Λεωνίδας Βουρλιώτης 
Σε πεδίο έντονης αντιπαράθεσης μετατρέπεται το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), μετά την απόφαση του Συμβουλίου Διοίκησης να εγκρίνει αυξήσεις στις κρατήσεις των ερευνητικών κονδυλίων.
Η απόφαση, η οποία ελήφθη με οριακή πλειοψηφία (5-4), προκαλεί τις έντονες αντιδράσεις των τεσσάρων εσωτερικών μελών του Συμβουλίου Διοίκησης -Γρηγόρη Ζαρωτιάδη, Γιώργου Ζωγραφίδη, Στράτου Στυλιανίδη και Χαράλαμπου Φείδα- οι οποίοι με κοινή τους ανακοίνωση κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για το μέλλον της έρευνας στο Ίδρυμα.
Από 10% σε 13% και 15% η «φορολόγηση» των έργων
Η αύξηση της παρακράτησης στα έργα που διαχειρίζεται ο ΕΛΚΕ, η οποία ψηφίστηκε κατόπιν πρότασης των Πρυτανικών Αρχών, αναπροσαρμόζεται από το 10% στο 13% για τα ευρωπαϊκά έργα και τα ΠΜΣ, και στο 15% για τα έργα παροχής υπηρεσιών και λοιπά εθνικά ή ευρωπαϊκά προγράμματα.
Τα εσωτερικά μέλη του Συμβουλίου Διοίκησης καταγγέλλουν ότι η συγκεκριμένη αναπροσαρμογή κάθε άλλο παρά αμελητέα είναι.
Όπως τονίζουν, η «“λελογισμένη”, όπως χαρακτηρίστηκε, αύξηση της παρακράτησης από το 10% στο 13% και 15% συνιστά άνοδο της τάξεως του 30%-50%», η οποία μεταφράζεται σε επιπλέον κρατήσεις ύψους 1,5 εκατομμυρίου ευρώ ετησίως.
Προειδοποιούν, μάλιστα, ότι «ελλοχεύει ο κίνδυνος να λειτουργήσει αποτρεπτικά στην ένταξη ερευνητικών έργων στη διαχείριση του ΕΛΚΕ».
«Κοκκίνησε» ο Δείκτης Βιωσιμότητας από επικοινωνιακές δαπάνες
Αποδομώντας το επιχείρημα των Πρυτανικών Αρχών ότι η υφιστάμενη σχέση εσόδων-δαπανών δεν επαρκεί για τη βιωσιμότητα του Ιδρύματος, οι τέσσερις καθηγητές υπογραμμίζουν ότι το πλεόνασμα των 4,1 εκατομμυρίων ευρώ από το 2025 δεν δικαιολογεί τέτοια μέτρα.
Αντιθέτως, αποκαλύπτουν ότι «ο “Δείκτης Βιωσιμότητας” των οικονομικών του ΕΛΚΕ “κοκκίνησε” από τις αθρόες και πολύ συχνά επικοινωνιακού τύπου δαπάνες των δυο τελευταίων ετών (2025-26)». Επιπλέον, σημειώνουν με νόημα ότι ένα τεράστιο ποσό, της τάξεως των 5,8 εκατομμυρίων ευρώ από τα αποθεματικά του ΕΛΚΕ, έχει ήδη μεταφερθεί για την κάλυψη των γενικών λειτουργικών αναγκών του ΑΠΘ.
Αντικίνητρο για τους ερευνητές και λήψη αποφάσεων από τα «εξωτερικά μέλη»
Οι υπογράφοντες την ανακοίνωση στηλιτεύουν το γεγονός ότι αντί να υπάρξει η πάγια ζητούμενη ανταποδοτικότητα προς τις ερευνητικές ομάδες και τα εργαστήρια που παράγουν έργο με προσωπικό κόπο, επιβάλλεται μια μορφή «φορολόγησης».
Χαρακτηρίζουν δε ως μη ευσταθές το επιχείρημα ότι η μικρότερη αύξηση στα ευρωπαϊκά προγράμματα αποτελεί αναπτυξιακό κίνητρο, εξηγώντας ότι η διοίκηση ουσιαστικά «ομολογεί ότι το μέτρο αυτό μπορεί να λειτουργήσει ως αντικίνητρο».
Τέλος, εκφράζεται βαθύς προβληματισμός για τον τρόπο διοίκησης του κορυφαίου Πανεπιστημίου της Βόρειας Ελλάδας. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, το τελευταίο διάστημα κρίσιμες αποφάσεις λαμβάνονται με οριακές πλειοψηφίες που «προκύπτει κατά βάση από την ψήφο των εξωτερικών μελών του, παρά την αντίθεση της πλειοψηφίας των εσωτερικών μελών, τα οποία γνωρίζουν καλύτερα εκ των έσω τα προβλήματα και τις ιδιαιτερότητες του ΑΠΘ».
