Για χιλιάδες νεοδιόριστους και αναπληρωτές εκπαιδευτικούς, η ανακοίνωση μιας τοποθέτησης σε νησί δεν συνοδεύεται πλέον μόνο από τη χαρά της εργασίας. Συνοδεύεται και από ένα σχεδόν άμεσο ερώτημα: «Πού θα μείνω και πόσο θα μου κοστίζει;»
Το πρόβλημα έχει γίνει ιδιαίτερα έντονο στις Κυκλάδες και γενικότερα στις τουριστικές περιοχές, όπου ένα μικρό διαμέρισμα μπορεί να κοστίζει δυσανάλογα μεγάλο μέρος του μισθού ενός νέου εκπαιδευτικού, ενώ δεν είναι σπάνιο οι ιδιοκτήτες να ζητούν από τον ενοικιαστή να αποχωρήσει την άνοιξη ώστε το ακίνητο να επιστρέψει στη βραχυχρόνια τουριστική μίσθωση.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, όμως, αρχίζει να διαμορφώνεται ένας διαφορετικός χάρτης: Δήμοι και Περιφέρειες που δίνουν επίδομα, αναζητούν οργανωμένα σπίτια ή ακόμη και δημιουργούν δημοτικές κατοικίες για εκπαιδευτικούς και άλλους δημόσιους λειτουργούς.
Και για έναν εκπαιδευτικό που καλείται αυτές τις ημέρες να επιλέξει περιοχή διορισμού ή τοποθέτησης, αυτή η πληροφορία μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική.
Πάρος: 100 ευρώ τον μήνα και στους νεοδιόριστους
Μία από τις πιο συγκεκριμένες παρεμβάσεις για τη νέα σχολική χρονιά έχει γίνει στην Πάρο.
Το Δημοτικό Συμβούλιο αποφάσισε τον Ιούλιο του 2026 να επεκτείνει τη μηνιαία οικονομική ενίσχυση των 100 ευρώ και στους νεοδιόριστους εκπαιδευτικούς Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.
Η ενίσχυση αφορά πλέον και τους νεοδιόριστους για διάστημα έως πέντε ετών από τον διορισμό τους, ενώ ήδη στη σχετική πολιτική του Δήμου περιλαμβάνονταν αναπληρωτές εκπαιδευτικοί, ΕΕΠ και ΕΒΠ, υπό τις προϋποθέσεις που έχει θέσει ο Δήμος.
Παράλληλα, ο Δήμος Πάρου έχει καλέσει δημόσια τους ιδιοκτήτες κατοικιών και καταλυμάτων να δηλώσουν σπίτια που μπορούν να διατεθούν σε εκπαιδευτικούς, δημιουργώντας κατάλογο διαθέσιμων ακινήτων για τη σχολική χρονιά 2026-2027.
Άρα στην Πάρο λειτουργούν ταυτόχρονα δύο εργαλεία: οικονομική ενίσχυση και οργανωμένη προσπάθεια εξεύρεσης κατοικίας.
Σίφνος: Επίδομα 200 ευρώ
Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η περίπτωση της Σίφνου.
Σύμφωνα με ενημέρωση της Α΄ ΕΛΜΕ Κυκλάδων για τις παροχές στέγασης και σίτισης στα νησιά της αρμοδιότητάς της, ο Δήμος Σίφνου έχει αποφασίσει τη χορήγηση οικονομικής ενίσχυσης ύψους 200 ευρώ, με επέκταση της δυνατότητας στους εκπαιδευτικούς του νησιού.
Το ποσό είναι ιδιαίτερα σημαντικό αν ληφθεί υπόψη ότι στα ακριβά τουριστικά νησιά η στέγη μπορεί να απορροφήσει ακόμη και το μισό εισόδημα ενός αναπληρωτή ή νεοδιόριστου.
Κίμωλος: 150 ευρώ στους αναπληρωτές
Στην Κίμωλο, αντίστοιχα, λειτουργεί τα τελευταία χρόνια οικονομική ενίσχυση προς τους αναπληρωτές εκπαιδευτικούς.
Η σχετική παροχή ανέρχεται σε 150 ευρώ, σύμφωνα με την καταγραφή της Α΄ ΕΛΜΕ Κυκλάδων, και η απόφαση έχει ανανεωθεί.
Για ένα μικρό νησί, τέτοιου είδους ενίσχυση δεν αποτελεί μόνο κοινωνική πολιτική. Είναι ουσιαστικά και ένα μέτρο στελέχωσης των σχολείων: όσο δυσκολότερη είναι η εξεύρεση κατοικίας, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος εκπαιδευτικοί να μην επιλέξουν την περιοχή ή να αναζητήσουν τρόπο μετακίνησης από αυτήν.
Κέα: Ο Δήμος συγκεντρώνει σπίτια για τους εκπαιδευτικούς
Στην Κέα ακολουθείται διαφορετικό μοντέλο.
