Τα τελευταία χρόνια ολοένα και περισσότερο παρατηρείται έντονη επιστημονική δραστηριότητα καθώς επίσης και πρωτοβουλίες κοινωνικοπολιτικές που έχουν σχέση με την πολιτιστική ταυτότητα και την ιστορική πορεία και εξέλιξη των επιμέρους περιοχών της χώρας μας (πόλεων, χωριών κλπ). Και εδώ θέλουμε να κάνουμε μια επέκταση αυτής της ιδέας και για την ιστορική εξέλιξη και παρουσία των σχολείων: Νηπιαγωγείων, Δημοτικών, Γυμνασίων, Λυκείων. Τα πανεπιστήμια ήδη το κάνουν, και έχουν εκδώσει σχετικούς τόμους.
Πολλά σχολεία είχαν ή έχουν έντονη πολιτιστική δραστηριότητα με πολλαπλές πρωτοβουλίες για την Τέχνη και τον Πολιτισμό. Αλλά δύσκολα θα βρούμε ένα σχολείο, που λειτούργησε ή λειτουργεί μόνο ως ένας απλός εκπαιδευτικός θεσμός. Υπάρχει και μια άλλη πλευρά. Αρκετά σχολεία – ιδιαίτερα της περιφέρειας -, κυρίως Δημοτικά και Γυμνάσια έχουν πάψει να λειτουργούν. Έχουν αφήσει όμως τα αρχεία τους σε άλλα σχολεία ή σε Διευθύνσεις Εκπαίδευσης ή στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, αλλά είναι αμφίβολη η καλή διατήρησή τους.
Πρόκειται όμως για έναν πλούτο πολιτιστικό της χώρας, αν σκεφτούμε το πόσο σημαντικός ήταν ο ρόλος τους. Αποτελεί θαυμάσιο υλικό για κάθε ιστορικό μελετητή της εκπαίδευσης αλλά και για την τοπική ιστορία κάθε περιοχής. Αν σε αυτά προστεθεί και έστω μια σύγχρονη φωτογράφησή τους – ειδικά σε πανέμορφα και αισθητικά πέτρινα κτίρια από την εποχή των κυβερνήσεων του Ελευθερίου Βενιζέλου που έχουν και αρχιτεκτονική αξία -, μπορεί να διαμορφωθεί ένας μεγάλος “αστερισμός” με την ιστορία κάθε σχολείου.
Επιπλέον, μπορεί να συλλεχθεί και φωτογραφικό υλικό από τις εκδηλώσεις αποφοίτων, οι οποίες αποτελούν στοιχεία μνήμης των προσπαθειών των ανθρώπων σε πολύ χαλεπούς καιρούς. Με τις σημερινές τεχνολογικές δυνατότητες η παράλληλη ψηφιακή διατήρηση όλων αυτών των στοιχείων μπορεί να αποτελέσει και υλικό διάδοσης της εκπαιδευτικής διαδρομής του λαού μας αλλά και ευρύτερα της λαογραφίας μας.
Σε αρκετά σχολικά κτίρια, που έχουν κατασκευαστεί κυρίως στις αρχές της δεκαετίας του 1930, υπάρχουν αρχεία που αποκαλύπτουν την έκταση της εφαρμογής των κεντρικών εκπαιδευτικών πολιτικών επιλογών, τα εκπαιδευτικά και κοινωνικά προβλήματα που προέκυψαν, τις αντιστάσεις που εκδηλώθηκαν, τις διώξεις των εκπαιδευτικών, τις παιδαγωγικές διδακτικές μεθόδους και αντιλήψεις που επικρατούσαν καθώς επίσης και την εν γένει παιδαγωγική ατμόσφαιρα του σχολείου.
Για αυτό ακριβώς το λόγο εύλογα μπορεί κάποιος να υποστηρίξει ότι τα σχολικά αρχεία δεν είναι αποθήκες μνήμης, αλλά εργαλεία μέσα από τα οποία είναι δυνατό να ανακαλυφθεί για ποιο λόγο οι χθεσινοί μαθητές και σημερινοί πολίτες μαζί με τους εκπαιδευτικούς, με το μεράκι, την έμπνευση και την αίσθηση του καθήκοντος που τους χαρακτήριζε, κατακτώντας υψηλά επίπεδα παιδείας κατάφεραν να αποκτήσουν εφόδια ιδιαίτερα σημαντικά για την προσωπική τους ζωή.
Με βάση όλα τα παραπάνω, η δημιουργία Μουσείων Ιστορίας των Σχολείων, εκεί που είναι δυνατόν, και με την υποστήριξη της πολιτείας, μπορεί να αποτελέσει την αφορμή για τη διαμόρφωση ενός ουσιαστικού πλαισίου για τη διάσωση των ιστορικών σχολικών αρχείων, που αποτελούν πολύτιμα τεκμήρια, για τη σύγχρονη ιστοριογραφία, ουσιαστικό θεμέλιο συντήρησης της εθνικής-συλλογικής μας μνήμης.
Το έργο αυτό μπορεί να στηριχθεί από μεταπτυχιακά ή διδακτορικά εκπαιδευτικών και άλλων επιστημόνων, από διπλωματικές εργασίες φοιτητών και από ομάδες εργασίας των μαθητών των ίδιων ή των γειτονικών σχολείων στα πλαίσια μικρο-έρευνάς τους στα διάφορα project. Σε όποια σχολεία έχει γίνει μια τέτοια προσπάθεια υπήρξε ενθουσιασμός για το αποτέλεσμα και παράλληλα έγιναν εκδηλώσεις ενημέρωσης των τοπικών κοινωνιών.
Ιστορία μας δεν είναι μόνο η εθνική ιστορία της χώρας αλλά και οι μικρές και πάρα πολλές τοπικές ιστορίες: πόλεων, χωριών, σχολείων, δημόσιων κτιρίων και υπηρεσιών κλπ. Η Ιστορία μπορεί να αναφέρεται στο παρελθόν, αλλά αφορά το παρόν και το μέλλον μας.
*Του Κώστα Ανθόπουλου, μέλους του ΔΣ Α΄ Συλλόγου Εκπαιδευτικών Α/θμιας Εκπαίδευσης και του Νίκου Τσούλια
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
«Κλείσε το WiFi τώρα»: Γιατί οι ειδικοί απαγορεύουν να το έχεις ανοιχτό εκτός σπιτιού
Έκτακτο επίδομα 200 ευρώ για το Πάσχα – Μέχρι πότε οι αιτήσεις
