Ο θάνατος της καθηγήτριας Σοφίας Χρηστίδου στη Θεσσαλονίκη δεν αποτελεί απλώς ένα ατυχές γεγονός, αλλά το τελευταίο σύμπτωμα ενός εκπαιδευτικού συστήματος σε βαθιά αποσύνθεση. Ανεξάρτητα από το τελικό πόρισμα των αρχών, η υπόθεση αυτή ξεγυμνώνει μια πραγματικότητα που το κράτος επιμελώς αγνοεί: το ελληνικό σχολείο έχει αφεθεί στην τύχη του, λειτουργώντας ως μια «πυριτιδαποθήκη» έτοιμη να εκραγεί.
Πίσω από τις κλειστές πόρτες των αιθουσών, ο εκπαιδευτικός δεν δίνει μόνο μάχη για τη γνώση, αλλά και για την ίδια του την αξιοπρέπεια. Το κράτος, ωστόσο, τον αφήνει θεσμικά ανοχύρωτο. Ο δάσκαλος σήμερα καλείται να διαχειριστεί ακραία φαινόμενα βίας και αμφισβήτησης, χωρίς να διαθέτει ούτε τα νομικά εφόδια, αλλά ούτε και την απαραίτητη στήριξη από την κεντρική διοίκηση.
Στην ουσία, ο εκπαιδευτικός έχει μετατραπεί στον «σάκο του μποξ» ενός δυσλειτουργικού συστήματος. Καλείται να είναι ταυτόχρονα παιδαγωγός, ψυχολόγος και φύλακας, την ώρα που το Υπουργείο περιορίζεται σε γραφειοκρατικές οδηγίες και επικοινωνιακά πυροτεχνήματα, αντί να προσφέρει ουσιαστική θωράκιση απέναντι στον εκφοβισμό.
Η ρίζα του προβλήματος βρίσκεται στην αδυναμία του εκπαιδευτικού συστήματος να ανανεωθεί. Οι κανόνες και οι μέθοδοι παραμένουν συχνά προσκολλημένοι στο παρελθόν, ενώ η κοινωνία και οι μαθητές έχουν αλλάξει ριζικά. Η έλλειψη σχολικών ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών σε σταθερή, καθημερινή βάση είναι εγκληματική.
Το κράτος επιλέγει να διαχειρίζεται τα περιστατικά βίας με κατασταλτικό χαρακτήρα κατόπιν εορτής (όπως η διενέργεια ΕΔΕ μετά από έναν θάνατο), αντί να επενδύει στην πρόληψη. Η απουσία υποστηρικτικών δομών μετατρέπει κάθε σχολική μονάδα σε έναν απομονωμένο μικρόκοσμο, όπου η ένταση σιγοβράζει μέχρι να οδηγήσει σε τραγωδίες.
Η διάρρηξη της σχέσης μεταξύ σχολείου και οικογένειας δεν είναι τυχαία. Είναι το αποτέλεσμα μιας πολυετούς υποβάθμισης του δημόσιου σχολείου. Όταν το κράτος δεν επενδύει στις υποδομές και στο έμψυχο δυναμικό, η καχυποψία των γονέων και η αμυντικότητα των καθηγητών γίνονται ο κανόνας.
Αντί το σχολείο να είναι ένας χώρος εμπιστοσύνης, μετατρέπεται σε πεδίο αντιπαράθεσης όπου οι ευθύνες διαχέονται. Το Υπουργείο Παιδείας συχνά «νίπτει τας χείρας του», επιρρίπτοντας το βάρος στους διευθυντές και τους καθηγητές, οι οποίοι βρίσκονται εγκλωβισμένοι ανάμεσα σε αντικρουόμενες πιέσεις και την ανάγκη για διαρκή διαχείριση κρίσεων.
Η δημόσια συζήτηση αναλώνεται συνήθως στο «ποιος φταίει» σε κάθε μεμονωμένο περιστατικό. Όμως, το πραγματικό ερώτημα που το κράτος αποφεύγει να απαντήσει είναι: Γιατί το ελληνικό σχολείο αφέθηκε να γίνει πεδίο μάχης;
Αν δεν υπάρξει γενναία χρηματοδότηση, αν δεν στελεχωθούν τα σχολεία με ειδικούς επιστήμονες και αν δεν αποκατασταθεί το κύρος του εκπαιδευτικού με πράξεις και όχι με λόγια, ο «πόλεμος των σχολείων» θα συνεχιστεί. Η υπόθεση της Σοφίας Χρηστίδου είναι ένα καμπανάκι που ηχεί για την ίδια την Πολιτεία. Η σιωπή και η ολιγωρία δεν είναι πλέον επιλογές· είναι συνενοχή.
