Η απογοητευτική εικόνα των επιδόσεων των μαθητών στις διεθνείς αξιολογήσεις PISA του ΟΟΣΑ (OECD) δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στην πανδημία COVID-19 και τα συνεπακόλουθα lockdowns. Σύμφωνα με ανάλυση του The Economist, η εκπαιδευτική στασιμότητα και η υποχώρηση των βασικών γνώσεων αποτελούν ένα χρόνιο πρόβλημα που ξεκίνησε τουλάχιστον μία δεκαετία πριν την υγειονομική κρίση.
Η πορεία και οι παράγοντες
- Πανδημικό αποτύπωμα: Μεταξύ 2018 και 2022, ο μέσος έφηβος στις ανεπτυγμένες χώρες έχασε έξι μήνες προόδου στην κατανόηση κειμένου και εννέα μήνες στα μαθηματικά.
- Μακροχρόνια στασιμότητα: Οι επιδόσεις των μαθητών πριν την πανδημία βρίσκονταν στα ίδια ή χαμηλότερα επίπεδα σε σύγκριση με 15 χρόνια νωρίτερα, με τις βαθμολογίες σε ΗΠΑ, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία και Ολλανδία να κορυφώνονται στις αρχές της δεκαετίας του 2010 και έκτοτε να υποχωρούν.
- Εξωτερικοί παράγοντες: Η αύξηση των μεταναστευτικών ροών χωρίς γλωσσική υποστήριξη, η αλόγιστη χρήση smartphones εντός και εκτός τάξης, καθώς και ο θόρυβος στις σχολικές αίθουσες επιβάρυναν το μαθησιακό περιβάλλον.
Οι ευθύνες της εκπαιδευτικής πολιτικής
Η ανάλυση εστιάζει στην αποτυχία των εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων που αντικατέστησαν τη δομημένη γνώση με αόριστες «δεξιότητες». Στη συντηρητική πλευρά η συζήτηση αναλώνεται σε ταυτοτικά ζητήματα, ενώ σε τμήματα της προοδευτικής πλευράς επικρατεί η χαλάρωση των προτύπων, η κατάργηση των εξετάσεων και των εργασιών στο όνομα της ψυχικής υγείας ή της άρσης των διακρίσεων.
Ακόμη, η υπόθεση ότι η τεχνητή νοημοσύνη καθιστά περιττή τη διατήρηση γνώσεων (μαθηματικά, γλώσσα, ιστορία) οδήγησε σε προγράμματα σπουδών που επικεντρώνονται στην «κριτική σκέψη» και τη «συνεργατικότητα» χωρίς στέρεο γνωστικό υπόβαθρο. Από την άλλη όμως, χώρες όπως η Αγγλία, διατήρησαν την προσήλωση στη βασική γνώση, είχαν καλύτερα αποτελέσματα. Αντίστοιχα, η Σιγκαπούρη συνδυάζει το διαρκή πειραματισμό με την ταχεία εγκατάλειψη μεθόδων που αποδεικνύονται ανεπαρκείς.
Για την ανάσχεση της κρίσης, η έκθεση υπογραμμίζει την ανάγκη επιστροφής στις βασικές αρχές: Αυστηρές αξιολογήσεις, ανταγωνιστικές αμοιβές για την προσέλκυση αξιόλογων εκπαιδευτικών και εστίαση στην ποιότητα της διδασκαλίας αντί για την απλή μείωση του αριθμού των μαθητών ανά τάξη (όπως αποδεικνύει το παράδειγμα της Ιαπωνίας).
