Σειρά παρεμβάσεων για την αναμόρφωση του συστήματος αποσπάσεων εκπαιδευτικών στις ελληνόγλωσσες δομές του εξωτερικού προτείνει η Πρωτοβουλία πρώην και νυν αποσπασμένων εκπαιδευτικών με οικογένεια στο εξωτερικό.
Σε ανακοίνωσή της εκφράζει προβληματισμούς για ζητήματα διαφάνειας, ισότιμης μεταχείρισης και αξιοκρατίας, υποστηρίζοντας ότι το ισχύον θεσμικό πλαίσιο δημιουργεί αποκλεισμούς και άνιση αντιμετώπιση εκπαιδευτικών.
Παράλληλα, καταθέτει συγκεκριμένες προτάσεις για την αλλαγή της διαδικασίας αποσπάσεων και παρατάσεων, με στόχο την κάλυψη των εκπαιδευτικών αναγκών, την ενίσχυση της διαφάνειας και την προστασία της οικογενειακής συνοχής.
Ολόκληρη η ανακοίνωση:
Το νομικό πλαίσιο αποσπάσεων και παρατάσεων εκπαιδευτικών εξωτερικό που υπάρχει από το 2016 με τον νόμο 4415/2016 και τις όποιες κατοπινές τροποποιήσεις του, δημιουργεί σοβαρούς προβληματισμούς για τον άδικο και ανισότιμο τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούνται οι αποσπάσεις εκπαιδευτικών στις ελληνόγλωσσες δομές του εξωτερικού αλλά και όσον αφορά τη διαδικασία χορήγησης κατ’ εξαίρεση παρατάσεων πέραν της εξαετίας. Πολλές και επανειλημμένες είναι οι προτροπές με εισηγήσεις και επιχειρηματοτολογημένες προτάσεις από συλλόγους, ΕΛΜΕ και Πρωτοβουλίες τόσο εκπαιδευτικών όσο και γονέων από τις ελληνόγλωσσες δομές του εξωτερικού για την αναγκαία αλλαγή του σε μια σειρά τομείς.
Το ζήτημα δεν αφορά μια μεμονωμένη περίπτωση, αλλά ένα γενικότερο πρόβλημα λειτουργίας ενός συστήματος που, λόγω περιορισμένης ορατότητας και πλήρους απουσίας δημοσιοποίησης των πραγματικών εκπαιδευτικών αναγκών ανά χώρα και ειδικότητα, αφήνει σημαντικά περιθώρια για αμφισβητήσεις και για ποικίλες ερμηνείες.
Πρόσφατα μέλος της πρωτοβουλίας μας κατέθεσε αναφορά-αίτημα διερεύνησης προς το Υπουργείο όσον αφορά τις αποσπάσεις-παρατάσεις στην Ουρουγουάη ως άμεσα ενδιαφερόμενο, αναφέροντας ότι επαναλαμβάνονται από το 2023 περιστατικά είτε μη τοποθέτησης νέων υποψηφίων ακόμη και όταν διαθέτουν υψηλή θέση στους αξιολογικούς πίνακες, είτε τοποθέτησης τους σε άλλη χώρα κατώτερης επιλογή τους, είτε στην επιλεκτική αυξομείωση των εκπαιδευτικών αναγκών, ώστε να δίνονται στη συνέχεια παρατάσεις υπερεξαετίας σε ήδη υπηρετούντες εκπαιδευτικούς με την επίκληση «υπηρεσιακών αναγκών». Δημιουργούνται λοιπόν εύλογα ερωτήματα τόσο για το νομικό πλαίσιο των αποσπάσεων όσο και για το κατά πόσο τελικά οι εκπαιδευτικές ανάγκες αποτυπώνονται με σταθερά, αντικειμενικά και ελέγξιμα κριτήρια.
