Η Μαθητεία στα ΕΠΑ.Λ. αποτελεί, κατά γενική ομολογία, έναν ιδιαίτερα επιτυχημένο θεσμό, ο οποίος φέτος ολοκληρώνει το δέκατο έτος λειτουργίας του (Ι΄ φάση) με τους δείκτες ανάπτυξής του να είναι, επίσης, εντυπωσιακοί. Ενδεικτική είναι η αύξηση των βασικών δεικτών σε σχέση με το προηγούμενο έτος (Θ΄ φάση), όπως ενημερώνει η σχετική ιστοσελίδα του ΥΠΑΙΘΑ (https://e-mathiteia.minedu.gov.gr/ ) :
- 27% στις θέσεις Μαθητείας,
- 40% σε θέσεις παρεχόμενες από ιδιωτικούς φορείς
- 19% στις Αιτήσεις Μαθητευομένων
- 11% στις Αιτήσεις συμμετοχής εκπαιδευτικών
Η επιτυχία του θεσμού της Μαθητείας προφανώς στηρίχθηκε έντονα, ιδιαίτερα κατά τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του, από τους εκπαιδευτικούς των ΕΠΑ.Λ., πολλοί από τους οποίους μέχρι και σήμερα συνεχίζουν να αγκαλιάζουν αυτόν τον σημαντικό για την Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση (ΕΕΚ) θεσμό.
Ακόμη και στα δύσκολα χρόνια της πανδημίας, οι εκπαιδευτικοί των ΕΠΑ.Λ. συνέχισαν να συνδράμουν στην γενικότερη προσπάθεια στήριξης του Μεταλυκειακού Έτους – Τάξη Μαθητείας, με αποτέλεσμα, πλέον, να έχει καταστεί ένας θεσμός που αποτελεί την φυσική συνέχεια των σπουδών και, παράλληλα, την ευκαιρία ανώτερης επαγγελματικής κατάρτισης, όσων αποφοίτων ΕΠΑ.Λ. επιλέγουν να μην συνεχίσουν στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, αλλά επιθυμούν την απόκτηση επαγγελματικής εμπειρίας, σε συνδυασμό με την αναβάθμιση του Πτυχίου τους σε Πτυχίο Επιπέδου 5.
Οι εκπαιδευτικοί των ΕΠΑ.Λ. που συμμετέχουν στην υλοποίηση του Μεταλυκειακού Έτους – Τάξη Μαθητείας, όπως, άλλωστε, κάθε εκπαιδευτικός των ΕΠΑ.Λ., συνήθως δεν «αρκούνται» στην υλοποίηση μιας και μόνο εκπαιδευτικής δράσης, αλλά, φροντίζουν να δραστηριοποιούνται σε δύο, τρεις ή και περισσότερες προκειμένου να υποστηρίξουν την λειτουργία του σχολείου τους με γνώμονα την προσφορά όσο το δυνατόν περισσότερων διδακτικών και εξωδιδακτικών ευκαιριών και εκπαιδευτικών εμπειριών στους μαθητές και στις μαθήτριές τους. Η παράλληλη συμμετοχή τους σε πλείστες, άλλες, σχολικές δραστηριότητες (προγράμματα Erasmus, άλλα Ευρωπαϊκά προγράμματα, συμμετοχή σε πολιτισμικές δραστηριότητες και σε συναφείς με αυτές εκπαιδευτικές επισκέψεις κλπ.) αποτελεί τον κανόνα στην σχολική κοινότητα και όχι την εξαίρεση. Αυτή η πολυσχιδής ενδοσχολική δραστηριότητα είναι συνυφασμένη με το λειτούργημα του εκπαιδευτικού και εκλαμβάνεται ως αυτονόητο «καθήκον» από πολλούς εκπαιδευτικούς.
Ο «βίαιος» διαχωρισμός ή, έστω, η «εκβιαστική» προσπάθεια αυτονόμησης της υλοποίησης μιας εκπαιδευτικής δράσης από συναφείς σχολικές δραστηριότητες προφανώς λειτουργεί αρνητικά στην επιθυμία και στην πρόθεση ενός εκπαιδευτικού να προσπαθεί να είναι πολυδιάστατα χρήσιμος για τους μαθητές του και όχι μονόπλευρα και μονοδιάστατα λειτουργικός. Μια τέτοια προσπάθεια βλάπτει τόσο τους αποδέκτες (μαθητές) όσο και τους δημιουργούς (εκπαιδευτικούς). Βλάπτει την ίδια την προσπάθεια που γίνεται για την προαγωγή της εκπαιδευτικής διαδικασίας και, εντέλει, την ίδια την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης.
