Ένα παράδοξο, αλλά ταυτόχρονα εξαιρετικά ανησυχητικό φαινόμενο καταγράφεται στους φετινούς μόνιμους διορισμούς εκπαιδευτικών: την ώρα που χιλιάδες εκπαιδευτικοί περιμένουν για χρόνια έναν μόνιμο διορισμό στη δημόσια εκπαίδευση, 117 οργανικές θέσεις μαθηματικών ΠΕ03 στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση έμειναν ακάλυπτες, επειδή δεν βρέθηκαν υποψήφιοι για να διοριστούν σε αυτές.
Το ίδιο το υπουργείο Παιδείας επισημαίνει ότι, «ελλείψει υποψηφίων, δεν κατέστη εφικτή η κάλυψη όλων των θέσεων που διατέθηκαν στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση, ιδιαίτερα στους κλάδους ΠΕ03 και ΠΕ04», αναδεικνύοντας ένα πρόβλημα το οποίο δεν εμφανίζεται για πρώτη φορά, αλλά φαίνεται πλέον να αποκτά μεγαλύτερη ένταση.
Και αυτό είναι ίσως το στοιχείο που πρέπει να προβληματίσει περισσότερο.
Δεν έχουμε μπροστά μας απλώς 117 κενά σε έναν πίνακα διορισμών, αλλά μια ένδειξη ότι σε συγκεκριμένες ειδικότητες της Ειδικής Αγωγής το σύστημα φτάνει πλέον στο σημείο να διαθέτει μόνιμες θέσεις χωρίς να υπάρχει επαρκής αριθμός υποψηφίων που να μπορούν να τις καταλάβουν.
Το παράδοξο των 117 κενών θέσεων
Για χρόνια η μεγάλη συζήτηση στην εκπαίδευση περιστρέφεται γύρω από το αντίθετο πρόβλημα: χιλιάδες εκπαιδευτικοί για λίγες διαθέσιμες θέσεις, μακροχρόνια αναπλήρωση, υψηλές θέσεις στους πίνακες που δεν εξασφαλίζουν διορισμό και άνθρωποι που περιμένουν επί μία δεκαετία ή περισσότερο να αποκτήσουν μόνιμη θέση.
Στην περίπτωση όμως των ΠΕ03.ΕΑΕ, η εικόνα αντιστρέφεται.
Οι θέσεις υπάρχουν.
Η ανάγκη υπάρχει.
Ο μόνιμος διορισμός προσφέρεται.
Αλλά δεν υπάρχουν αρκετοί διαθέσιμοι υποψήφιοι για να καλύψουν τις θέσεις.
Το γεγονός ότι 117 θέσεις μαθηματικών στην Ειδική Αγωγή παραμένουν κενές δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως μια τεχνική λεπτομέρεια της διαδικασίας των διορισμών.
Αποτελεί ένα σαφές προειδοποιητικό μήνυμα για το ανθρώπινο δυναμικό που διαθέτει η Ειδική Αγωγή σε συγκεκριμένους κλάδους.
Δεν συμβαίνει για πρώτη φορά
Το ακόμη πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι το φαινόμενο της αδυναμίας κάλυψης θέσεων λόγω έλλειψης υποψηφίων έχει καταγραφεί και σε προηγούμενη διαδικασία διορισμών.
Επομένως, δεν πρόκειται απαραίτητα για μια συγκυριακή δυσλειτουργία που εμφανίστηκε φέτος και θα εξαφανιστεί την επόμενη χρονιά.
Αντιθέτως, η επανάληψή του δείχνει ότι δημιουργείται σταδιακά ένα δομικό πρόβλημα, το οποίο φαίνεται να αφορά ιδιαίτερα τις ειδικότητες των μαθηματικών ΠΕ03 και των φυσικών επιστημών ΠΕ04 στην Ειδική Αγωγή.
Όταν ένα εκπαιδευτικό σύστημα αδυνατεί επανειλημμένα να καλύψει μόνιμες οργανικές θέσεις όχι επειδή δεν υπάρχουν πιστώσεις αλλά επειδή εξαντλείται η δεξαμενή των διαθέσιμων υποψηφίων, τότε χρειάζεται να εξεταστεί τι ακριβώς συμβαίνει.
Γιατί εξαντλείται η δεξαμενή των υποψηφίων;
Το ερώτημα πλέον είναι αναπόφευκτο: γιατί δεν υπάρχουν αρκετοί υποψήφιοι ΠΕ03.ΕΑΕ για να καλυφθούν 117 μόνιμες θέσεις;
Η απάντηση δεν μπορεί να αναζητηθεί σε έναν μόνο παράγοντα.
