Σε δύο διαφορετικά νομοθετικά «πακέτα» μοιράζει τελικά το υπουργείο Παιδείας το μεγάλο πολυνομοσχέδιο που προετοιμάζεται εδώ και μήνες, ανοίγοντας έναν νέο κύκλο αλλαγών από τα σχολεία και την αξιολόγηση μέχρι την τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Η πρώτη κίνηση αναμένεται άμεσα, με νομοθετήματα για την πρόσληψη κληρικών της ομογένειας, διασύνδεση της ΑΣΠΑΙΤΕ με το ΕΚΠΑ και επείγουσες διατάξεις να μπαίνουν στην πρώτη δημόσια διαβούλευση. Το δεύτερο και σαφώς ευρύτερο νομοσχέδιο προγραμματίζεται για τον Οκτώβριο και συγκεντρώνει σειρά αλλαγών που αγγίζουν την καθημερινότητα μαθητών, εκπαιδευτικών και στελεχών εκπαίδευσης.
Η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφία Ζαχαράκη, μιλώντας αποκλειστικά στο alfavita.gr στο περιθώριο της εκδήλωσης του υπουργείου με θέμα «Από τον μαθητή του σήμερα στον πολίτη του αύριο», αναφέρθηκε στις παρεμβάσεις που βρίσκονται μπροστά, στη διασύνδεση της ΑΣΠΑΙΤΕ με το ΕΚΠΑ, αλλά και στις λύσεις που δρομολογούνται για τους κληρικούς της Ομογένειας.
Την ίδια ώρα, ο ευρύτερος σχεδιασμός του υπουργείου συνδέεται και με τις αλλαγές για το Νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο, με τη Σοφία Ζαχαράκη να επισημαίνει ότι η αλλαγή δεν ξεκινά στην τελευταία τάξη του σχολείου, αλλά από το νηπιαγωγείο και διατρέχει όλες τις βαθμίδες.
Στο ίδιο πρώτο νομοσχέδιο θα ενταχθούν και εκκλησιαστικές ρυθμίσεις. Η Σοφία Ζαχαράκη ανέφερε στο alfavita.gr ότι το υπουργείο δρομολογεί λύσεις και για ζητήματα που αφορούν τους κληρικούς της Ομογένειας, ένα θέμα που επίσης αναμένεται να αποτυπωθεί στο σχέδιο νόμου.
Κεντρική διάταξη του νομοσχεδίου σε κάθε περίπτωση θα είναι η απορρόφηση της Ανώτατης Σχολής Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής Εκπαίδευσης από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Πρόκειται για αλλαγή που δεν εξαντλείται σε μια διοικητική συγχώνευση, διότι θα πρέπει να καθοριστεί ο τρόπος με τον οποίο θα περάσουν στη νέα δομή τα τμήματα, οι φοιτητές, το προσωπικό, οι υποδομές και τα προγράμματα σπουδών της ΑΣΠΑΙΤΕ. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και το τι θα συμβεί με την παιδαγωγική επάρκεια, έναν τομέα στον οποίο η ΑΣΠΑΙΤΕ έχει διαχρονικά σημαντικό ρόλο, ιδιαίτερα για την εκπαίδευση και κατάρτιση εκπαιδευτικών τεχνικών ειδικοτήτων.
Σπάει στα δύο το ερανιστικό πολυνομοσχέδιο
Το δεύτερο νομοσχέδιο είναι εκείνο που συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον -κυρίως- για εκπαιδευτικούς. Το συγκεκριμένο νομοσχέδιο προγραμματίζεται να ακολουθήσει τον Οκτώβριο και θα έχει πολύ μεγαλύτερο εύρος, με ρυθμίσεις για την Πρωτοβάθμια, τη Δευτεροβάθμια αλλά και την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Η κατάθεσή του είχε αρχικά τοποθετηθεί νωρίτερα, ωστόσο ο σχεδιασμός μετακινήθηκε χρονικά, καθώς στο κείμενο προστίθενται νέες ρυθμίσεις και εκκρεμότητες.
Στον σχεδιασμό βρίσκονται αλλαγές στη διοίκηση των σχολικών μονάδων, στην αξιολόγηση εκπαιδευτικών και μαθητών, στη λειτουργία ιδιωτικών εκπαιδευτικών δομών, στην αθλητική εκπαίδευση και στη στελέχωση του συστήματος με περισσότερους Συμβούλους Εκπαίδευσης.
