Υπάρχουν ορισμένες λέξεις που, παρότι ακούγονται ακριβώς το ίδιο, γράφονται διαφορετικά ανάλογα με τη σημασία τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το «ότι» και το «ό,τι», ένα από τα συχνότερα σημεία που προκαλούν σύγχυση στον γραπτό λόγο.
Η διαφορά τους μπορεί να μοιάζει μικρή, καθώς αφορά μόλις ένα κόμμα, ωστόσο οι δύο τύποι έχουν διαφορετική γραμματική λειτουργία και σημασία.
Πότε γράφουμε «ότι» χωρίς κόμμα
Το «ότι» χρησιμοποιείται ως σύνδεσμος και μπορεί να αντικατασταθεί από το «πως». Εισάγει συνήθως μια πληροφορία, μια δήλωση ή μια σκέψη.
Για παράδειγμα:
Μου είπε ότι χθες είχαν πάει για φαγητό.
Η πρόταση μπορεί να διατυπωθεί και ως:
Μου είπε πως χθες είχαν πάει για φαγητό.
Αφού η αντικατάσταση με το «πως» είναι δυνατή και το νόημα παραμένει ίδιο, γράφουμε «ότι» χωρίς κόμμα.
Πότε γράφουμε «ό,τι» με κόμμα
Αντίθετα, το «ό,τι» με κόμμα είναι αναφορική αντωνυμία και έχει τη σημασία «οτιδήποτε», «εκείνο που» ή «καθετί που».
Για παράδειγμα:
Πάρε από το σούπερ μάρκετ ό,τι θέλεις.
Με άλλα λόγια:
Πάρε οτιδήποτε θέλεις.
Εδώ το «ό,τι» δεν μπορεί να αντικατασταθεί από το «πως», επομένως χρειάζεται το κόμμα.
Το κόλπο για να μην τα μπερδεύετε
Υπάρχει ένας απλός τρόπος για να θυμάστε ποιο από τα δύο πρέπει να χρησιμοποιήσετε:
- «ότι» → αν μπορεί να γίνει «πως»
- «ό,τι» → αν μπορεί να γίνει «οτιδήποτε» ή «εκείνο που»
Έτσι, την επόμενη φορά που θα βρεθείτε μπροστά στο δίλημμα, το μόνο που χρειάζεται είναι να κάνετε τη μικρή αυτή αντικατάσταση.
Ένα κόμμα, λοιπόν, μπορεί να φαίνεται ασήμαντο, όμως στην περίπτωση του «ότι» και του «ό,τι» είναι αρκετό για να αλλάξει τόσο η γραμματική λειτουργία όσο και το νόημα της λέξης.