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί το γεγονός ότι οι εκπαιδευτικές ανάγκες κάθε χώρας δεν είναι γνωστές στους ενδιαφερόμενους εκπαιδευτικούς. Η διαδικασία καθορισμού των κενών και των αναγκών πραγματοποιείται σε μεγάλο βαθμό χωρίς επαρκή δημόσια ενημέρωση, με αποτέλεσμα οι εκπαιδευτικοί να μην μπορούν να γνωρίζουν αν οι θέσεις που διεκδικούν υφίστανται πραγματικά, αν μειώθηκαν ή αν εμφανίστηκαν εκ νέου ανάγκες ανάλογα με τις εκάστοτε αποφάσεις.
Μια τέτοια κλειστή διαδικασία δημιουργεί εύλογο προβληματισμό αλλά και ανησυχίες ότι μπορεί να αφήσει περιθώρια για φαινόμενα ευνοιοκρατίας ή άνισης μεταχείρισης, όπως:
- Προτεραιοποίηση συγκεκριμένων παρατάσεων εις βάρος νέων αιτήσεων.
- Διαφορετική αντιμετώπιση χωρών ή εκπαιδευτικών δομών χωρίς επαρκώς γνωστά και ελέγξιμα κριτήρια.
- Πιθανές «πιέσεις» ή παρεμβάσεις από τοπικούς ομογενειακούς και μη φορείς για την κάλυψη συγκεκριμένων αναγκών ή των παραμερισμό κάποιων άλλων ως ήσσονος σημασίας όπως και για την παραμονή ή αποχώρηση συγκεκριμένων εκπαιδευτικών.
- Διαφορετική μεταχείριση εκπαιδευτικών ως προς τα ακριβή κριτήρια τοποθέτησης σε πόλη ή εκπαιδευτική δομή μια χώρας.
- Διακοπή απόσπασης εκπαιδευτικών με την αιτιολογία της μείωσης αναγκών ή επιλεκτική δημιουργία νέων ώστε να παραμένουν κάποιοι άλλοι που σύμφωνα με το νομικό πλαίσιο θα έπρεπε να αποχωρήσουν.
Το ζήτημα εντείνεται επίσης από το γεγονός ότι με το ισχύον πλαίσιο, δημιουργείται και ένα σοβαρό ζήτημα άνισης μεταχείρισης μεταξύ δύο κατηγοριών εκπαιδευτικών, (πέρα από όσους αποσπώνται για πρώτη φορά οι οποίοι έχουν προτεραιότητα)
- Εκείνων που ήδη υπηρετούν στο εξωτερικό έχουν συμπληρώσει εξαετία και ζητούν παράταση της απόσπασής τους.
- Και εκείνων που έχουν υπηρετήσει στο παρελθόν στο εξωτερικό, έχουν αποκτήσει εμπειρία στη χώρα υποδοχής και επιθυμούν να επιστρέψουν, πολλές φορές για σοβαρούς οικογενειακούς και κοινωνικούς λόγους.
Οι τελευταίοι εξακολουθούν είτε να αποκλείονται είτε αντιμετωπίζονται ως έσχατη και υπό προϋποθέσεις επιλογή, αφού τοποθετηθούν οι πρώτοι, και αν το υπουργείο δεήσει να εκδώσει ειδική πρόσκληση για τους δεύτερους.