Πρόκειται για παρεμβάσεις που μπορούν να επηρεάσουν άμεσα τον τρόπο λειτουργίας των σχολείων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, τις ισορροπίες μέσα στον Σύλλογο Διδασκόντων.
Περισσότερη... «εξουσία» για την αξιολόγηση στους διευθυντές των σχολείων
Μία από τις αλλαγές που αναμένεται να προκαλέσουν τη μεγαλύτερη συζήτηση αφορά τον ρόλο των διευθυντών των σχολικών μονάδων. Στον σχεδιασμό του υπουργείου περιλαμβάνεται περαιτέρω ενίσχυση των αρμοδιοτήτων τους, στο πλαίσιο της κατεύθυνσης για μεγαλύτερη σχολική αυτονομία.
Μεταξύ όσων εξετάζονται είναι ο διευθυντής να μπορεί να επιλέγει τους υποδιευθυντές της σχολικής μονάδας και να υποδεικνύει ποιοι εκπαιδευτικοί θα αξιολογούνται κατά προτεραιότητα. Ταυτόχρονα, οι διευθυντές αναμένεται να αποκτήσουν ισχυρότερο ρόλο στη διαμόρφωση του ωρολογίου προγράμματος.
Για πρώτη φορά μπαίνουν κανόνες στα Κέντρα Μελέτης
Στο ίδιο νομοσχέδιο σχεδιάζεται να ενταχθεί και ένα νέο θεσμικό πλαίσιο για τα Κέντρα Μελέτης, έναν χώρο που μέχρι σήμερα λειτουργεί χωρίς ένα πλήρως συγκροτημένο και ενιαίο κανονιστικό πλαίσιο.
Η κατεύθυνση είναι να δημιουργηθεί σύστημα αδειοδότησης, λειτουργίας και εποπτείας, με στοιχεία που θα παραπέμπουν στο μοντέλο των Κέντρων Ξένων Γλωσσών, προσαρμοσμένο όμως στις ιδιαίτερες ανάγκες των παιδιών του Δημοτικού. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται δύο διαφορετικά μητρώα, το Μητρώο ιδιοκτητών Κέντρων Μελέτης και το Μητρώο εκπαιδευτικών που θα μπορούν να διδάσκουν στις συγκεκριμένες δομές.
Η κτηριακή άδεια λειτουργίας προβλέπεται να χορηγείται από τον ΕΟΠΠΕΠ, ενώ δικαίωμα διδασκαλίας θα έχουν οι εκπαιδευτικοί που πληρούν τις προϋποθέσεις και είναι εγγεγραμμένοι στο σχετικό μητρώο. Πάντως, για τα Κέντρα Μελέτης που ήδη λειτουργούν, αναμένεται να δοθεί μεταβατικό διάστημα προσαρμογής.
Πρότυπα Αθλητικά Σχολεία από το 2027
Ένα ακόμη νέο κεφάλαιο αφορά την επαναφορά της αθλητικής εκπαίδευσης μέσα από τη δημιουργία Πρότυπων Αθλητικών Σχολείων. Ο σχεδιασμός προβλέπει ότι από τον Σεπτέμβριο του 2027 θα ξεκινήσουν πιλοτικά δύο Πρότυπα Αθλητικά Γυμνάσια και δύο Πρότυπα Αθλητικά Λύκεια σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
Στόχος σε βάθος χρόνου είναι να λειτουργήσουν συνολικά 13 Πρότυπα Αθλητικά Σχολεία, ένα σε κάθε Περιφέρεια της χώρας. Τα σχολεία θα απευθύνονται σε μαθητές και μαθήτριες με υψηλές αγωνιστικές επιδόσεις, συμπεριλαμβανομένων αθλητών με αναπηρία.
Ως ελάχιστη προϋπόθεση επιλογής προβλέπεται η συμμετοχή στην αντίστοιχη ή σε ανώτερη ηλικιακή προεθνική ομάδα. Οι υποψήφιοι μαθητές θα προτείνονται κάθε χρόνο από τις αθλητικές ομοσπονδίες και θα ακολουθούν ειδικό προπονητικό πρόγραμμα, το οποίο, όπου αυτό είναι δυνατό, θα ενσωματώνεται στο σχολικό τους ωράριο.
Το υπουργείο θα προσδιορίζει κάθε χρόνο τις σχολικές μονάδες που θα συμμετέχουν, τον αριθμό των μαθητών, τα αθλήματα, τα κριτήρια εισαγωγής και παραμονής, καθώς και τις περιπτώσεις στις οποίες θα μπορεί να αξιοποιείται η εξ αποστάσεως διδασκαλία.
