Σε ρυθμούς Black Friday μπαίνει σταδιακά η αγορά, με την κορύφωση να τοποθετείται φέτος στις 27 Νοεμβρίου. Καθώς οι προσφορές κατακλύζουν το διαδίκτυο, τα social media και τα newsletters, η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή (ΑΑΕΑ&ΠΚ) κρούει τον κώδωνα του κινδύνου.
Οι έλεγχοι έχουν ήδη ξεκινήσει και εστιάζουν στις παραπλανητικές εκπτώσεις, τις χρεώσεις που δεν φαίνονται εξαρχής και τις πρακτικές που σπρώχνουν τον καταναλωτή σε βιαστικές αγορές.
Το «κλειδί» είναι η τιμή αναφοράς – Όχι μόνο το ποσοστό
Το πρώτο πράγμα που πρέπει να ελέγχει κανείς δεν είναι το μεγάλο νούμερο της έκπτωσης, αλλά η αρχική τιμή από την οποία αυτή υπολογίζεται. Σύμφωνα με τη νομοθεσία, η «προηγούμενη τιμή» που εμφανίζεται πρέπει να είναι η χαμηλότερη τιμή στην οποία το κατάστημα πωλούσε το προϊόν τις τελευταίες 30 ημέρες.
Η «προτεινόμενη λιανική τιμή» του κατασκευαστή δεν αποτελεί ασφαλές κριτήριο, καθώς συχνά χρησιμοποιείται για να «φουσκώσει» τεχνητά το ποσοστό της έκπτωσης.
Προσοχή στα «χρονόμετρα πανικού» και τις ψεύτικες ευκαιρίες
Μηνύματα όπως «τελευταία τεμάχια» ή αντίστροφες μετρήσεις που μηδενίζουν και ξεκινούν ξανά είναι κλασικά τεχνάσματα μάρκετινγκ. Επίσης, μεγάλη προσοχή απαιτείται στις προσφορές που φτάνουν μέσω SMS ή email. Οι ειδικοί συνιστούν να μην ακολουθείτε τυφλά τους συνδέσμους (links), αλλά να πληκτρολογείτε χειροκίνητα τη διεύθυνση του ηλεκτρονικού καταστήματος, καθώς τα «πειρατικά» site αντιγράφουν πιστά γνωστά λογότυπα για να υποκλέψουν στοιχεία.
Πριν την ολοκλήρωση της πληρωμής, ελέγξτε το τελικό καλάθι. Έξτρα εγγυήσεις, συνδρομές ή ασφάλειες που δεν ζητήσατε μπορεί να έχουν προστεθεί αυτόματα, ενώ μην ξεχνάτε τα μεταφορικά έξοδα. Σε ό,τι αφορά τις επιστροφές, για τις ηλεκτρονικές αγορές έχετε 14 ημέρες από την παραλαβή για να υπαναχωρήσετε χωρίς να δώσετε εξηγήσεις (με εξαίρεση τα εξατομικευμένα προϊόντα). Στα φυσικά καταστήματα, η αλλαγή λόγω... γούστου εξαρτάται από την πολιτική του εκάστοτε εμπόρου, αλλά αν το προϊόν είναι ελαττωματικό, τα νόμιμα δικαιώματά σας ισχύουν κανονικά.
Σε περίπτωση απάτης ή παραπλάνησης, οι καταναλωτές μπορούν να υποβάλουν καταγγελία μέσω των πλατφορμών kataggelies.mindev.gov.gr και 1520.gr.
Ακολουθούν οι 12 συστάσεις της Αρχής
Τι να προσέξετε πριν πατήσετε «Αγορά»
Η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή (ΑΑΕΑ&ΠΚ) προειδοποιεί τους καταναλωτές να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί απέναντι σε πρακτικές που οδηγούν σε βιαστικές και ασύμφορες αγορές. Για να βγείτε πραγματικά κερδισμένοι, ακολουθήστε τον παρακάτω οδηγό:
1. Ορίστε λίστα και προϋπολογισμό
Μην μπαίνετε στα e-shops χωρίς πλάνο. Καταγράψτε εκ των προτέρων όσα έχετε πραγματικά ανάγκη και θέστε ένα αυστηρό οικονομικό όριο, ώστε να αποφύγετε τις παρορμητικές αγορές.
2. Επαληθεύστε την αρχική τιμή
Ο νόμος υποχρεώνει τα καταστήματα να αναφέρουν ως τιμή αναφοράς τη χαμηλότερη τιμή των τελευταίων 30 ημερών. Αγνοήστε την «προτεινόμενη λιανική τιμή» του κατασκευαστή, καθώς χρησιμοποιείται συχνά για να δείχνει η έκπτωση μεγαλύτερη από την πραγματική.
3. Συγκρίνετε με πανομοιότυπα προϊόντα
Όταν συγκρίνετε τιμές μεταξύ διαφορετικών καταστημάτων, βεβαιωθείτε ότι πρόκειται για το ίδιο ακριβώς είδος. Διασταυρώστε τον κωδικό μοντέλου, τη χωρητικότητα, τα παρελκόμενα της συσκευασίας και αν το προϊόν είναι ολοκαίνουργιο ή ανακατασκευασμένο.
