Η ανακοίνωση των βάσεων εισαγωγής αποτελεί κάθε χρόνο μια ημέρα έντονων συναισθημάτων. Για κάποιους μαθητές είναι η δικαίωση μιας πολύχρονης προσπάθειας. Για άλλους, μια αφετηρία νέων στόχων και νέων διαδρομών. Είναι όμως και μια ημέρα που η Πολιτεία οφείλει να κάνει τον απολογισμό των εκπαιδευτικών της επιλογών.
Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας παρουσίασε την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής ως τη μεγάλη μεταρρύθμιση που θα αναβάθμιζε τα ελληνικά πανεπιστήμια. Πέντε χρόνια μετά, τα αποτελέσματα είναι πλέον αδιαμφισβήτητα.
Χιλιάδες νέοι αποκλείονται κάθε χρόνο από τη δημόσια Τριτοβάθμια εκπαίδευση, όχι επειδή δεν υπάρχουν θέσεις, αλλά επειδή δημιουργήθηκε ένας τεχνητός αποκλεισμός που ταυτόχρονα όμως ανοίγει την πόρτα για τα Ιδιωτικά Πανεπιστήμια. Την ίδια στιγμή, δεκάδες πανεπιστημιακά τμήματα μένουν με άδεια αμφιθέατρα, υπολειτουργούν ή οδηγούνται σταδιακά σε απαξίωση.
Η ΕΒΕ δεν αναβάθμισε την ποιότητα των σπουδών. Δεν βελτίωσε το σχολείο. Δεν αντιμετώπισε τις ανισότητες της εκπαίδευσης. Αντίθετα, μετέφερε το πρόβλημα από το δημόσιο Πανεπιστήμιο στην ελληνική οικογένεια, στηρίζοντας την ιδιωτική εκπαίδευση και οξύνοντας τις ανισότητες.
Γιατί όταν ένας νέος αποκλείεται από ένα δημόσιο ΑΕΙ, οι επιλογές του είναι συγκεκριμένες:
- να εγκαταλείψει τις σπουδές,
- να επαναλάβει μια εξαιρετικά ψυχοφθόρα διαδικασία,
- ή να στραφεί στην ιδιωτική εκπαίδευση, εφόσον η οικογένειά του μπορεί να αντέξει το οικονομικό κόστος.
Έτσι, η πρόσβαση στην Ανώτατη εκπαίδευση εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από το εισόδημα και όχι από τις δυνατότητες του μαθητή.
Η πολιτική αυτή διευρύνει τις εκπαιδευτικές ανισότητες. Οι μαθητές των απομακρυσμένων περιοχών, των λαϊκών οικογενειών, όσοι δεν έχουν τη δυνατότητα πανάκριβων φροντιστηρίων ή ιδιωτικών σχολείων, είναι εκείνοι που πληρώνουν πρώτοι το τίμημα.
Παράλληλα, η ίδια η Πολιτεία επενδύει εκατομμύρια ευρώ για να διατηρεί πανεπιστημιακά τμήματα τα οποία αφήνει σκόπιμα χωρίς φοιτητές. Πρόκειται για μια κραυγαλέα αντίφαση δημόσιας πολιτικής, που υπονομεύει τόσο την Περιφερειακή Ανάπτυξη όσο και το δημόσιο Πανεπιστήμιο.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι η κυβέρνηση επιμένει να παρουσιάζει αυτή την επιλογή ως «αναβάθμιση». Στην πραγματικότητα, όμως, η ποιότητα της εκπαίδευσης δεν μετριέται από το πόσους μαθητές αποκλείεις. Μετριέται από το πόσους καταφέρνεις να μορφώσεις, να στηρίξεις και να οδηγήσεις στην επιτυχία.
Ένα σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα οφείλει να επενδύει στην ενίσχυση του σχολείου, στην αναβάθμιση του Λυκείου, στη βελτίωση των προγραμμάτων σπουδών, στον επαγγελματικό προσανατολισμό, στην εξατομικευμένη υποστήριξη των μαθητών και στη συνεχή αξιολόγηση των Πανεπιστημιακών Ιδρυμάτων. Όχι στη δημιουργία τεχνητών αποκλεισμών που λειτουργούν ως φίλτρο κοινωνικής επιλογής.
Η δημόσια εκπαίδευση αποτελεί Συνταγματική υποχρέωση της Πολιτείας και θεμελιώδες κοινωνικό δικαίωμα. Δεν μπορεί να μετατρέπεται σε ταξικό δικαίωμα και προνόμιο όσων έχουν την οικονομική δυνατότητα να πληρώσουν φροντιστήρια και δίδακτρα.
Η Ελλάδα χρειάζεται ισχυρά δημόσια Πανεπιστήμια. Όχι άδεια αμφιθέατρα. Χρειάζεται πολιτικές που διευρύνουν τις ευκαιρίες και όχι πολιτικές που αποκλείουν χιλιάδες νέους από το δικαίωμα στη γνώση.
Σε μια περίοδο έντονης δημογραφικής συρρίκνωσης, η χώρα δεν έχει την πολυτέλεια να αποκλείει χιλιάδες νέους από τη δημόσια Ανώτατη Εκπαίδευση. Οφείλει να αξιοποιεί κάθε νέο επιστήμονα, να επενδύει στο ανθρώπινο κεφάλαιο και να δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε οι νέοι να σπουδάζουν, να δημιουργούν και να παραμένουν στην Ελλάδα.
