Νίκος Μακρής 
Το δημογραφικό πρόβλημα αποτυπώνεται πλέον με σαφήνεια και μέσα στις σχολικές αίθουσες, καθώς η συνεχής μείωση των γεννήσεων οδηγεί χρόνο με τον χρόνο σε αισθητή συρρίκνωση του μαθητικού πληθυσμού σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Τα στοιχεία που παρουσιάζονται στο Στρατηγικό Σχέδιο Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης 2025-2029 του υπουργείου Παιδείας, αλλά και οι πρόσφατες τοποθετήσεις της υπουργού Παιδείας Σοφίας Ζαχαράκη στο συνέδριο «Δημογραφικό 2026», σκιαγραφούν μια νέα πραγματικότητα για το ελληνικό σχολείο τα επόμενα χρόνια.
Η εικόνα που καταγράφεται είναι ενδεικτική της δημογραφικής μεταβολής που συντελείται στη χώρα εδώ και δεκαετίες. Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου, ενώ ο συνολικός πληθυσμός της Ελλάδας αυξήθηκε από το 1951 έως το 2019, η αύξηση αυτή αφορούσε αποκλειστικά τον πληθυσμό άνω των 15 ετών. Αντίθετα, τα παιδιά ηλικίας 0 έως 14 ετών μειώθηκαν κατά περίπου 620.000 άτομα, γεγονός που επιβεβαιώνει τη γήρανση του πληθυσμού και τη συνεχή πτώση των γεννήσεων.
Ιδιαίτερα ανησυχητική θεωρείται η εξέλιξη της τελευταίας δεκαετίας. Το 2013 ο πληθυσμός παιδιών ηλικίας 0-5 ετών ανερχόταν στις 652.000, ενώ το 2023 μειώθηκε στις 493.000, καταγράφοντας πτώση σχεδόν 25%. Οι προβλέψεις μάλιστα δείχνουν περαιτέρω μείωση έως το 2030. Το φαινόμενο αυτό έχει άμεσο αντίκτυπο στο εκπαιδευτικό σύστημα, καθώς λιγότερα παιδιά σημαίνουν λιγότεροι μαθητές στα σχολεία τα επόμενα χρόνια.
Σύμφωνα με την Έκθεση Πισσαρίδη, ο συνολικός αριθμός μαθητών και μαθητριών αναμένεται να μειωθεί από 1,48 εκατομμύρια το 2008 σε περίπου 1,05 εκατομμύρια το 2035. Πρόκειται για μείωση που προσεγγίζει το 30%, δηλαδή περίπου 423.000 λιγότερους μαθητές μέσα σε λιγότερο από τρεις δεκαετίες. Ήδη, τα στοιχεία του πληροφοριακού συστήματος Myschool δείχνουν ότι μόνο την τελευταία πενταετία καταγράφηκαν σχεδόν 76.000 λιγότεροι μαθητές σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης.
Παρέμβαση Ζαχαράκη
Το μέγεθος της αλλαγής αποτυπώθηκε και στα στοιχεία που παρουσίασε η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη στο συνέδριο για το δημογραφικό. Όπως ανέφερε, οι εγγραφές στην Α’ Δημοτικού το 2026 περιορίστηκαν στις 70.000, όταν το 2016 είχαν αγγίξει τις 100.000. «Το δημογραφικό και η εκπαίδευση είναι πλέον άρρηκτα συνδεδεμένα», σημείωσε χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι οι πληθυσμιακές εξελίξεις επηρεάζουν άμεσα τον σχεδιασμό του «σχολείου του μέλλοντος».
Η μείωση του μαθητικού δυναμικού φέρνει ήδη αλλαγές στον σχεδιασμό του εκπαιδευτικού χάρτη. Το υπουργείο Παιδείας δίνει πλέον ιδιαίτερη βαρύτητα στην πρόβλεψη αναγκών για εκπαιδευτικό προσωπικό, σχολικές δομές και υποδομές, κυρίως σε απομακρυσμένες, νησιωτικές και αγροτικές περιοχές όπου η υπογεννητικότητα είναι ακόμη πιο έντονη. Παράλληλα, επιχειρείται καλύτερη διαχείριση των διαθέσιμων πόρων, με στόχο την έγκαιρη στελέχωση των σχολείων και τη λειτουργία των εκπαιδευτικών δομών χωρίς μεγάλες ελλείψεις.
Στο πλαίσιο αυτό, η υπουργός αναφέρθηκε στις παρεμβάσεις που προωθούνται για τον εκσυγχρονισμό της εκπαίδευσης, όπως το Ψηφιακό Φροντιστήριο, τα νέα προγράμματα σπουδών, η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και οι ανακαινίσεις σχολικών μονάδων μέσω του προγράμματος «Μαριέττα Γιαννάκου», με στόχο την αναβάθμιση περίπου 2.500 σχολείων έως το 2028.
Ξεχωριστή αναφορά έγινε και στη νέα ψηφιακή πλατφόρμα «Δίπλα», μέσω της οποίας θα καταγράφονται αναλυτικά οι ανάγκες και οι ελλείψεις των δημόσιων σχολείων, προκειμένου να διευκολύνεται η συνδρομή ιδιωτών, επιχειρήσεων και φορέων στη βελτίωση των υποδομών.
Την ίδια στιγμή, το υπουργείο Παιδείας επιχειρεί να συνδέσει την εκπαιδευτική πολιτική με τη στήριξη της οικογένειας και την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος. Στο στρατηγικό σχέδιο περιλαμβάνονται δράσεις όπως η δίχρονη υποχρεωτική προσχολική εκπαίδευση, η επέκταση του ολοήμερου σχολείου, τα σχολικά γεύματα, η ενισχυτική διδασκαλία και οι διευκολύνσεις για πολύτεκνες οικογένειες.
Ωστόσο, οι αριθμοί δείχνουν ότι το δημογραφικό εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για το μέλλον της εκπαίδευσης. Οι λιγότερες γεννήσεις δεν επηρεάζουν μόνο τον αριθμό των μαθητών, αλλά συνολικά τον τρόπο με τον οποίο θα οργανωθεί το σχολείο τα επόμενα χρόνια: από τη λειτουργία σχολικών μονάδων και τις ανάγκες σε εκπαιδευτικούς, μέχρι τις υποδομές, τις κοινωνικές παροχές και τον σχεδιασμό της εκπαιδευτικής πολιτικής σε εθνικό επίπεδο.
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Πανελλήνιες 2026: Θέματα, Λύσεις, Αποτελέσματα και Bάσεις στο google
Κατσαρίδες στο σπίτι: Τα φυτά που «υπόσχονται» φυσική απώθηση