Χρειάζεται να εξεταστεί πόσοι μαθηματικοί διαθέτουν τα απαιτούμενα προσόντα για ένταξη στους σχετικούς πίνακες της Ειδικής Αγωγής, πόσοι από αυτούς έχουν ήδη διοριστεί τα προηγούμενα χρόνια, πόσο έχει ανανεωθεί η δεξαμενή των υποψηφίων και κατά πόσο οι γεωγραφικές περιοχές στις οποίες βρίσκονται οι κενές θέσεις λειτουργούν αποτρεπτικά για εκπαιδευτικούς που θα πρέπει να εγκατασταθούν μακριά από τον τόπο κατοικίας τους.
Υπάρχει όμως και ένα ευρύτερο ζήτημα που δεν πρέπει να αγνοείται: η Ειδική Αγωγή έχει γνωρίσει τα τελευταία χρόνια μεγάλη ανάπτυξη, με αυξημένες ανάγκες σε ΣΜΕΑΕ, Τμήματα Ένταξης και άλλες δομές, γεγονός που δημιουργεί μεγαλύτερη ζήτηση για εξειδικευμένο προσωπικό.
Όταν όμως η ζήτηση αυξάνεται ταχύτερα από τη διαθέσιμη δεξαμενή κατάλληλα καταρτισμένων εκπαιδευτικών, κάποια στιγμή εμφανίζεται ακριβώς αυτό που βλέπουμε σήμερα: οι οργανικές θέσεις υπάρχουν, αλλά οι πίνακες δεν επαρκούν για να τις καλύψουν.
Και τι θα γίνει με τα παιδιά;
Το μεγαλύτερο πρόβλημα, ωστόσο, δεν βρίσκεται στους αριθμούς των διορισμών αλλά σε αυτό που θα συμβεί στα σχολεία.
Μια οργανική θέση που μένει ακάλυπτη δεν σημαίνει ότι εξαφανίζεται και η εκπαιδευτική ανάγκη για την οποία δημιουργήθηκε.
Οι μαθητές εξακολουθούν να υπάρχουν, τα μαθήματα πρέπει να πραγματοποιηθούν και οι δομές Ειδικής Αγωγής χρειάζονται εκπαιδευτικούς.
Εφόσον λοιπόν οι θέσεις δεν καλύπτονται με μόνιμους διορισμούς, η πίεση μεταφέρεται αναπόφευκτα στην επόμενη φάση στελέχωσης και στην προσπάθεια κάλυψης των λειτουργικών αναγκών.
Και εδώ προκύπτει ένα ακόμη δύσκολο ερώτημα: αν δεν υπάρχουν αρκετοί υποψήφιοι για μόνιμο διορισμό, από ποια δεξαμενή θα βρεθούν στη συνέχεια οι εκπαιδευτικοί που θα καλύψουν τα συγκεκριμένα κενά;
Ένα πρόβλημα που χρειάζεται σχεδιασμό τώρα
Οι 117 ακάλυπτες θέσεις ΠΕ03.ΕΑΕ θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν ως μια υποσημείωση στους χιλιάδες φετινούς διορισμούς.
Θα ήταν όμως λάθος.
Αποτελούν πιθανότατα ένα πρώτο ισχυρό καμπανάκι για ένα πρόβλημα που μπορεί να γίνει πολύ μεγαλύτερο τα επόμενα χρόνια, ιδιαίτερα εάν συνεχιστεί η αύξηση των αναγκών της Ειδικής Αγωγής χωρίς αντίστοιχη διεύρυνση της δεξαμενής εκπαιδευτικών με τα απαιτούμενα προσόντα.
Το υπουργείο Παιδείας χρειάζεται επομένως να εξετάσει όχι μόνο πώς θα καλυφθούν τα συγκεκριμένα κενά τη φετινή χρονιά, αλλά και γιατί ένας κλάδος έφτασε στο σημείο να μην έχει αρκετούς υποψηφίους ακόμη και για μόνιμες θέσεις εργασίας.
Γιατί το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι ότι έμειναν κενές 117 θέσεις σε έναν πίνακα.
Το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι πίσω από καθεμία από αυτές τις 117 θέσεις υπάρχει μια πραγματική ανάγκη ενός σχολείου και μαθητές που τον Σεπτέμβριο θα χρειάζονται τον εκπαιδευτικό ο οποίος σήμερα δεν υπάρχει στους πίνακες για να διοριστεί.
