Τη δυνατότητα να αναλαμβάνουν παράλληλη ιδιωτική εργασία με αμοιβή έχουν οι αναπληρωτές και ωρομίσθιοι εκπαιδευτικοί, υπό την προϋπόθεση όμως ότι θα λάβουν προηγουμένως τη σχετική άδεια από τα αρμόδια όργανα. Πρόκειται για ένα καθεστώς που επιτρέπει, μεταξύ άλλων, τη διδασκαλία σε δομές όπως τα Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας, αλλά συνοδεύεται από σαφείς περιορισμούς και διαδικασίες.
Το πλαίσιο καθορίζεται από τον Νόμο 3528/2007 (Υπαλληλικός Κώδικας), ο οποίος ορίζει ότι κάθε μορφή ιδιωτικού έργου ή εργασίας με αμοιβή επιτρέπεται μόνο μετά από άδεια, εφόσον δεν επηρεάζει την άσκηση των υπηρεσιακών καθηκόντων και δεν παρεμποδίζει την ομαλή λειτουργία της υπηρεσίας.
Η άδεια χορηγείται για συγκεκριμένη δραστηριότητα και μετά από αιτιολογημένη γνώμη του αρμόδιου Υπηρεσιακού Συμβουλίου, ενώ μπορεί να ανακληθεί με την ίδια διαδικασία. Σημειώνεται ότι απαγορεύεται ρητά η κατ’ επάγγελμα άσκηση εμπορικής δραστηριότητας, ενώ εξακολουθούν να ισχύουν και ειδικές απαγορευτικές διατάξεις.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η ερμηνεία της έννοιας του «ιδιωτικού έργου», όπως αυτή αποσαφηνίστηκε με τη γνωμοδότηση 81/2021 του Νομικό Συμβούλιο του Κράτους. Σύμφωνα με αυτή, η υποχρέωση λήψης άδειας ισχύει ανεξαρτήτως του αν ο εργοδότης είναι ιδιώτης ή δημόσιος φορέας, γεγονός που σημαίνει ότι ακόμη και απασχόληση στο Δημόσιο ή σε φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα εμπίπτει στο ίδιο καθεστώς.
Παράλληλα, στην έννοια της ιδιωτικής εργασίας περιλαμβάνονται τόσο η εξαρτημένη εργασία όσο και η παροχή υπηρεσιών ελευθέριου επαγγέλματος ή ανεξάρτητων υπηρεσιών, ακόμη και όταν αυτές παρέχονται περιστασιακά. Όπως διευκρινίζεται, άδεια απαιτείται όχι μόνο για σταθερή ή συστηματική απασχόληση, αλλά και για περιστασιακή ή ευκαιριακή εργασία με αμοιβή.
Κρίσιμο στοιχείο για την εφαρμογή του νόμου αποτελεί η φύση της εργασιακής σχέσης – δηλαδή αν πρόκειται για σχέση ιδιωτικού δικαίου – και όχι ο χαρακτήρας του φορέα στον οποίο παρέχεται η εργασία. Με βάση αυτό το σκεπτικό, οι εκπαιδευτικοί οφείλουν να εξασφαλίζουν άδεια σε κάθε περίπτωση εξωυπηρεσιακής δραστηριότητας που αποφέρει εισόδημα.
Το ισχύον πλαίσιο επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη δυνατότητα ενίσχυσης του εισοδήματος των εκπαιδευτικών και στη διασφάλιση της απρόσκοπτης άσκησης των καθηκόντων τους στο δημόσιο σχολείο, θέτοντας σαφή όρια και προϋποθέσεις για κάθε μορφή παράλληλης απασχόλησης.
