Στο 39ο Γυμνάσιο Αθηνών, στην Κυψέλη, μια μαθήτρια είχε γράψει πάνω σε έναν ήδη ταλαιπωρημένο τοίχο. Όταν η καθηγήτρια Γαλλικών Ρέα Νταζύ τη ρώτησε γιατί το έκανε, εκείνη απάντησε απλά: «Ήταν ήδη χάλια ο τοίχος, τι πειράζει;».
Η φράση αυτή έγινε η αφορμή για κάτι πολύ μεγαλύτερο.
Η εκπαιδευτικός άρχισε να σκέφτεται πώς θα μπορούσε να αλλάξει όχι απλώς ένας τοίχος, αλλά συνολικά η εικόνα του σχολείου. Η ιδέα των τοιχογραφιών άρχισε να παίρνει μορφή και, με τη σύμφωνη γνώμη του διευθυντή Γιάννη Κελεπούρη και μέσα από εγκεκριμένο πρόγραμμα εξωσχολικών δραστηριοτήτων, ξεκίνησε πριν από περίπου τρία χρόνια μια εντυπωσιακή μεταμόρφωση.
Από το γκρίζο σε ένα «ανοιχτό βιβλίο»
Το εγχείρημα δεν ήταν μια απλή διακόσμηση.
Η Ρέα Νταζύ αφιέρωσε περισσότερες από 100 ώρες μόνο στην προετοιμασία του υλικού. Μελέτησε το βιβλίο του Ισαάκ Ασίμοφ «Το χρονικό του κόσμου», έργα τέχνης, ιστορικές περιόδους, εφευρέσεις, επιστήμες και μνημεία από διαφορετικές εποχές και πολιτισμούς.
Στη συνέχεια δημιούργησε μακέτες με περισσότερες από 800 εικόνες, οι οποίες αποτέλεσαν τη βάση για μια τεράστια ιστορική χρονογραμμή στους διαδρόμους του σχολείου.
Μέσα σε περίπου δυόμισι χρόνια, 80 μαθητές συμμετείχαν εθελοντικά, ζωγραφίζοντας τα απογεύματα τους τοίχους του Γυμνασίου.
Το αποτέλεσμα είναι περίπου 40 τοιχογραφίες, που ταξιδεύουν τον επισκέπτη από την προϊστορία μέχρι τη σύγχρονη εποχή.
Αρχαία Αίγυπτος, Μινωική Κρήτη, αρχαία Ελλάδα, Ρώμη, Βυζάντιο, Μεσαίωνας, Αναγέννηση, σύγχρονη τέχνη και εξερεύνηση του Διαστήματος συνυπάρχουν πλέον στους τοίχους ενός δημόσιου σχολείου της Κυψέλης.
Κάθε τάξη και μια διαφορετική εποχή
Η ιδέα προχώρησε ακόμη περισσότερο.
Οι αίθουσες του ισογείου διαμορφώθηκαν έτσι ώστε οι τοιχογραφίες τους να συνδέονται με τη χρονική περίοδο που παρουσιάζεται στον αντίστοιχο διάδρομο.
Έτσι, ο μαθητής δεν βλέπει απλώς μια εικόνα στον τοίχο. Μπαίνει, κατά κάποιον τρόπο, μέσα στην εποχή.
Στη λεγόμενη «Μοντέρνα Τάξη», για παράδειγμα, συναντά μορφές όπως ο Σαρλό και ο Πικάσο, ενώ σε άλλα σημεία το σχολείο μετατρέπεται σε ένα πολύχρωμο ταξίδι μέσα στον χρόνο και τον κόσμο.
Η τέχνη ως μάθημα χωρίς κουδούνι
Η τέχνη ως εργαλείο εκπαίδευσης και κοινωνικής συνοχής
Η τέχνη λειτουργεί ως εργαλείο μάθησης, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός ευχάριστου χώρου που ενθαρρύνει την αναζήτηση και τη γνώση. Το σχολείο έγινε πιο ελκυστικό και οι μαθητές νιώθουν περήφανοι για το αποτέλεσμα, ενώ δέχονται επισκέψεις από άλλα σχολεία για να παρουσιάσουν το έργο τους.
