Παρά τον γενικό κανόνα που θέτει το όριο για πλήρη σύνταξη στα 67 ή στα 62 με τη συμπλήρωση 40 ετών ασφάλισης, το σύστημα προβλέπει ειδικές περιπτώσεις για ασφαλισμένους που μπορούν να αποχωρήσουν νωρίτερα.
Οι μεταβατικές διατάξεις που παραμένουν σε ισχύ δημιουργούν ένα διαφορετικό τοπίο για όσους είχαν κατοχυρώσει ή θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα με τις παλαιότερες προϋποθέσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η έξοδος μπορεί να γίνει ακόμη και 8,5 χρόνια πριν από το γενικό ηλικιακό όριο.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι δεν αρκεί μόνο η ηλικία. Η ημερομηνία πρώτης ασφάλισης, ο χρόνος ασφάλισης, ο ασφαλιστικός φορέας, η ύπαρξη ανήλικου παιδιού, τα πλασματικά έτη και κυρίως το εάν είχε κατοχυρωθεί συνταξιοδοτικό δικαίωμα έως το τέλος του 2012 μπορούν να αλλάξουν σημαντικά το όριο ηλικίας.
Ποιες κατηγορίες «κερδίζουν» χρόνια και φεύγουν πρόωρα
Οι ευνοϊκότερες ρυθμίσεις αφορούν κατά κύριο λόγο ασφαλισμένους που είχαν υπαχθεί στην ασφάλιση πριν από την 1η Ιανουαρίου 1993 και είχαν συμπληρώσει τις απαιτούμενες προϋποθέσεις που ίσχυαν έως το 2012.
Ειδικότερα, οι σχετικές κατηγορίες αφορούν ασφαλισμένους από:
- το πρώην ΙΚΑ,
- το Δημόσιο,
- τα πρώην Ταμεία ΔΕΚΟ και τραπεζών,
- τα Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα.
Στις περιπτώσεις αυτές έχει ιδιαίτερη σημασία εάν οι απαιτούμενες προϋποθέσεις συμπληρώθηκαν το 2010, το 2011 ή το 2012, καθώς αυτό μπορεί να ενεργοποιεί μεταβατικά όρια ηλικίας.
Αντίθετα, ασφαλισμένοι που δεν είχαν κατοχυρώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα με τις παλαιότερες διατάξεις ακολουθούν κατά κανόνα τα σημερινά γενικά όρια.
Μητέρες με ανήλικο παιδί
Ξεχωριστή κατηγορία αποτελούν οι μητέρες που ήταν ασφαλισμένες στο πρώην ΙΚΑ και είχαν συμπληρώσει 5.500 ημέρες ασφάλισης, ενώ παράλληλα είχαν ανήλικο παιδί το 2010, το 2011 ή το 2012.
Το όριο ηλικίας δεν είναι ίδιο για όλες τις περιπτώσεις. Εξαρτάται από το έτος κατά το οποίο κατοχυρώθηκε το δικαίωμα και από την ηλικία που είχε συμπληρωθεί.
Έτσι, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, μπορεί να προκύψει δυνατότητα για μειωμένη ή πλήρη σύνταξη πριν από τα 62.
Για όσες δεν είχαν κατοχυρώσει δικαίωμα μέχρι το τέλος του 2012, οι συγκεκριμένες παλαιές ευνοϊκές ρυθμίσεις δεν μπορούν πλέον να αξιοποιηθούν.
Δημόσιοι υπάλληλοι με 25ετία
Δυνατότητα εξόδου πριν από τα 62 εξακολουθούν να έχουν και ορισμένοι δημόσιοι υπάλληλοι που είχαν συμπληρώσει 25ετία έως το 2010, το 2011 ή το 2012.
Ανάλογα με την περίπτωση, η συμπλήρωση στη συνέχεια των απαιτούμενων ετών ασφάλισης, όπως 35 ή 37 έτη, σε συνδυασμό με το προβλεπόμενο μεταβατικό όριο ηλικίας, μπορεί να οδηγήσει σε συνταξιοδότηση ακόμη και μεταξύ 58,5 και 61,5 ετών.
Στις ειδικές κατηγορίες περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, γονείς ανηλίκων και τρίτεκνοι δημόσιοι υπάλληλοι, καθώς και ασφαλισμένοι σε πρώην Ταμεία ΔΕΚΟ και τραπεζών, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις που απαιτούνται για την κατοχύρωση του δικαιώματος.
Ειδικές προϋποθέσεις για Βαρέα και Ανθυγιεινά
Ιδιαίτερο καθεστώς ισχύει για τους ασφαλισμένους που έχουν χρόνο ασφάλισης στα Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα (ΒΑΕ).
Η νομοθεσία προβλέπει ειδικές προϋποθέσεις για όσους έχουν συμπληρώσει τον απαιτούμενο χρόνο σε καθεστώς ΒΑΕ, επιτρέποντας σε συγκεκριμένες περιπτώσεις την αποχώρηση σε χαμηλότερο όριο ηλικίας σε σχέση με τον γενικό κανόνα.
Για την αξιοποίηση των συγκεκριμένων διατάξεων δεν αρκεί, ωστόσο, απλώς η απασχόληση σε επάγγελμα που χαρακτηρίζεται ως βαρύ και ανθυγιεινό. Εξετάζεται ο χρόνος ασφάλισης που έχει πραγματοποιηθεί υπό το συγκεκριμένο καθεστώς και εάν πληρούνται όλες οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Ποιοι δεν μπορούν να αποχωρήσουν πριν από τα 62
Για όσους ασφαλίστηκαν μετά την 1η Ιανουαρίου 1993, αλλά και για εκείνους που δεν πρόλαβαν να κατοχυρώσουν δικαίωμα έως το 2012, τα περιθώρια για πρόωρη πλήρη συνταξιοδότηση είναι σαφώς πιο περιορισμένα.
Στις περισσότερες περιπτώσεις εφαρμόζονται τα γενικά όρια:
- Πλήρης σύνταξη στα 67, με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης.
- Πλήρης σύνταξη στα 62, με 40 έτη ασφάλισης.
Υπάρχει επίσης δυνατότητα για μειωμένη σύνταξη στα 62, όταν πληρούνται οι απαιτούμενες προϋποθέσεις. Στην περίπτωση αυτή, όμως, η μείωση του ποσού της σύνταξης είναι μόνιμη.
Γιατί είναι απαραίτητος ο έλεγχος του ασφαλιστικού ιστορικού
Η συνταξιοδότηση πριν από τα 62 δεν αποτελεί γενικό δικαίωμα, αλλά προκύπτει από συγκεκριμένους συνδυασμούς προϋποθέσεων.
Η ημερομηνία πρώτης ασφάλισης, τα συνολικά έτη, τα πλασματικά έτη, οι διαδοχικοί ασφαλιστικοί φορείς και η οικογενειακή κατάσταση μπορούν να μεταβάλουν το όριο ηλικίας και το είδος της σύνταξης που δικαιούται ο ασφαλισμένος.
Για τον λόγο αυτό, πριν από την υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης απαιτείται εξατομικευμένος έλεγχος του ασφαλιστικού ιστορικού. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η σωστή αξιοποίηση μιας μεταβατικής διάταξης μπορεί πράγματι να οδηγήσει σε έξοδο αρκετά χρόνια νωρίτερα από τα γενικά όρια.