Αλλάζει και η αξιολόγηση των μαθητών
Στο τραπέζι βρίσκονται παράλληλα αλλαγές στον τρόπο αξιολόγησης, προαγωγής και απόλυσης των μαθητών του Λυκείου. Η υπουργός Παιδείας έχει αναθέσει στην Αρχή Διασφάλισης της Ποιότητας στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση να εξετάσει το ισχύον σύστημα και να καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις.
Στο μικροσκόπιο μπαίνουν οι προϋποθέσεις προαγωγής από τάξη σε τάξη αλλά και αποφοίτησης από το Λύκειο. Παράλληλα εξετάζονται παρεμβάσεις και στο Δημοτικό, χωρίς να έχουν ακόμη κλειδώσει οι τελικές επιλογές.
Το θέμα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή δεν εξελίσσεται αυτόνομα. Συνδέεται με τη συζήτηση που έχει ήδη ανοίξει για το Νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο και, κατ' επέκταση, με τον τρόπο που θα διαμορφωθεί τα επόμενα χρόνια η πορεία των μαθητών προς την ανώτατη εκπαίδευση.
Ζαχαράκη: Η αλλαγή ξεκινά από το νηπιαγωγείο
Στο πλαίσιο της εκδήλωσης «Από τον μαθητή του σήμερα στον πολίτη του αύριο», η Σοφία Ζαχαράκη έδωσε το περίγραμμα της φιλοσοφίας πίσω από τις αλλαγές.
Η υπουργός συνέδεσε τον σχεδιασμό για το Νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο με μια πολύ ευρύτερη αναμόρφωση της σχολικής εκπαίδευσης, η οποία ξεκινά ήδη από το νηπιαγωγείο. Στόχος, σύμφωνα με όσα ανέφερε, είναι οι μαθητές να έρχονται σε επαφή με διαφορετικές μαθησιακές εμπειρίες, μέσα από τα διευρυμένα αναλυτικά προγράμματα και τα νέα σχολικά βιβλία.
Με άλλα λόγια, το Εθνικό Απολυτήριο δεν αντιμετωπίζεται από το υπουργείο ως μια μεμονωμένη αλλαγή στις εξετάσεις του Λυκείου, αλλά ως το τελικό κομμάτι μιας μεγαλύτερης αναδιάρθρωσης που ξεκινά από τις μικρότερες ηλικίες.
Τι αλλάζει στην αξιολόγηση των εκπαιδευτικών
Στο δεύτερο νομοσχέδιο προγραμματίζονται και αλλαγές στην αξιολόγηση των εκπαιδευτικών και των σχολικών μονάδων. Η βασική κατεύθυνση είναι να απλοποιηθεί η σημερινή διαδικασία και να μειωθεί η γραφειοκρατία που τη συνοδεύει.
Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις που εξετάζονται είναι η ενοποίηση των πεδίων Α1 και Α2. Τα δύο πεδία αφορούν σήμερα διαφορετικές πλευρές της αξιολόγησης, αφενός τη γενική και ειδική διδακτική του γνωστικού αντικειμένου και αφετέρου το παιδαγωγικό κλίμα και τη διαχείριση της τάξης.
Αυτό που μένει να ξεκαθαριστεί είναι πώς ακριβώς θα λειτουργήσει η ενοποίηση στην πράξη, ποιος θα έχει την ευθύνη της ενιαίας αξιολόγησης και κατά πόσο η αλλαγή θα μειώσει πραγματικά τις διαδικασίες που καλούνται να ακολουθήσουν οι εκπαιδευτικοί.
Περισσότεροι Σύμβουλοι Εκπαίδευσης
Μαζί με την αξιολόγηση ανοίγει και το ζήτημα των Συμβούλων Εκπαίδευσης. Το υπουργείο σχεδιάζει αύξηση των θέσεων, προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα υφιστάμενα κενά και να υπάρξει μεγαλύτερη παιδαγωγική υποστήριξη των σχολείων και των εκπαιδευτικών.
Η ενίσχυση του αριθμού των Συμβούλων συνδέεται τόσο με την επιμόρφωση και την καθοδήγηση των εκπαιδευτικών όσο και με την εφαρμογή της αξιολόγησης, όπου ο ρόλος τους είναι κομβικός.
