά, οι απαιτήσεις της σχολής και η ανάγκη να δημιουργηθούν νέες παρέες μπορούν να κάνουν το πρώτο διάστημα ιδιαίτερα αγχωτικό.
Έρευνα και συζητήσεις του BBC με φοιτητές καταγράφουν τους πιο συνηθισμένους φόβους της μετάβασης από το σχολείο στο πανεπιστήμιο. Παρότι οι εμπειρίες διαφέρουν, πολλές από τις ανησυχίες μοιάζουν εντυπωσιακά μεταξύ τους.
«Πώς θα κάνω φίλους;»
Ένας από τους μεγαλύτερους φόβους των πρωτοετών είναι η κοινωνική ζωή. Για τον Ισάακ Χιούιτ, η μετακόμιση στο Κάρντιφ για τις σπουδές του σήμαινε ότι ξεκινούσε από το μηδέν, σε μια πόλη όπου δεν γνώριζε κανέναν.
Η ιδέα να πρέπει ξαφνικά να μιλήσει με δεκάδες αγνώστους τον άγχωνε. Τελικά, οι φιλίες ήρθαν μέσα από τα μαθήματα, τις διαλέξεις και τα σεμινάρια, όπου υπήρχε ήδη ένα κοινό ενδιαφέρον.
Σήμερα, στα 20 του, θυμάται ότι κάποιες φορές «τρομοκρατούνταν» στην προσπάθειά του να ξεκινήσει μια συζήτηση. Η συμβουλή του στους πρωτοετείς είναι να κάνουν το πρώτο βήμα ακόμη και όταν αισθάνονται ανασφάλεια.
Και αυτό είναι ίσως ένα από τα πιο καθησυχαστικά στοιχεία για έναν νέο φοιτητή: δεν είναι ο μόνος που φοβάται. Την πρώτη ημέρα, σχεδόν όλοι βρίσκονται στην ίδια θέση και αναζητούν κάποιον με τον οποίο θα μπορέσουν να μιλήσουν.
Η 19χρονη Γκρέις Μόρελ αντιμετώπισε διαφορετικά το ίδιο πρόβλημα. Ως φοιτήτρια που πηγαινοερχόταν καθημερινά στο πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ, δεν είχε το πλεονέκτημα των φοιτητικών εστιών, όπου οι γνωριμίες μπορούν να γίνουν πιο εύκολα.
Αντί να περιμένει να δημιουργηθούν παρέες από μόνες τους, συμμετείχε στο φοιτητικό περιοδικό, στο πανεπιστημιακό ραδιόφωνο και σε θεατρικές ομάδες.
«Πολλές από τις φιλίες μου προέκυψαν επειδή αποφάσισα να εκτεθώ σε νέες εμπειρίες και να κάνω αυτά που αγαπώ. Κάποιες φορές ήταν δύσκολο, ειδικά όταν δεν γνωρίζεις κανέναν», λέει.
Η συμμετοχή σε ομάδες και δραστηριότητες φαίνεται έτσι να αποτελεί έναν από τους πιο φυσικούς τρόπους για να δημιουργηθούν φιλίες, καθώς δίνει στους φοιτητές κάτι κοινό πάνω στο οποίο μπορούν να ξεκινήσουν μια συζήτηση.
Οι νέες φιλίες ξεκινούν πριν από την πρώτη μέρα
Για τη σημερινή γενιά φοιτητών, η γνωριμία με τους συμφοιτητές δεν ξεκινά απαραίτητα μέσα στο αμφιθέατρο. Ο 19χρονος Μουσταφά Ντάσου γνώρισε αρκετούς μελλοντικούς συμφοιτητές του μέσα από ομάδες πρωτοετών στο WhatsApp, πριν ακόμη αρχίσουν τα μαθήματα στο King's College του Λονδίνου.