Ο Δήμος έχει απευθύνει πρόσκληση στους ιδιοκτήτες του νησιού να δηλώσουν κατοικίες που μπορούν να διατεθούν στους εκπαιδευτικούς από την 1η Σεπτεμβρίου έως τα τέλη Ιουνίου.
Οι πληροφορίες συγκεντρώνονται από τον Δήμο και στη συνέχεια τίθενται στη διάθεση των εκπαιδευτικών που αναζητούν στέγη.
Το μέτρο δεν είναι επίδομα ούτε δωρεάν παραχώρηση κατοικίας. Μπορεί, όμως, να αποδειχθεί εξίσου χρήσιμο σε ένα νησί όπου το βασικό πρόβλημα αρκετές φορές δεν είναι μόνο η τιμή αλλά το να βρεθεί überhaupt κατοικία διαθέσιμη για ολόκληρη τη σχολική χρονιά.
Μήλος: Κατάλογος διαθέσιμων κατοικιών
Στο ίδιο μοντέλο κινείται και η Μήλος.
Ο Δήμος έχει απευθύνει φέτος εκ νέου έκκληση προς ιδιοκτήτες κατοικιών, διαμερισμάτων και καταλυμάτων να διαθέσουν ακίνητα για μακροχρόνια ή εποχική μίσθωση, ώστε να δημιουργηθεί ειδικός κατάλογος για τους εκπαιδευτικούς που θα υπηρετήσουν στο νησί.
Η δημοτική αρχή αναγνωρίζει μάλιστα δημοσίως ότι η εξεύρεση στέγης αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν νεοδιόριστοι και αναπληρωτές.
Σαντορίνη: Η στέγη περνά σε ηλεκτρονική πλατφόρμα
Στη Θήρα, όπου το στεγαστικό πρόβλημα είναι ίσως από τα οξύτερα στην Ελλάδα, επιχειρείται πλέον πιο οργανωμένη ψηφιακή λύση.
Ο Δήμος έχει κινηθεί προς τη δημιουργία ηλεκτρονικής βάσης διαθέσιμων κατοικιών, ώστε οι εκπαιδευτικοί που φτάνουν στο νησί να μπορούν να γνωρίζουν ποια ακίνητα προσφέρονται για μίσθωση και να μην ξεκινούν την αναζήτηση από το μηδέν.
Η ανάγκη είναι προφανής: στα πολύ τουριστικά νησιά, το πρόβλημα δεν λύνεται εύκολα μόνο με ένα επίδομα, εάν απλώς δεν υπάρχουν αρκετές κατοικίες διαθέσιμες για εννιά ή δέκα μήνες.
Ιόνια Νησιά: Έως 200 ευρώ τον μήνα για στέγαση
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το μοντέλο της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων, όπου προβλέπεται οικονομική στήριξη για τη στέγαση δικαιούχων υπαλλήλων.
Το ύψος του επιδόματος στέγασης έχει καθοριστεί έως τα 200 ευρώ τον μήνα, ανάλογα με το πραγματικό ενοίκιο.
Απαιτείται ηλεκτρονικό μισθωτήριο καταχωρισμένο στην ΑΑΔΕ και αποδεικτικά καταβολής του ενοικίου, ενώ τίθενται και προϋποθέσεις σχετικά με την κατοχή ακινήτου στην περιοχή υπηρεσίας.
Πρόκειται για παράδειγμα που δείχνει ότι οι πρωτοβουλίες δεν περιορίζονται μόνο στους Δήμους αλλά μπορούν να αναληφθούν και σε περιφερειακό επίπεδο.
Ρέθυμνο: Δημοτικά κτίρια μετατρέπονται σε κατοικίες
Υπάρχει όμως και ένα ακόμη πιο φιλόδοξο μοντέλο: να μη δοθεί απλώς επίδομα, αλλά να δημιουργηθούν κατοικίες.
Ο Δήμος Αγίου Βασιλείου στο Ρέθυμνο έχει αξιοποιήσει ανενεργά δημοτικά κτίρια με στόχο τη στέγαση εκπαιδευτικών, γιατρών και άλλων δημοσίων υπαλλήλων.
Η πρωτοβουλία αυτή αποτέλεσε μάλιστα πρότυπο για άλλους μικρούς νησιωτικούς Δήμους που αντιμετωπίζουν το ίδιο πρόβλημα.
Είναι πιθανότατα και η πιο μακροπρόθεσμα αποτελεσματική λύση. Το επίδομα βοηθά τον εκπαιδευτικό να πληρώσει το σπίτι. Η δημοτική κατοικία, όμως, αντιμετωπίζει το προηγούμενο πρόβλημα: την έλλειψη του ίδιου του σπιτιού.
Ιθάκη, Λειψοί, Τήνος και Αστυπάλαια αναζητούν μόνιμες λύσεις
Στην ίδια κατεύθυνση έχουν κινηθεί ή σχεδιάζουν να κινηθούν και άλλοι νησιωτικοί Δήμοι.