Με σκεπτικισμό αντιμετωπίζεται η ρύθμιση που αναφέρεται στον νέο Κανονισμό Λειτουργίας του Μεταλυκειακού Έτους – Τάξης Μαθητείας (Υ.Α.: Αριθμ.: Κ5/106161/ΦΕΚ 5038 Β΄ / 11-8-2026) σύμφωνα με την οποία:
« (…) Κατά τη διάρκεια του προγράμματος Μαθητείας οι επόπτες-εκπαιδευτικοί δεν δύνανται να απουσιάζουν λόγω συμμετοχής τους σε προγράμματα ERASMUS+, διεθνή και Ευρωπαϊκά προγράμματα καθώς και σε σχολικές εκδρομές» (άρθρο 12, παρ. 11).
Η απαγόρευση συμμετοχής εκπαιδευτικών που έχουν επιλέξει την συμμετοχή τους στο Μεταλυκειακό Έτος – Τάξη Μαθητείας με την παράλληλη δραστηριοποίησή τους σε υποστηρικτικές για την λειτουργία του σχολείου τους και προς όφελος των μαθητών τους άλλες εξωδιδακτικές δράσεις και δραστηριότητες, δεν προοιωνίζεται ότι θα λειτουργήσει προς ενίσχυση της εύρυθμης λειτουργίας του θεσμού της Μαθητείας ούτε προς όφελος της εκπαιδευτικής διαδικασίας και της σχολικής ζωής. Περισσότερο πιθανόν είναι να λειτουργήσει αποθαρρυντικά για τους ανθρώπους αυτούς που εκλαμβάνουν τον ρόλο του εκπαιδευτικού ως ευκαιρία, ως πρόκληση και ως δυνατότητα προσφοράς στους μαθητές τους.
Εξάλλου, και για την περίπτωση που επόπτης – εκπαιδευτικός του προγράμματος Μαθητείας απουσιάσει κατά την διεξαγωγή του προγράμματος, προβλέπεται ο τρόπος αναπλήρωσης των διδακτικών αυτών ωρών:
«(…) 4. Είναι υποχρεωτική η αναπλήρωση της διδασκαλίας μέρους ή του συνόλου των ωρών του εργαστηριακού μαθήματος ειδικότητας που δεν πραγματοποιήθηκαν για οποιοδήποτε λόγο, με αναμόρφωση του ωρολογίου προγράμματος ή εξ αποστάσεως με σύγχρονη διδασκαλία ή με εκπαιδευτική επίσκεψη (…) (Άρθρο 12, στην ίδια, όπως παραπάνω, Υ.Α.).
Η ίδια η συμμετοχή ενός εκπαιδευτικού στην υλοποίηση του Μεταλυκειακού Έτους – Τάξης Μαθητείας δεν γίνεται με μοναδικό ούτε καν πρωταρχικό κίνητρο την οικονομική αποζημίωση. Τα κίνητρα είναι πρωτίστως παιδαγωγικά για έναν παιδαγωγό και σαν τέτοιος θα πρέπει να ιδωθεί σε κάθε δραστηριότητα που με μεράκι αναλαμβάνει να υλοποιήσει στο σχολείο του προκειμένου να προσφέρει εκπαιδευτικές ευκαιρίες και πολιτισμικές εμπειρίες στους μαθητές του. Ο «απογαλακτισμός» του από άλλες σχολικές δραστηριότητες και η αναγκαστική «απομόνωσή» του σε μία και μόνο εκπαιδευτική δραστηριότητα δεν μπορεί να συντηρήσει την διάθεση για εκπαιδευτική προσφορά σε υψηλά επίπεδα ούτε καν διασφαλίζει την αποτελεσματικότερη λειτουργία ενός απαιτητικού και πολυδιάστατου θεσμού, όπως είναι η Μαθητείας. Αντίθετα, περισσότερο πιθανό φαντάζει το ενδεχόμενο η Μαθητεία να στερηθεί τις υπηρεσίες και το μεράκι εκπαιδευτικών που έχουν πιστέψει στην σημαντικότητά της ως πυλώνα της ΕΕΚ. Και η Μαθητεία, ως θεσμός επιτυχημένος πλέον και καταξιωμένος στις συνειδήσεις όλης της σχολικής κοινότητας στην ΕΕΚ, θα πρέπει να συνεχίσει να υπηρετείται από ανθρώπους που έχουν αφήσει – και συνεχίζουν να το πράττουν – το παιδαγωγικό τους αποτύπωμα στην πραγματικότητα της επαγγελματικής εκπαίδευσης.