4. Αγνοήστε τα χρονόμετρα πανικού
Ενδείξεις όπως «μόνο 2 τεμάχια έμειναν» ή χρονόμετρα που μετρούν αντίστροφα στοχεύουν στο να σας αγχώσουν. Πάρτε τον χρόνο σας για έρευνα αγοράς. Αν δείτε ένα χρονόμετρο να μηδενίζει και να ξεκινά από την αρχή, πρόκειται ξεκάθαρα για τέχνασμα μάρκετινγκ.
5. Τσεκάρετε την αξιοπιστία του e-shop
Το ότι μια σελίδα είναι γραμμένη στα ελληνικά δεν εγγυάται ότι η επιχείρηση εδρεύει στην Ελλάδα. Αναζητήστε επωνυμία, έδρα και τηλέφωνα επικοινωνίας. Αποφύγετε αγορές μέσω διαφημίσεων σε Instagram, Facebook ή TikTok όταν δεν είναι ξεκάθαρο ποιος κρύβεται πίσω από το προφίλ.
6. Αποφύγετε τους συνδέσμους σε SMS και emails
Λάβατε μήνυμα για μια «μοναδική ευκαιρία»; Μην κάνετε κλικ στον σύνδεσμο. Ανοίξτε τον browser και πληκτρολογήστε χειροκίνητα τη διεύθυνση του καταστήματος, καθώς οι επιτήδειοι αντιγράφουν πιστά γνωστά λογότυπα για να υποκλέψουν στοιχεία.
7. Ελέγξτε αναλυτικά την τελική πληρωμή
Πριν την πληρωμή, δείτε το τελικό ποσό μαζί με τα μεταφορικά. Βεβαιωθείτε ότι δεν έχουν προστεθεί αυτόματα στο καλάθι σας χρεώσεις για έξτρα εγγυήσεις, ασφάλειες ή συνδρομές που δεν ζητήσατε.
8. Υπολογίστε το πραγματικό κόστος των δόσεων
Εάν επιλέξετε πληρωμή με δόσεις ή υπηρεσίες τύπου «αγόρασε τώρα, πλήρωσε αργότερα», ελέγξτε το συνολικό ποσό αποπληρωμής, συμπεριλαμβανομένων τυχόν τόκων και διαχειριστικών εξόδων.
9. Προστατέψτε τα τραπεζικά σας δεδομένα
Μην αποκαλύπτετε ποτέ κωδικούς e-banking ή κωδικούς επιβεβαίωσης (OTP). Αν ένα άγνωστο κατάστημα ζητά αποκλειστικά τραπεζική μεταφορά, κάντε διπλό έλεγχο στα στοιχεία του δικαιούχου. Σε περίπτωση ύποπτης χρέωσης, ειδοποιήστε αμέσως την τράπεζά σας.
10. Διαβάστε τους όρους αποστολής και επιστροφής
Ενημερωθείτε για τη χώρα αποστολής, τον χρόνο παράδοσης και το κόστος επιστροφής. Αν το προϊόν έρχεται από το εξωτερικό, τα έξοδα αποστολής για μια πιθανή επιστροφή ενδέχεται να ακυρώσουν το όφελος της έκπτωσης.
11. Γνωρίζετε τα δικαιώματά σας μετά την αγορά
Στις online αγορές έχετε περιθώριο 14 ημερών από την παραλαβή να επιστρέψετε το προϊόν χωρίς δικαιολογία με εξαίρεση τα εξατομικευμένα είδη. Στα φυσικά καταστήματα ισχύει ό,τι ορίζει η πολιτική του εκάστοτε καταστήματος. Επιπλέον, τα προϊόντα σε προσφορά καλύπτονται κανονικά από τη νόμιμη εγγύηση σε περίπτωση βλάβης ή ελαττώματος.
12. Κρατήστε την απόδειξη και την προσφορά
Κρατήστε την απόδειξη, το email επιβεβαίωσης και ένα στιγμιότυπο οθόνης (screenshot) της σελίδας του προϊόντος με την τιμή και τους όρους της προσφοράς. Σε περίπτωση διαφωνίας, επικοινωνήστε πάντα γραπτώς με την επιχείρηση.
Αυστηροί έλεγχοι και πού γίνονται οι καταγγελίες
Η ΑΑΕΑ&ΠΚ καθιστά σαφές προς τις επιχειρήσεις ότι οι πλασματικές εκπτώσεις, η τεχνητή δημιουργία επείγοντος και οι προσυμπληρωμένες χρεώσεις είναι παράνομες και θα ελεγχθούν αυστηρά.
Εάν πέσετε θύμα παραπλάνησης ή αθέμιτων πρακτικών, μπορείτε να υποβάλετε επώνυμη ή ανώνυμη καταγγελία ηλεκτρονικά μέσω του kataggelies.mindev.gov.gr ή στην πλατφόρμα 1520.gr.
