Για δεκαετίες ακούμε την ίδια φράση: «Η παιδεία είναι η μεγαλύτερη επένδυση μιας χώρας». Αν αυτό ήταν πραγματική πολιτική πεποίθηση και όχι ένα εύηχο σύνθημα, ο εκπαιδευτικός θα βρισκόταν σήμερα στο επίκεντρο του σχεδιασμού για το μέλλον της Ελλάδας. Αντί γι' αυτό, παραμένει εγκλωβισμένος στην απαξίωση, στην οικονομική πίεση, στη γραφειοκρατία και στην αβεβαιότητα.
Η κοινωνία ζητά καλύτερα σχολεία, καλύτερα μαθησιακά αποτελέσματα, λιγότερη βία, περισσότερες δεξιότητες, ψηφιακό μετασχηματισμό, καινοτομία και πολίτες με δημοκρατική συνείδηση. Όμως ξεχνά μια απλή αλήθεια: κανένα εκπαιδευτικό σύστημα δεν μπορεί να ξεπεράσει την ποιότητα, την αξιοπρέπεια και το κύρος των εκπαιδευτικών του.
Ο εκπαιδευτικός δεν είναι ένας απλός δημόσιος υπάλληλος. Είναι ο άνθρωπος που καθημερινά βρίσκεται απέναντι σε δεκάδες παιδιά, καλείται να διαχειριστεί κοινωνικές ανισότητες, ψυχολογικές δυσκολίες, μαθησιακά κενά, την επίδραση των κοινωνικών δικτύων και τις απαιτήσεις μιας κοινωνίας που αλλάζει με καταιγιστικούς ρυθμούς. Κι όμως, αντί να ενισχύεται, συχνά αντιμετωπίζεται με καχυποψία, αμφισβήτηση και έλλειψη εμπιστοσύνης.
Η ευθύνη της Πολιτείας είναι μεγάλη. Δεν μπορεί να ζητά αριστεία από τους μαθητές, όταν δεν επενδύει ουσιαστικά στους ανθρώπους που τη διαμορφώνουν. Δεν μπορεί να απαιτεί εκπαιδευτικούς υψηλών προσόντων, όταν οι αποδοχές τους υπολείπονται της ευθύνης που αναλαμβάνουν. Δεν μπορεί να μιλά για εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, όταν οι αποφάσεις λαμβάνονται χωρίς ουσιαστικό διάλογο με εκείνους που γνωρίζουν καλύτερα τη σχολική πραγματικότητα.
Η αναβάθμιση του εκπαιδευτικού δεν εξαντλείται σε μια μισθολογική διόρθωση, όσο αναγκαία κι αν είναι. Απαιτεί ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που θα περιλαμβάνει αξιοπρεπείς αμοιβές, συνεχή επιστημονική επιμόρφωση, σύγχρονες υποδομές, περιορισμό της γραφειοκρατίας, ουσιαστική παιδαγωγική αυτονομία και ενεργό συμμετοχή των εκπαιδευτικών στη χάραξη της εκπαιδευτικής πολιτικής. Κυρίως, όμως, απαιτεί την αποκατάσταση του κοινωνικού κύρους του λειτουργήματος.
Και εδώ βρίσκεται η ευθύνη όλων μας. Ο σεβασμός προς τον εκπαιδευτικό δεν είναι υπόθεση μόνο του Υπουργείου Παιδείας. Είναι υπόθεση της οικογένειας, των μέσων ενημέρωσης, των πολιτικών δυνάμεων και κάθε πολίτη. Όταν απαξιώνεται ο εκπαιδευτικός, απαξιώνεται το ίδιο το σχολείο. Και όταν αποδυναμώνεται το σχολείο, αποδυναμώνεται η δημοκρατία, η οικονομία και η κοινωνική συνοχή.
Οι κοινωνίες που προόδευσαν δεν το πέτυχαν τυχαία. Επένδυσαν πρώτα στους ανθρώπους που μορφώνουν τις νέες γενιές. Αντίθετα, οι κοινωνίες που υποβάθμισαν τον ρόλο του εκπαιδευτικού πλήρωσαν ακριβά το τίμημα με ανισότητες, έλλειψη καινοτομίας και κρίση αξιών.
Η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη επιλογή. Θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει την εκπαίδευση ως δαπάνη ή θα την αναγνωρίσει ως τη σημαντικότερη επένδυση για το μέλλον της; Η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί με δηλώσεις και εξαγγελίες. Πρέπει να δοθεί με πράξεις.
Η αναβάθμιση του εκπαιδευτικού δεν μπορεί να περιμένει άλλο. Είναι προϋπόθεση για την αναγέννηση της δημόσιας εκπαίδευσης, για την πρόοδο της χώρας και για την οικοδόμηση μιας κοινωνίας που βασίζεται στη γνώση, στην ισότητα και στον σεβασμό.
Ο χρόνος τελείωσε. Κάθε μέρα που περνά χωρίς ουσιαστικές παρεμβάσεις είναι μια χαμένη ευκαιρία για τα παιδιά μας. Και μια χώρα που αδιαφορεί για τους εκπαιδευτικούς της, αδιαφορεί τελικά για το ίδιο της το μέλλον.
