Η κάλτσα είναι ένα από τα πιο καθημερινά αντικείμενα της ζωής μας, όμως η ιστορία της ξεκινά πολύ πριν αποκτήσει τη σημερινή της μορφή. Από την ανάγκη προστασίας των ποδιών από το κρύο, εξελίχθηκε μέσα στους αιώνες σε ένδυμα, αξεσουάρ μόδας και ακόμη και σύμβολο κοινωνικής θέσης.
Η πρώτη «κάλτσα» στην αρχαία Ελλάδα
Μία από τις παλαιότερες αναφορές σε κάτι που θυμίζει κάλτσα εντοπίζεται στην Ελλάδα του 8ου αιώνα π.Χ.
Ο Ησίοδος, στο έργο του «Έργα και Ημέρες», περιγράφει το «πίλημα», ένα υλικό από συμπιεσμένα μαλλιά ζώων, που χρησιμοποιούνταν για την προστασία των ποδιών από το κρύο.
Ο ποιητής, που ζούσε στην Άσκρα της Βοιωτίας, συμβουλεύει τον αδελφό του να τυλίγει τα πόδια του με πίλημα κάτω από τα πέδιλα, ώστε να αντέχει τις χαμηλές θερμοκρασίες.
Από πού προέρχεται η λέξη «κάλτσα»;
Η ίδια η λέξη έχει μια ενδιαφέρουσα γλωσσική διαδρομή. Συνδέεται με το λατινικό soccus, έναν τύπο ελαφρού υποδήματος ή παντόφλας που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι Έλληνες και Ρωμαίοι, κυρίως στο θέατρο. Η λέξη πέρασε αργότερα στα αρχαία αγγλικά ως socc και στη συνέχεια στη μεσαιωνική αγγλική ως socke.
Το λατινικό soccus συνδέεται επίσης με την ελληνική λέξη «συκκός», που αναφερόταν σε φρυγικό παπούτσι.
Στην αρχαιότητα, οι συκκοί φοριούνταν μαζί με σανδάλια και μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως άνετο υπόδημα στο εσωτερικό του σπιτιού. Οι Ρωμαίοι, από την πλευρά τους, χρησιμοποιούσαν λωρίδες από δέρμα ή μάλλινο ύφασμα για να τυλίγουν τα πόδια τους.
Τον 2ο αιώνα μ.Χ. εμφανίζονται οι udones, ραμμένες μάλλινες καλύψεις για τα πόδια, που πλησιάζουν περισσότερο στη σημερινή μορφή της κάλτσας.
Οι πρώτες πλεκτές κάλτσες
Οι πρώτες πλεκτές κάλτσες που έχουν εντοπιστεί βρέθηκαν σε αιγυπτιακούς τάφους και χρονολογούνται μεταξύ 3ου και 6ου αιώνα μ.Χ. Στην Ευρώπη του Μεσαίωνα, οι κάλτσες είχαν αρχικά τη μορφή υφασμάτινων λωρίδων, οι οποίες τυλίγονταν γύρω από τις πατούσες και τα πόδια.
Καθώς όμως άλλαζε η μόδα, άλλαζε και η κάλτσα. Όταν τα παντελόνια μάκραιναν, οι κάλτσες έγιναν πιο εφαρμοστές και στερεώνονταν με καλτσοδέτες. Αργότερα, όταν τα παντελόνια άρχισαν να κονταίνουν, οι κάλτσες έγιναν ψηλότερες.
Στα τέλη του 15ου αιώνα ενώθηκαν με τα κοντά παντελόνια, οδηγώντας στη δημιουργία του καλτσόν. Τα πρώτα κατασκευάζονταν από μετάξι, μαλλί ή βελούδο και μπορούσαν να έχουν διαφορετικό χρώμα σε κάθε πόδι.
Τον 15ο αιώνα, οι πλεκτές κάλτσες μέχρι το γόνατο φοριούνταν στη Σκωτία και αργότερα διαδόθηκαν στη Γαλλία. Τον 16ο και 17ο αιώνα, οι ανδρικές κάλτσες, ιδιαίτερα οι μεταξωτές, έγιναν πιο πολυτελείς. Διακοσμούνταν με κεντήματα και εμβλήματα και μπορούσαν να αποτελούν ένδειξη πλούτου και κοινωνικής θέσης.
Έτσι, ένα απλό κομμάτι υφάσματος που ξεκίνησε από την ανάγκη προστασίας των ποδιών από το κρύο, εξελίχθηκε σε σημαντικό μέρος της ένδυσης και της μόδας. Και τελικά, η κάλτσα που σήμερα θεωρούμε απολύτως αυτονόητη έχει πίσω της μια ιστορία που φτάνει μέχρι την αρχαιότητα.
