Μαρίλη Ματαφτσή 
Έντονες αντιδράσεις προκαλεί στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) η απόφαση του Συμβουλίου Διοίκησης να προχωρήσει σε αύξηση της παρακράτησης του ΕΛΚΕ από 10% σε 13% και 15%, ανάλογα με το είδος των έργων.
Τέσσερα μέλη του Συμβουλίου, με κοινή τους ανακοίνωση, εκφράζουν τη διαφωνία τους με την απόφαση, η οποία ελήφθη με οριακή πλειοψηφία, κάνοντας λόγο για ανεπαρκή τεκμηρίωση, υπερβολική επιβάρυνση των ερευνητικών προγραμμάτων και πιθανή αποθάρρυνση της συμμετοχής σε έργα μέσω ΕΛΚΕ.
Στην ανακοίνωση επισημαίνεται ότι, παρά τα επιχειρήματα περί οικονομικής βιωσιμότητας του Ιδρύματος, τα διαθέσιμα οικονομικά στοιχεία δεν δικαιολογούν την αύξηση, ενώ γίνεται λόγος για ήδη σημαντική μεταφορά πόρων προς το πανεπιστήμιο από τα αποθεματικά του ΕΛΚΕ. Παράλληλα, τα μέλη που μειοψήφησαν τονίζουν ότι η νέα πολιτική ενδέχεται να λειτουργήσει αποτρεπτικά για την ερευνητική δραστηριότητα και να επιβαρύνει δυσανάλογα τα έργα και τις ερευνητικές ομάδες.
Ολόκληρη η ανακοίνωση:
Αγαπητές και αγαπητοί συνάδελφοι,
τo Συμβούλιο Διοίκησης στις 28/5/2026 αποφάσισε με οριακή πλειοψηφία (5-4), κατόπιν πρότασης των Πρυτανικών Αρχών, να αυξήσει την παρακράτηση στα έργα που διαχειρίζεται ο ΕΛΚΕ, από 10% σε 13% για ευρωπαϊκά έργα και ΠΜΣ, και σε 15% για έργα παροχής υπηρεσιών και λοιπά εθνικά/ευρωπαϊκά έργα. Να σημειωθεί ότι δεν προτάθηκε αύξηση της παρακράτησης στα υπό ίδρυση ξενόγλωσσα προπτυχιακά προγράμματα, η οποία παραμένει στο 10%, ενώ προβλέπεται μόνο για το 2026 χρηματοδότηση 245.000 € για «δράσεις Διεθνοποίησης Προπτυχιακών Προγραμμάτων Σπουδών». Προτάθηκε, επίσης, ως μια «διάσταση ανταποδοτικότητας και επιστροφής πόρων στην πανεπιστημιακή κοινότητα», η απόδοση από την αύξηση της παρακράτησης 1% προς το Τμήμα υλοποίησης και 2% προς το ΚΕΔΕΚ, για όσα έργα πραγματοποιούνται από τις μονάδες του.
Βασική αιτιολόγηση της πρότασης αποτέλεσε ότι η «υφιστάμενη σχέση εσόδων προς δαπάνες δεν επαρκεί πλέον για να διασφαλίσει, με όρους σταθερότητας, τη βιώσιμη υποστήριξη της ερευνητικής και εκπαιδευτικής δραστηριότητας του Ιδρύματος» και ότι «ο ΕΛΚΕ καλείται να υποστηρίξει αυξανόμενες λειτουργικές και διαχειριστικές ανάγκες με έσοδα που δεν εξελίσσονται αντίστοιχα». Ωστόσο, το υπόλοιπο από τη χρήση του 2025 (που ανέρχεται σε 4,1 εκ. €) δεν δικαιολογεί μια τέτοια αύξηση.
Η επιλογή της αύξησης της παρακράτησης δεν είναι κατ’ αρχήν και υπό κάθε συνθήκη απορριπτέα, αλλά έχει σημασία να εξετάσουμε (α) εάν είναι αναγκαία και πώς προέκυψε να είναι αναγκαία η αύξηση με αυτόν τον τρόπο των εσόδων (εν είδει αύξησης της φορολόγησης ενός μη αυξανόμενου εσόδου του Α.Π.Θ.) και (β) με ποιον σκοπό και πώς θα αναδιανεμηθεί αυτή η αύξηση.
Από τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο Συμβούλιο φάνηκε πως δεν υπάρχει κάποιος εσωτερικός λόγος αύξησης της παρακράτησης, εφόσον δεν αυξήθηκε ούτε το μισθοδοτικό κόστος του ΕΛΚΕ ούτε τα λοιπά λειτουργικά έξοδα. Εξάλλου, ένα ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό των αποθεματικών του ΕΛΚΕ, της τάξεως των 5,8 εκ. €, έχει μεταφερθεί για την κάλυψη των λειτουργικών αναγκών του Α.Π.Θ., επιπρόσθετα στην ετήσια τακτική επιχορήγηση.