Το εγχείρημα δεν είχε καμία χρηματική ανταμοιβή, αλλά προσέφερε χαρά, ενθουσιασμό και αυτοπεποίθηση στους μαθητές, οι οποίοι αντιλήφθηκαν τις δυνατότητές τους μέσα από τη δημιουργία. Η τέχνη αποτέλεσε αφορμή για να αναδειχθούν τα ταλέντα τους και να ενισχυθεί το αίσθημα του ανήκειν.
Οι τοιχογραφίες καλύπτουν όλους τους χώρους του σχολείου, από τις αίθουσες και το κυλικείο μέχρι το προαύλιο και τη βιβλιοθήκη. Τα έργα παραμένουν ανέπαφα, γεγονός που αποδεικνύει τον σεβασμό των μαθητών και τη θετική επίδραση της αισθητικής αναβάθμισης στην καθημερινότητα του σχολείου.
Η εμπειρία του 39ου Γυμνασίου αποδεικνύει ότι η δημιουργικότητα και η τέχνη μπορούν να αλλάξουν το σχολικό περιβάλλον, να ενισχύσουν την εκπαιδευτική διαδικασία και να προσφέρουν νέα ερεθίσματα για μάθηση και κοινωνική συνοχή.
Το ίδιο το κτίριο γίνεται εκπαιδευτικό υλικό.
Οι μαθητές δεν κατέστρεψαν ούτε μία ζωγραφιά
Όταν ξεκίνησε το πρόγραμμα, υπήρχαν και επιφυλάξεις.
Κάποιοι θεωρούσαν ότι οι τοιχογραφίες δεν θα κρατούσαν. Ότι σύντομα θα εμφανίζονταν μουτζούρες, γραψίματα και φθορές.
Συνέβη το ακριβώς αντίθετο.
Οι μαθητές σεβάστηκαν απόλυτα το έργο. Σύμφωνα με τους εκπαιδευτικούς, πάνω στις ζωγραφιές δεν υπάρχει ούτε μία γραμμή.
Τα παιδιά που μπαίνουν για πρώτη φορά στο Γυμνάσιο παρατηρούν το διαφορετικό περιβάλλον και, σχεδόν αυθόρμητα, το αντιμετωπίζουν με μεγαλύτερο σεβασμό.
Η αλλαγή του χώρου άλλαξε και τη σχέση τους με αυτόν.
Ένα σχολείο για το οποίο οι μαθητές αισθάνονται περήφανοι
Ο διευθυντής του σχολείου επισημαίνει ότι η νέα εικόνα έκανε το Γυμνάσιο πιο ελκυστικό και δημιούργησε στους μαθητές ένα αίσθημα υπερηφάνειας.
Δεν είναι πια απλώς «το κτίριο στο οποίο πρέπει να πάνε για μάθημα».
Είναι το σχολείο τους.
Μάλιστα, μαθητές και εκπαιδευτικοί από άλλες σχολικές μονάδες επισκέφθηκαν το 39ο Γυμνάσιο για να δουν τις τοιχογραφίες και οι ίδιοι οι μαθητές ανέλαβαν να τους ξεναγήσουν.
Ίσως αυτή να είναι και η μεγαλύτερη επιτυχία του προγράμματος: τα παιδιά δεν ήταν θεατές μιας παρέμβασης που έκαναν κάποιοι μεγάλοι για λογαριασμό τους.
Ήταν οι δημιουργοί της.
«Από το γκρίζο δεν παίρνεις έμπνευση»
Το εγχείρημα του 39ου Γυμνασίου δείχνει και κάτι ευρύτερο.
Το σχολικό περιβάλλον δεν είναι ουδέτερο. Οι γκρίζοι, παραμελημένοι χώροι επηρεάζουν την καθημερινότητα μαθητών και εκπαιδευτικών όσο και ένας όμορφος, φροντισμένος και δημιουργικός χώρος.
«Τα παιδιά χρειάζονται ερεθίσματα, από το γκρίζο δεν παίρνεις έμπνευση», λέει χαρακτηριστικά η Ρέα Νταζύ.
Και ίσως μέσα σε αυτή τη φράση βρίσκεται όλη η ουσία της ιστορίας.
Γιατί στο 39ο Γυμνάσιο Αθηνών δεν άλλαξαν απλώς οι τοίχοι.
Άλλαξε ο τρόπος με τον οποίο τα παιδιά βλέπουν το σχολείο τους – και, ίσως, λίγο και ο τρόπος με τον οποίο βλέπουν τη γνώση.