Οι συζητήσεις στις ομάδες είχαν ξεκινήσει από την ημέρα που ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα και κάποιες από τις διαδικτυακές γνωριμίες μετατράπηκαν στη συνέχεια σε πραγματικές φιλίες.
«Κι αν μου λείψει η οικογένειά μου;»
Για όσους φεύγουν από το σπίτι, ένας ακόμη φόβος είναι η νοσταλγία. Η 20χρονη Ίζι Γκαρσέζ ανησυχούσε ότι θα δυσκολευόταν να προσαρμοστεί μακριά από την οικογένειά της. Την προβλημάτιζε ακόμη και η απουσία των απλών καθημερινών στιγμών, όπως το να τρώει ή να βλέπει τηλεόραση μαζί τους.
Στην πράξη, όμως, η πραγματικότητα αποδείχθηκε διαφορετική από ό,τι περίμενε. «Ρεαλιστικά, θα κάνεις φίλους πολύ γρήγορα στο πανεπιστήμιο. Κάποια στιγμή θα συνειδητοποιήσεις ότι έχει περάσει μια εβδομάδα χωρίς να έχεις τηλεφωνήσει στους γονείς σου και θα καταλάβεις ότι τελικά δεν σου λείπουν τόσο πολύ – ή τουλάχιστον όχι όσο νόμιζες», λέει.
Το άγχος για τα χρήματα
Για πολλούς πρωτοετείς, ωστόσο, το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι κοινωνικό αλλά οικονομικό. Ο 19χρονος Κίεραν Μίλερ, που σπουδάζει Δημοσιογραφία, προσπάθησε πριν ξεκινήσει τη φοιτητική του ζωή να οργανώσει όσο καλύτερα μπορούσε τα οικονομικά του. Σύγκρινε φοιτητικούς τραπεζικούς λογαριασμούς, επέλεξε εκείνον που προσέφερε δωρεάν Railcard και αξιοποίησε φοιτητικές εκπτώσεις.
Με τη βοήθεια της μητέρας του δημιούργησε έναν αρχικό προϋπολογισμό, όμως σύντομα ανακάλυψε πόσο εύκολο είναι να ξεφύγουν τα έξοδα όταν ξεκινά η κοινωνική ζωή.
Το βασικό μάθημα ήταν ότι ένα μεγάλο ποσό στον λογαριασμό, όπως αυτό που μπορεί να προκύπτει από ένα φοιτητικό δάνειο, δεν σημαίνει ότι υπάρχει και μεγάλο περιθώριο για σπατάλες. Πρέπει να διαρκέσει μέχρι την επόμενη δόση.
Παράλληλα, οι φοιτητές μπορούν να αναζητήσουν υποτροφίες, οικονομική ενίσχυση και άλλα προγράμματα στήριξης που προσφέρουν τα πανεπιστήμια.
Μαθήματα, δουλειά και... όλα τα υπόλοιπα
Η φοιτητική ζωή δεν περιορίζεται στα μαθήματα. Πολλοί νέοι προσπαθούν ταυτόχρονα να εργαστούν, να συμμετέχουν σε αθλητικές ή πολιτιστικές δραστηριότητες και να διατηρήσουν μια κοινωνική ζωή.
Η 19χρονη Έιβερι Χιούιτ ανησυχούσε πριν ξεκινήσει τις σπουδές της στην Αγγλική Φιλολογία και το Θέατρο για το αν θα μπορούσε να συνδυάσει μαθήματα, δουλειά και τη συμμετοχή της σε πανεπιστημιακό μουσικό συγκρότημα.
Η συζήτηση με έναν φοιτητή-σύμβουλο τη βοήθησε να καταλάβει καλύτερα τον πραγματικό φόρτο εργασίας και, κυρίως, τη σημασία του να βάζει όρια.