Είναι χαρακτηριστικά τα παραδείγματα άξιων συναδέλφων μας όπως η Ε.Ν, συγγραφέας παιδικών βιβλίων που το νομικό πλαίσιο των αποκλεισμών και της στέρησης του δικαιώματος να ξαναυποβάλλει αίτηση απόσπασης την οδήγησε να εξαντλήσει την 5ετή άδεια άνευ αποδοχών προκειμένου να μείνει με την οικογένειά της. Φέτος στις 31 Αυγούστου το υπουργείο την υποχρεώνει σε παραίτηση. Της Ε.Σ που για να παραμείνει με τα παιδιά και τον σύζυγό της με κινητικές ιδιαιτερότητες βρίσκεται στην ίδια κατάσταση και 31 Αυγούστου επίσης εξαντλείται η 5ετης άνευ αποδοχών και την οδηγούν σε παραίτηση. Της Κ.Γ που για να παραμείνει με την οικογένειά της, επίσης εξαντλείται η 5ετης άδεια άνευ αποδοχών και στις 31 Αυγούστου επίσης την αναγκάζουν σε παραίτηση. Αλλά και περιπτώσεις όπως της πολύτεκνης Ε.Σ που τα μισά παιδιά είναι με τον πατέρα σε συγκεκριμένη χώρα και τα άλλα μισά με την ίδια στην Ελλάδα, ή του Χ.Κ που η σύζυγος και το παιδί του με νευροαναπτυξιακες ιδιαιτερότητες βρίσκεται σε συγκεκριμένη χώρα και αυτός στην Ελλάδα στην οργανική χωρίς να μπορεί να διεκδικήσει να πάει εκ νέου κοντά τους. Τα παραπάνω ενδεικτικά παραδείγματα και δεκάδες άλλα παρόμοια μελών της Πρωτοβουλίας μας αλλά και δεκάδων άλλων που είτε βρίσκονται μακριά από την οικογένεια, είτε σε άδειες άνευ αποδοχών, λόγω του νομικού πλαισίου που τους αποκλείει από το να υποβάλλουν εκ νέου αίτηση και να διεκδικήσουν ίσοι προς ίσων με αντικειμενικά και κοινωνικά κριτήρια τις εκπαιδευτικές ανάγκες, αναδεικνύουν με πολύ παραστατικό και συνάμα τραγικό τρόπο το αδιέξοδο και τους προβληματισμούς που δημιουργεί το παρόν νομικό πλαίσιο.
Όπως έχει επισημανθεί και σε αναφορά προς τον Συνήγορο του Πολίτη, οι δύο παραπάνω κατηγορίες εκπαιδευτικών έχουν ουσιαστικά κοινά χαρακτηριστικά: Διαθέτουν εμπειρία στην ελληνόγλωσση εκπαίδευση του εξωτερικού, γνωρίζουν τη χώρα υποδοχής και έχουν αντίστοιχο ενδιαφέρον κάλυψης των υπαρχουσών αναγκών. Η γεωγραφική θέση στην οποία βρίσκεται κάποιος κατά την υποβολή της αίτησης δεν μπορεί από μόνη της να αποτελεί κριτήριο προνομιακής μεταχείρισης.
Η ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό αποτελεί σημαντικό θεσμό για τον απόδημο ελληνισμό και απαιτεί ένα σύστημα αποσπάσεων που να εμπνέει εμπιστοσύνη. Η διαφάνεια, η ίση μεταχείριση, η αξιοκρατία αλλά και η προστασία του θεσμού της οικογένειας δεν αποτελούν απλώς διοικητικές αρχές, αλλά απαραίτητες προϋποθέσεις για την ορθή λειτουργία της δημόσιας διοίκησης.
Ως Πρωτοβουλία που εκπροσωπούμε σχεδόν 40 εκπαιδευτικούς και τις οικογένειές τους, δηλαδή πάνω από 160 άτομα, ζητούμε την διερεύνηση της αναφοράς που έχει κατατεθεί από τον συνάδελφο μας, αλλά και άμεσες πρωτοβουλίες από το υπουργείο για να μην οδηγηθούν σε παραίτηση άξιοι συνάδελφοί μας όπως δεκάδες άλλοι όλα αυτά τα χρόνια. Δεν είναι δυνατόν να ισχυρίζεται η πολιτική ηγεσία ότι στηρίζει την ομογένεια, τις ελληνόγλωσσες δομές και τους εκπαιδευτικούς και από την άλλη να αποκλείει και να υποχρεώνει σε παραίτηση άξιους και καταρτισμένους συναδέλφους με αποδεδειγμένα πλούσιο εκπαιδευτικό έργο που επιπλέον έχουν και οικογένεια, όταν το μόνο που ζητάνε είναι να μην αποκλείονται από τις αιτήσεις, να συμπεριλαμβάνονται στους πίνακες και να αξιολογούνται με αντικειμενικά και κοινωνικά κριτήρια με όλους τους υπόλοιπους όταν μάλιστα υφίστανται εκπαιδευτικά κενά και πολύ συχνά δεν υπάρχουν καν αιτήσεις για συγκεκριμένες χώρες ή υπάρχει μεγάλος αριθμός ανακλήσεων.