Στο ίδιο πλαίσιο, καταγγέλλεται η τάση παραχώρησης χώρων της κεντρικής πανεπιστημιούπολης για επενδυτικά σχέδια, αφήνοντας σε δεύτερη μοίρα τις «πραγματικές και επιτακτικές στεγαστικές ανάγκες του Ιδρύματος».
Ολόκληρη η ανακοίνωση των μελών του Συμβουλίου Διοίκησης του ΑΠΘ
«Τo Συμβούλιο Διοίκησης στις 28/5/2026 αποφάσισε με οριακή πλειοψηφία (5-4), κατόπιν πρότασης των Πρυτανικών Αρχών, να αυξήσει την παρακράτηση στα έργα που διαχειρίζεται ο ΕΛΚΕ, από 10% σε 13% για ευρωπαϊκά έργα και ΠΜΣ, και σε 15% για έργα παροχής υπηρεσιών και λοιπά εθνικά/ευρωπαϊκά έργα. Να σημειωθεί ότι δεν προτάθηκε αύξηση της παρακράτησης στα υπό ίδρυση ξενόγλωσσα προπτυχιακά προγράμματα, η οποία παραμένει στο 10%, ενώ προβλέπεται μόνο για το 2026 χρηματοδότηση 245.000 € για «δράσεις Διεθνοποίησης Προπτυχιακών Προγραμμάτων Σπουδών». Προτάθηκε, επίσης, ως μια «διάσταση ανταποδοτικότητας και επιστροφής πόρων στην πανεπιστημιακή κοινότητα», η απόδοση από την αύξηση της παρακράτησης 1% προς το Τμήμα υλοποίησης και 2% προς το ΚΕΔΕΚ, για όσα έργα πραγματοποιούνται από τις μονάδες του.
Βασική αιτιολόγηση της πρότασης αποτέλεσε ότι η «υφιστάμενη σχέση εσόδων προς δαπάνες δεν επαρκεί πλέον για να διασφαλίσει, με όρους σταθερότητας, τη βιώσιμη υποστήριξη της ερευνητικής και εκπαιδευτικής δραστηριότητας του Ιδρύματος» και ότι «ο ΕΛΚΕ καλείται να υποστηρίξει αυξανόμενες λειτουργικές και διαχειριστικές ανάγκες με έσοδα που δεν εξελίσσονται αντίστοιχα». Ωστόσο, το υπόλοιπο από τη χρήση του 2025 (που ανέρχεται σε 4,1 εκ. €) δεν δικαιολογεί μια τέτοια αύξηση.
Η επιλογή της αύξησης της παρακράτησης δεν είναι κατ’ αρχήν και υπό κάθε συνθήκη απορριπτέα, αλλά έχει σημασία να εξετάσουμε (α) εάν είναι αναγκαία και πώς προέκυψε να είναι αναγκαία η αύξηση με αυτόν τον τρόπο των εσόδων (εν είδει αύξησης της φορολόγησης ενός μη αυξανόμενου εσόδου του Α.Π.Θ.) και (β) με ποιον σκοπό και πώς θα αναδιανεμηθεί αυτή η αύξηση.
Από τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο Συμβούλιο φάνηκε πως δεν υπάρχει κάποιος εσωτερικός λόγος αύξησης της παρακράτησης, εφόσον δεν αυξήθηκε ούτε το μισθοδοτικό κόστος του ΕΛΚΕ ούτε τα λοιπά λειτουργικά έξοδα. Εξάλλου, ένα ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό των αποθεματικών του ΕΛΚΕ, της τάξεως των 5,8 εκ. €, έχει μεταφερθεί για την κάλυψη των λειτουργικών αναγκών του Α.Π.Θ., επιπρόσθετα στην ετήσια τακτική επιχορήγηση.
Δεν ψηφίσαμε τη συγκεκριμένη πρόταση για τους ακόλουθους λόγους:
- Ο «Δείκτης Βιωσιμότητας» των οικονομικών του ΕΛΚΕ «κοκκίνησε» από τις αθρόες και πολύ συχνά επικοινωνιακού τύπου δαπάνες των δυο τελευταίων ετών (2025-26) που χαρακτηρίζονται ως «δαπάνες χρηματοδότησης του ΑΠΘ», αυξημένες δαπάνες που έγιναν με παράλληλη στασιμότητα των εσόδων, η οποία ήταν γνωστή ήδη από το 2025. Η πρυτανική αρχή στο εισηγητικό σημείωμα που κατέθεσε δεν παρουσίασε σκόπιμα αναλυτικά τη χρήση των εσόδων του ΕΛΚΕ που θεωρητικά αφορούν εκπαιδευτικές και ερευνητικές ανάγκες του ιδρύματος.