Κι αν έχω επιλέξει λάθος σχολή;
Υπάρχει όμως και ένας φόβος που σπάνια συζητιέται πριν από την εισαγωγή στο πανεπιστήμιο: τι γίνεται αν τελικά η σχολή που επέλεξα δεν μου ταιριάζει; Η 21χρονη Πία Σουμπόνγκ ξεκίνησε Βιοχημεία στο University of East Anglia, αλλά σύντομα κατάλαβε ότι το αντικείμενο δεν ήταν αυτό που ήθελε. Αποφάσισε να αλλάξει πορεία και στράφηκε στον κινηματογράφο και την Αγγλική Φιλολογία.
«Αν έχεις αυτές τις αμφιβολίες, υπάρχει λόγος που τις νιώθεις», λέει, δίνοντας μια διαφορετική οπτική σε όσους αισθάνονται ότι πήραν τη λάθος απόφαση.
Κάποιοι επιλέγουν ακόμη και να μην ξεκινήσουν αμέσως πανεπιστήμιο. Η 19χρονη Φάτιμα Κουρέσι έκανε gap year, καθώς δεν ήταν βέβαιη ούτε για το αντικείμενο που ήθελε να σπουδάσει ούτε για την επαγγελματική πορεία που ήθελε να ακολουθήσει.
Τελικά επέλεξε τη Νομική.
«Ήταν το καλύτερο πράγμα που θα μπορούσα να είχα κάνει», σημειώνει.
Ο φόβος του αγνώστου είναι μέρος της μετάβασης
Οι ειδικοί στη φοιτητική ευημερία υπογραμμίζουν ότι το άγχος πριν από την έναρξη του πανεπιστημίου δεν αποτελεί απαραίτητα σημάδι ότι κάτι πάει στραβά. Αντίθετα, είναι συχνά φυσιολογικό κομμάτι μιας μεγάλης αλλαγής. Η Μελ Κένεντι, σύμβουλος φοιτητικής ευημερίας στο Ulster University, χαρακτηρίζει την αλλαγή «τρομακτική» για αρκετούς νέους, ενώ η Λίντσεϊ Γουάιλ, αναπληρώτρια διευθύντρια φοιτητικής ευημερίας και υποστήριξης στο Teesside University, σημειώνει ότι πολλοί πρωτοετείς βιώνουν άγχος και αβεβαιότητα επειδή πρόκειται για μια τόσο σημαντική μετάβαση.
«Πολλοί φοιτητές βιώνουν άγχος και αβεβαιότητα, επειδή πρόκειται για μια τόσο σημαντική μετάβαση. Ωστόσο, η εμπειρία του καθενός είναι εντελώς διαφορετική», εξηγεί.
Το σημαντικό είναι ότι ο πρωτοετής δεν χρειάζεται να αντιμετωπίσει μόνος του όλα όσα τον δυσκολεύουν. Τα πανεπιστήμια διαθέτουν υπηρεσίες συμβουλευτικής, οικονομικής υποστήριξης και βοήθειας για τις σπουδές, στις οποίες οι φοιτητές μπορούν να απευθυνθούν όταν χρειάζονται βοήθεια.
Η πρώτη χρονιά δεν χρειάζεται να είναι τέλεια
Ίσως το σημαντικότερο μήνυμα για όσους ετοιμάζονται να περάσουν για πρώτη φορά την πόρτα ενός πανεπιστημίου είναι ότι δεν χρειάζεται να τα έχουν όλα λυμένα από την πρώτη μέρα.
Οι φιλίες μπορεί να χρειαστούν χρόνο, η οικονομική διαχείριση μαθαίνεται στην πράξη, η νοσταλγία έρχεται και φεύγει, ενώ ακόμη και η επιλογή της σχολής μπορεί να αλλάξει.
Η φοιτητική ζωή δεν είναι ένας διαγωνισμός στον οποίο πρέπει να πετύχεις από την πρώτη εβδομάδα. Είναι μια περίοδος δοκιμών, λαθών και νέων εμπειριών — και αυτό ακριβώς είναι που την κάνει ξεχωριστή.