Γιατί η Παιδεία δεν είναι μηχανισμός αποκλεισμών. Είναι ο θεμέλιος λίθος της Κοινωνικής Κινητικότητας, της Δημοκρατίας και της Βιώσιμης Ανάπτυξης.
Απέναντι σε αυτή την πολιτική αποκλεισμών, το ΠΑΣΟΚ προτείνει ένα διαφορετικό μοντέλο για την ελληνική εκπαίδευση. Ένα μοντέλο που επενδύει στη δημόσια Παιδεία, στη γνώση και στις ίσες ευκαιρίες, χωρίς να μεταφέρει το κόστος και την αγωνία στις ελληνικές οικογένειες.
Βασική προτεραιότητα αποτελεί η σταδιακή αύξηση της δημόσιας χρηματοδότησης της εκπαίδευσης ως σταθερό ποσοστό του ΑΕΠ, καθώς και η ουσιαστική ενίσχυση της χρηματοδότησης της έρευνας και της καινοτομίας, ώστε τα ελληνικά Πανεπιστήμια να εξελιχθούν σε ισχυρά κέντρα αριστείας, παραγωγής γνώσης και τεχνολογικής ανάπτυξης, με διεθνή ανταγωνιστικότητα και πραγματικές ευκαιρίες για τους νέους επιστήμονες.
Το ΠΑΣΟΚ υπερασπίζεται ένα ισχυρό, σύγχρονο και εξωστρεφές δημόσιο Πανεπιστήμιο, με ακαδημαϊκή αυτονομία, αξιολόγηση, λογοδοσία και επαρκείς πόρους. Γιατί η αναβάθμιση της Ανώτατης εκπαίδευσης δεν επιτυγχάνεται με την αποδυνάμωση των δημόσιων ιδρυμάτων, αλλά με τη διαρκή ενίσχυσή τους.
Παράλληλα, το ΠΑΣΟΚ έχει διατυπώσει ξεκάθαρη θέση υπέρ της Συνταγματικής αναθεώρησης, ώστε να επιτραπεί η λειτουργία αυστηρά μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών Πανεπιστημίων, μόνο όμως υπό αυστηρούς όρους και προϋποθέσεις. Με ισχυρό δημόσιο έλεγχο, πλήρη ακαδημαϊκή πιστοποίηση, διασφάλιση της ποιότητας των σπουδών, σαφή γεωγραφικό σχεδιασμό, τεκμηριωμένη καταγραφή των αναγκών της αγοράς εργασίας και της περιφερειακής ανάπτυξης. Η ίδρυσή τους δεν μπορεί να λειτουργήσει εις βάρος του δημόσιου Πανεπιστημίου ούτε να υπαγορεύεται από ιδιωτικά επιχειρηματικά συμφέροντα.
Ταυτόχρονα, το ΠΑΣΟΚ έχει προτείνει την καθιέρωση του Εθνικού Απολυτηρίου, ως σύγχρονη, θεσμικά αξιόπιστη και παιδαγωγικά τεκμηριωμένη απάντηση στην Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής. Αντί να αποκλείει οριζόντια χιλιάδες νέους από τη δημόσια Τριτοβάθμια εκπαίδευση, αξιολογεί με αντικειμενικότητα, αδιάβλητες διαδικασίες και πολλαπλά παιδαγωγικά κριτήρια τη συνολική εκπαιδευτική διαδρομή κάθε μαθητή, διασφαλίζοντας ίσες ευκαιρίες, αξιοκρατία και ουσιαστική συμπερίληψη.
Προτείνει δηλαδή ένα σύγχρονο, αδιάβλητο και αντικειμενικότερο σύστημα αξιολόγησης, το οποίο θα αποτιμά τη συνολική πορεία του μαθητή και όχι αποκλειστικά την επίδοσή του σε μία εξεταστική διαδικασία λίγων ωρών, ενώ παράλληλα θα ενσωματώνει μια πιο παιδαγωγική, συμπεριληπτική και πολυδιάστατη αξιολόγηση των γνώσεων, των δεξιοτήτων και της συνολικής μαθησιακής διαδρομής του μαθητή.
Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που μπορεί να αποσυμπιέσει την υπέρμετρη εξετασιοκεντρική πίεση, να περιορίσει τη σχεδόν υποχρεωτική εξάρτηση των οικογενειών από τη φροντιστηριακή εκπαίδευση, να ανακουφίσει ουσιαστικά τον οικονομικό προγραμματισμό χιλιάδων νοικοκυριών και να αποδώσει δικαιότερα την πραγματική προσπάθεια κάθε μαθητή, χωρίς καμία έκπτωση στην αξιοπιστία ή στη διαφάνεια της διαδικασίας εισαγωγής στα Πανεπιστήμια.
Η Παιδεία δεν μπορεί να αποτελεί πεδίο ιδεοληψιών ούτε εργαλείο παραγωγής κοινωνικών αποκλεισμών. Χρειάζεται Εθνικό Σχέδιο, σταθερές δημόσιες επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν και δεν αποδυναμώνουν το δημόσιο Σχολείο και το δημόσιο Πανεπιστήμιο. Αυτή είναι η πρόταση του ΠΑΣΟΚ: μια Παιδεία ανοιχτή, ποιοτική, συμπεριληπτική και πραγματικά αξιοκρατική, που δίνει ευκαιρίες σε όλους και όχι προνόμια σε λίγους.
Σοφία Πουλοπούλου
Αναπλ. Γραμματέας Ειδικής Αγωγής
Τομέα Παιδείας
ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής
Δρ Ειδικής Αγωγής Παν/μίου Θεσσαλίας