Η Ιθάκη, οι Λειψοί, η Αστυπάλαια και η Τήνος έχουν ζητήσει χρηματοδότηση ή προωθούν σχέδια για τη δημιουργία δημοτικών κατοικιών, ώστε να μπορούν να στεγάζονται δημόσιοι λειτουργοί που μετακινούνται στα νησιά.
Στην Αστυπάλαια, μάλιστα, έχει ήδη προωθηθεί έργο κατασκευής κατοικιών συνολικής επιφάνειας περίπου 400 τ.μ. σε δημοτικό οικόπεδο, με προϋπολογισμό 1,17 εκατ. ευρώ, για την αντιμετώπιση των δυσκολιών προσέλκυσης και παραμονής προσωπικού στο νησί.
Δεν πρόκειται επομένως απλώς για προσωρινές εκκλήσεις προς ιδιοκτήτες. Σε ορισμένους Δήμους αρχίζει να διαμορφώνεται πραγματικό δημοτικό στεγαστικό απόθεμα.
Κύθνος
Επίδομα ύψους 300 ευρώ θα χορηγήσει ο Δήμος Κύθνου σε αναπληρωτές εκπαιδευτικούς Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης που θα τοποθετηθούν στα σχολεία του νησιού.
Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η κάλυψη των εκπαιδευτικών κενών στις νησιωτικές περιοχές αποτελεί σημαντική πρόκληση. Το αυξημένο κόστος διαμονής και μετακίνησης είναι μεταξύ των παραγόντων που δυσκολεύουν την προσέλκυση εκπαιδευτικών στα νησιά, με αποτέλεσμα οι Δήμοι να αναζητούν τρόπους για να κάνουν τις περιοχές τους πιο ελκυστικές.
Και δύο ενοίκια από το κράτος
Στην τοπική στήριξη προστίθενται πλέον και τα μέτρα της κεντρικής κυβέρνησης.
Το υπουργείο Παιδείας έχει αναφέρει ότι για τους εκπαιδευτικούς που μισθώνουν κατοικία στον τόπο όπου υπηρετούν προβλέπεται ενισχυμένη επιστροφή ενοικίου, με ποσό που αντιστοιχεί σε δύο ενοίκια τον χρόνο, ενώ προωθείται παράλληλα συνεργασία με Δήμους για τη δημιουργία τοπικών μητρώων κατοικιών σε νησιωτικές, ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές.
Παράλληλα υπάρχει φορολογικό κίνητρο για ιδιοκτήτες που διαθέτουν κατοικίες σε μακροχρόνια μίσθωση, με στόχο να επιστρέψουν περισσότερα ακίνητα στην αγορά κατοικίας.
Τι πρέπει να εξετάζει ένας εκπαιδευτικός πριν δηλώσει περιοχή
Η εικόνα επομένως δεν είναι ίδια σε κάθε τόπο.
Σε άλλον Δήμο ο εκπαιδευτικός μπορεί να λάβει 100, 150 ή 200 ευρώ τον μήνα. Σε άλλον θα βρει δημοτικό κατάλογο διαθέσιμων σπιτιών. Αλλού σχεδιάζονται ή ήδη δημιουργούνται κατοικίες που θα διατίθενται σε δημόσιους λειτουργούς.
Και αυτό είναι κάτι που αξίζει πλέον να λαμβάνουν σοβαρά υπόψη νεοδιόριστοι και αναπληρωτές πριν καταθέσουν τις προτιμήσεις τους.
Δεν αρκεί να βλέπουν μόνο πόσο μακριά βρίσκεται ένα νησί ή πόσο κοστίζει το ακτοπλοϊκό εισιτήριο. Χρειάζεται να εξετάζουν εάν υπάρχει κατοικία, πόσο κοστίζει, εάν μπορεί να παραμείνει διαθέσιμη έως τον Ιούνιο και –πλέον– αν ο συγκεκριμένος Δήμος προσφέρει κάποια μορφή στήριξης.
Για έναν εκπαιδευτικό με μισθό λίγο πάνω από τα 1.000 ευρώ ή για έναν νεοδιόριστο που ξεκινά ακόμη χαμηλότερα, τα 150 ή 200 ευρώ τον μήνα δεν είναι λεπτομέρεια.
Μπορεί να είναι η διαφορά ανάμεσα στο «μπορώ να πάω» και στο «δεν μπορώ να αντέξω οικονομικά αυτή την τοποθέτηση».
Και ίσως αυτό είναι το σημείο στο οποίο πρέπει να φτάσει συνολικά η στεγαστική πολιτική για τους εκπαιδευτικούς: να μην εξαρτάται η λειτουργία ενός σχολείου από το αν ο δάσκαλος ή ο καθηγητής θα καταφέρει μόνος του, μέσα στον Αύγουστο, να βρει ένα δωμάτιο που να μπορεί να πληρώσει.