Είναι παράλογο να μην καλύπτονται οι εκπαιδευτικές ανάγκες και να υπάρχουν εκπαιδευτικοί που θέλουν να αποσπαστούν και να αποκλείονται από την διαδικασία.
Έχουμε καταθέσει επανειλημμένα στο υπουργείο προτάσεις που με μια τροπολογία/νπμοθετική ρύθμιση μπορούν να λυθούν όλα τα παραπάνω και να διασφαλιστεί παράλληλα η κάλυψη των εκπαιδευτικών αναγκών, η αξιοκρατία και η ισότητα ευκαιριών αλλά και η οικογενειακή συνοχή.
Συγκεκριμένα:
- Την καταρχήν κάλυψη των εκπαιδευτικών αναγκών μέσα από αξιολογικό πίνακα που θα περιλαμβάνει αιτήσεις νέων υποψηφίων αλλά και εκπαιδευτικών με οικογένεια στο εξωτερικό με ομογενή ή αλλοδαπό μόνιμο κάτοικο εξωτερικού (ανεξαρτήτως αν υπηρέτησαν παλιότερα) λόγω της ιδιαιτερότητας της συγκεκριμένης κατηγορίας και η επιλογή να γίνεται με αντικειμενικά και κοινωνικά κριτήρια.
- Εάν εξακολουθούν να υπάρχουν εκπαιδευτικές ανάγκες που δεν καλύπτονται με την περίπτωση 1, όλες οι αιτήσεις, τόσο για παρατάσεις πέραν της εξαετίας όσο και για νέες αποσπάσεις εκπαιδευτικών με προηγούμενη υπερεξαετή υπηρεσία στο εξωτερικό να εξετάζονται ΑΠΟ ΚΟΙΝΟΥ, με ενιαίο πίνακα και αντικειμενικά, κοινωνικά και υπηρεσιακά κριτήρια. Να παύσει ο αποκλεισμός υποβολής αιτήσεως που ισχύει για τους δεύτερους.
- Την δημοσιοποίηση των πραγματικών εκπαιδευτικών αναγκών ανά χώρα και ειδικότητα όπως και στο εσωτερικό, ώστε οι εκπαιδευτικοί όταν υποβάλλουν αίτηση απόσπασης ή παράτασης να γνωρίζουν τα κενά στην κάθε χώρα, πράγμα που επίσης διασφαλίζει την νομιμότητα και την αξιοκρατία και δεν αφήνει περιθώρια αδιαφάνειας, ερμηνειών ή επιλεκτικής εφαρμογής.
- Την αποκατάσταση στην υπηρεσία άξιων συναδέλφων μας με οικογένεια που υποχρεώθηκαν σε παραίτηση τα τελευταία χρόνια λόγω του ισχύοντος νομικού πλαισίου των αποκλεισμών.
- Θεσμοθέτηση διαδικασιών που θα εξασφαλίζουν ίσες ευκαιρίες για όλους τους εκπαιδευτικούς και διαφανή αιτιολόγηση των αποφάσεων.
Η εκπαίδευση του ελληνισμού στο εξωτερικό δεν μπορεί να λειτουργεί ούτε με αποκλεισμούς, ούτε με διαδικασίες και αποφάσεις που δημιουργούν εύλογους προβληματισμούς άνισης μεταχείρισης και διαφάνειας. Απαιτεί κανόνες καθαρούς, ελέγξιμους και δίκαιους.
Πρωτοβουλία Πρώην και Νυν αποσπασμένων εκπαιδευτικών στο εξωτερικό με οικογένεια με ομογενή ή αλλοδαπό μόνιμο κάτοικο εξωτερικού.