Δεν ψηφίσαμε τη συγκεκριμένη πρόταση για τους ακόλουθους λόγους:
- Ο «Δείκτης Βιωσιμότητας» των οικονομικών του ΕΛΚΕ «κοκκίνησε» από τις αθρόες και πολύ συχνά επικοινωνιακού τύπου δαπάνες των δυο τελευταίων ετών (2025-26) που χαρακτηρίζονται ως «δαπάνες χρηματοδότησης του ΑΠΘ», αυξημένες δαπάνες που έγιναν με παράλληλη στασιμότητα των εσόδων, η οποία ήταν γνωστή ήδη από το 2025. Η πρυτανική αρχή στο εισηγητικό σημείωμα που κατέθεσε δεν παρουσίασε σκόπιμα αναλυτικά τη χρήση των εσόδων του ΕΛΚΕ που θεωρητικά αφορούν εκπαιδευτικές και ερευνητικές ανάγκες του ιδρύματος.
- Πάγιο αίτημα των επιστημονικά υπευθύνων των έργων, που με κόπο και επένδυση προσωπικού χρόνου αναπτύσσουν την έρευνα στο ΑΠΘ και χρηματοδοτούν έμμεσα τη λειτουργία του, ήταν να υπάρχει μιας μορφής ανταποδοτικότητα της παρακράτησης του ΕΛΚΕ προς τις ερευνητικές ομάδες και τα εργαστήρια που πραγματοποιούν τα ερευνητικά έργα. Αντί αυτού, εκτός από την ήδη αυξημένη χρηματοδότηση του ΑΠΘ από τον ΕΛΚΕ, προστίθεται 1% παρακράτηση προς το Τμήμα υλοποίησης ως «ανταποδοτικότητα προς την πανεπιστημιακή κοινότητα», ενώ τα Τμήματα ήδη στηρίζονται από τον ΕΛΚΕ με τα λεγόμενα προγράμματα ενίσχυσης των εκπαιδευτικών και ερευνητικών υποδομών τους.
- Η «λελογισμένη», όπως χαρακτηρίστηκε, αύξηση της παρακράτησης από το 10% στο 13% και 15% συνιστά άνοδο της τάξεως του 30%-50%, η οποία με τα σημερινά δεδομένα αντιστοιχεί σε ποσό ύψους 1,5 εκ. ευρώ ανά έτος· ως εκ τούτου, ελλοχεύει ο κίνδυνος να λειτουργήσει αποτρεπτικά στην ένταξη ερευνητικών έργων στη διαχείριση του ΕΛΚΕ, ακυρώνοντας σε μεγάλο βαθμό το «όφελος» από την αύξηση αυτή.
- Το επιχείρημα που διατυπώθηκε ότι η προτεινόμενη αύξηση της παρακράτησης στα ευρωπαϊκά προγράμματα είναι μικρότερη εκείνης των λοιπών προγραμμάτων (3% αντί για 5%), με σκοπό να οδηγηθούν οι ερευνητές στη διεκδίκηση περισσότερων ευρωπαϊκών προγραμμάτων, δεν ευσταθεί ούτε μπορεί να προβάλλεται ως αναπτυξιακό κίνητρο. Απεναντίας, ομολογεί ότι το μέτρο αυτό μπορεί να λειτουργήσει ως αντικίνητρο.
Το τελευταίο χρονικό διάστημα λαμβάνονται κρίσιμες αποφάσεις για το ΑΠΘ με οριακή πλειοψηφία στο Συμβούλιο Διοίκησης, η οποία προκύπτει κατά βάση από την ψήφο των εξωτερικών μελών του, παρά την αντίθεση της πλειοψηφίας των εσωτερικών μελών, τα οποία γνωρίζουν καλύτερα εκ των έσω τα προβλήματα και τις ιδιαιτερότητες του ΑΠΘ. Με τον ίδιο τρόπο επιχειρείται η αξιοποίηση χώρων εντός της κεντρικής πανεπιστημιούπολης του ΑΠΘ για επενδυτικά σχέδια αλλά και για παραχώρηση χρήσης σε άλλους φορείς της πόλης, θέτοντας σε δεύτερη μοίρα τις πραγματικές και επιτακτικές στεγαστικές ανάγκες του Ιδρύματος αλλά και τις ανάγκες βελτίωσης των υποδομών του.
Παραμένουμε προσηλωμένοι στην ουσιαστική υποστήριξη της ερευνητικής κοινότητας και στη διαφύλαξη των συνθηκών εκείνων που επιτρέπουν την απρόσκοπτη επιστημονική και αναπτυξιακή πορεία του Πανεπιστημίου μας.
Τα μέλη του Συμβουλίου Διοίκησης του ΑΠΘ
Ζαρωτιάδης Γρηγόριος
Ζωγραφίδης Γεώργιος
Στυλιανίδης Ευστράτιος
Φείδας Χαράλαμπος
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Σκάει στην Εκπαίδευση νέα μεγάλη "Βόμβα" για Ιταλικό Πανεπιστήμιο
Πανελλήνιες 2026: Θέματα, Λύσεις, Αποτελέσματα και Bάσεις στο google
