Η Τεχνητή Νοημοσύνη βρίσκεται ήδη στην καθημερινότητα των μαθητών και, κατά συνέπεια, έχει ήδη μπει στα σχολεία. Αυτό υπογράμμισε η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη σε συνέντευξή της στο iefimerida.gr, θέτοντας το ζήτημα ως εξής: το ερώτημα δεν είναι αν η Τεχνητή Νοημοσύνη θα μπει στην εκπαίδευση, αλλά με ποιους κανόνες, ποια παιδαγωγική κατεύθυνση και ποια προστατευτικά όρια θα αξιοποιηθεί.
Η υπουργός σημείωσε ότι θα ήταν πιο ανησυχητικό ένα σχολείο που θα επέλεγε να αγνοήσει μια τεχνολογική αλλαγή τέτοιου μεγέθους, αφήνοντας τους μαθητές να τη διαχειριστούν μόνοι τους. Με άλλα λόγια, η επιλογή δεν είναι ανάμεσα σε ένα σχολείο «με» ή «χωρίς» Τεχνητή Νοημοσύνη. Η επιλογή είναι ανάμεσα σε ένα σχολείο που καθοδηγεί τους μαθητές στη χρήση της και σε ένα σχολείο που τους αφήνει εκτεθειμένους σε αυτήν.
Η βασική αρχή της προσέγγισης του υπουργείου, όπως την περιέγραψε η κ. Ζαχαράκη, είναι ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αντικαθιστά τον εκπαιδευτικό. Μπορεί, όμως, να του δώσει καλύτερα εργαλεία, να υποστηρίξει τη διδασκαλία και να βοηθήσει το σχολείο να ανταποκριθεί καλύτερα στις διαφορετικές ανάγκες των μαθητών.
Η διατύπωση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη στην εκπαίδευση συχνά κινείται ανάμεσα σε δύο άκρα: από τη μία στον τεχνολογικό ενθουσιασμό και από την άλλη στον φόβο ότι η μηχανή μπορεί να υποκαταστήσει τον δάσκαλο. Η θέση της υπουργού είναι ότι όσο ισχυρότερη γίνεται η τεχνολογία, τόσο πιο σημαντικός γίνεται ο ρόλος του εκπαιδευτικού.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, το υπουργείο έχει ήδη προχωρήσει σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις. Με Κοινή Υπουργική Απόφαση με το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης έχει θεσπιστεί πλαίσιο για την ηθική χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.
Παράλληλα, προχωρά η αξιοποίηση του ChatGPT Edu στα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία, η ανάπτυξη του EduAI στο Ψηφιακό Φροντιστήριο και η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στο EDUPLAN για καλύτερο σχεδιασμό του ίδιου του εκπαιδευτικού συστήματος.
Οι παρεμβάσεις αυτές συνδέονται με τη γενικότερη ψηφιακή αναβάθμιση των σχολείων. Σύμφωνα με την υπουργό, έχουν ήδη τοποθετηθεί 39.000 διαδραστικοί πίνακες και θα προστεθούν περίπου 8.000 ακόμη μέσα στη χρονιά. Έχουν επίσης διατεθεί 117.000 σετ ρομποτικής και 17.000 ψηφιακά εργαλεία για μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, ενώ δημιουργούνται 13 Κέντρα Καινοτομίας, ένα σε κάθε Περιφέρεια.
Ωστόσο, η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι απλώς ακόμη ένα ψηφιακό εργαλείο. Αγγίζει τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο οι μαθητές αναζητούν πληροφορίες, γράφουν, μαθαίνουν, σκέφτονται και αξιολογούν τη γνώση. Για τον λόγο αυτό, όπως σημείωσε η υπουργός, απαιτούνται κανόνες: προστασία προσωπικών δεδομένων, ακαδημαϊκή ακεραιότητα, αυθεντική σκέψη και υπεύθυνη χρήση.
Εδώ βρίσκεται και το πιο κρίσιμο παιδαγωγικό σημείο. Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να παράγει απαντήσεις, αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη διαδικασία της μάθησης. Μπορεί να βοηθήσει έναν μαθητή να οργανώσει πληροφορίες, αλλά δεν μπορεί από μόνη της να του καλλιεργήσει κρίση. Μπορεί να προσφέρει εργαλεία, αλλά όχι παιδαγωγική σχέση.
Γι’ αυτό το σχολείο της εποχής της Τεχνητής Νοημοσύνης δεν χρειάζεται λιγότερο εκπαιδευτικό. Χρειάζεται περισσότερο συνειδητό, επιμορφωμένο και παιδαγωγικά ενισχυμένο εκπαιδευτικό. Έναν εκπαιδευτικό που θα μαθαίνει στα παιδιά να ρωτούν σωστά, να αξιολογούν την πληροφορία, να αναγνωρίζουν την πηγή, να ξεχωρίζουν το τεκμηριωμένο από το παραπλανητικό και να χρησιμοποιούν την τεχνολογία χωρίς να παραιτούνται από τη δική τους σκέψη.
Το μεγάλο στοίχημα για την ελληνική εκπαίδευση δεν είναι απλώς να αποκτήσει περισσότερα ψηφιακά εργαλεία. Είναι να τα εντάξει σε ένα σχολείο που θα καλλιεργεί γνώση, δημιουργικότητα, συνεργασία, ευθύνη και κριτική σκέψη. Γιατί η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να αλλάζει τα μέσα της μάθησης, αλλά ο άνθρωπος παραμένει το κέντρο της εκπαίδευσης.