- Πάγιο αίτημα των επιστημονικά υπευθύνων των έργων, που με κόπο και επένδυση προσωπικού χρόνου αναπτύσσουν την έρευνα στο ΑΠΘ και χρηματοδοτούν έμμεσα τη λειτουργία του, ήταν να υπάρχει μιας μορφής ανταποδοτικότητα της παρακράτησης του ΕΛΚΕ προς τις ερευνητικές ομάδες και τα εργαστήρια που πραγματοποιούν τα ερευνητικά έργα. Αντί αυτού, εκτός από την ήδη αυξημένη χρηματοδότηση του ΑΠΘ από τον ΕΛΚΕ, προστίθεται 1% παρακράτηση προς το Τμήμα υλοποίησης ως «ανταποδοτικότητα προς την πανεπιστημιακή κοινότητα», ενώ τα Τμήματα ήδη στηρίζονται από τον ΕΛΚΕ με τα λεγόμενα προγράμματα ενίσχυσης των εκπαιδευτικών και ερευνητικών υποδομών τους.
- Η «λελογισμένη», όπως χαρακτηρίστηκε, αύξηση της παρακράτησης από το 10% στο 13% και 15% συνιστά άνοδο της τάξεως του 30%-50%, η οποία με τα σημερινά δεδομένα αντιστοιχεί σε ποσό ύψους 1,5 εκ. ευρώ ανά έτος· ως εκ τούτου, ελλοχεύει ο κίνδυνος να λειτουργήσει αποτρεπτικά στην ένταξη ερευνητικών έργων στη διαχείριση του ΕΛΚΕ, ακυρώνοντας σε μεγάλο βαθμό το «όφελος» από την αύξηση αυτή.
- Το επιχείρημα που διατυπώθηκε ότι η προτεινόμενη αύξηση της παρακράτησης στα ευρωπαϊκά προγράμματα είναι μικρότερη εκείνης των λοιπών προγραμμάτων (3% αντί για 5%), με σκοπό να οδηγηθούν οι ερευνητές στη διεκδίκηση περισσότερων ευρωπαϊκών προγραμμάτων, δεν ευσταθεί ούτε μπορεί να προβάλλεται ως αναπτυξιακό κίνητρο. Απεναντίας, ομολογεί ότι το μέτρο αυτό μπορεί να λειτουργήσει ως αντικίνητρο.
Το τελευταίο χρονικό διάστημα λαμβάνονται κρίσιμες αποφάσεις για το ΑΠΘ με οριακή πλειοψηφία στο Συμβούλιο Διοίκησης, η οποία προκύπτει κατά βάση από την ψήφο των εξωτερικών μελών του, παρά την αντίθεση της πλειοψηφίας των εσωτερικών μελών, τα οποία γνωρίζουν καλύτερα εκ των έσω τα προβλήματα και τις ιδιαιτερότητες του ΑΠΘ. Με τον ίδιο τρόπο επιχειρείται η αξιοποίηση χώρων εντός της κεντρικής πανεπιστημιούπολης του ΑΠΘ για επενδυτικά σχέδια αλλά και για παραχώρηση χρήσης σε άλλους φορείς της πόλης, θέτοντας σε δεύτερη μοίρα τις πραγματικές και επιτακτικές στεγαστικές ανάγκες του Ιδρύματος αλλά και τις ανάγκες βελτίωσης των υποδομών του.
Παραμένουμε προσηλωμένοι στην ουσιαστική υποστήριξη της ερευνητικής κοινότητας και στη διαφύλαξη των συνθηκών εκείνων που επιτρέπουν την απρόσκοπτη επιστημονική και αναπτυξιακή πορεία του Πανεπιστημίου μας.
Τα μέλη του Συμβουλίου Διοίκησης του ΑΠΘ
Ζαρωτιάδης Γρηγόριος
Ζωγραφίδης Γεώργιος
Στυλιανίδης Ευστράτιος
Φείδας Χαράλαμπος»
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Σκάει στην Εκπαίδευση νέα μεγάλη "Βόμβα" για Ιταλικό Πανεπιστήμιο
Πανελλήνιες 2026: Θέματα, Λύσεις, Αποτελέσματα και Bάσεις στο google
