Κλείνει, σε δικαστικό επίπεδο, ο δρόμος για την επαναφορά των δώρων και του επιδόματος αδείας στους δημοσίους υπαλλήλους, μετά την απόφαση 1201/2026 της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Το Ανώτατο Ακυρωτικό έκρινε ότι η επιλογή του νομοθέτη να μην επαναφέρει τις συγκεκριμένες παροχές, οι οποίες καταργήθηκαν με τον ν. 4093/2012, δεν αποτελεί αντισυνταγματική παράλειψη και δεν παραβιάζει το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η απόφαση έχει ιδιαίτερη σημασία για εκατοντάδες χιλιάδες εργαζομένους στο Δημόσιο, καθώς η δικαστική διεκδίκηση αφορούσε ουσιαστικά την επιστροφή αποδοχών που αντιστοιχούν σε δύο επιπλέον βασικούς μισθούς τον χρόνο.
Πώς έφτασε η υπόθεση στην Ολομέλεια του ΣτΕ
Η υπόθεση εξετάστηκε με τη διαδικασία της πρότυπης δίκης, έπειτα από αγωγή δημοσίου υπαλλήλου ενώπιον του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών.
Ο εργαζόμενος ζητούσε την καταβολή δύο πρόσθετων βασικών μισθών ετησίως για το χρονικό διάστημα από την 1η Ιανουαρίου 2023 έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2024.
Υπέρ του είχε παρέμβει η ΑΔΕΔΥ, ενώ μεταξύ των νομικών επιχειρημάτων που προβλήθηκαν ήταν και η ευρωπαϊκή Οδηγία 2022/2041 για τους επαρκείς κατώτατους μισθούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το ΣτΕ, ωστόσο, έκρινε αρχικά ότι η συγκεκριμένη Οδηγία θα μπορούσε να εξεταστεί ως βάση διεκδίκησης μόνο για το χρονικό διάστημα μετά τις 15 Νοεμβρίου 2024, οπότε και έληξε η προθεσμία ενσωμάτωσής της στο εθνικό δίκαιο.
Γιατί δεν «άνοιξε» τον δρόμο η ευρωπαϊκή Οδηγία
Καθοριστικό ρόλο στην κρίση του ΣτΕ διαδραμάτισε και η νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το ελληνικό δικαστήριο έλαβε υπόψη απόφαση του ΔΕΕ της 11ης Νοεμβρίου 2025, σύμφωνα με την οποία η ρύθμιση των αποδοχών των εργαζομένων και ειδικότερα ο καθορισμός του κατώτατου μισθού παραμένουν κατά βάση αρμοδιότητα των κρατών-μελών.
Με αυτή τη βάση, το ΣτΕ έκρινε ότι η ευρωπαϊκή Οδηγία δεν δημιουργεί για έναν δημόσιο υπάλληλο ένα συγκεκριμένο και άμεσα απαιτητό δικαίωμα στην καταβολή δώρων ή δύο πρόσθετων μισθών.
Παράλληλα, έκρινε ότι ούτε ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορούσε να αποτελέσει αυτοτελή νομική βάση για τη συγκεκριμένη οικονομική απαίτηση.
Το δημοσιονομικό κόστος στο επίκεντρο
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε από το ΣτΕ στις δημοσιονομικές συνέπειες που θα είχε μια καθολική επαναφορά των δώρων στους εργαζομένους του Δημοσίου.
Η Ολομέλεια εξέτασε τη δημοσιονομική πορεία της χώρας μετά το 2018, τις δεσμεύσεις της Ελλάδας στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης, τις μεταβολές στο μισθολόγιο του Δημοσίου, αλλά και το ύψος των πρωτογενών δαπανών του κράτους.
Σύμφωνα με το σκεπτικό, η καταβολή δύο επιπλέον βασικών μισθών κάθε χρόνο στο σύνολο των δημοσίων υπαλλήλων θα προκαλούσε μία σημαντική και μόνιμη πρόσθετη επιβάρυνση στον κρατικό προϋπολογισμό.
Το Δικαστήριο αναγνώρισε στον νομοθέτη ευρύ περιθώριο επιλογών ως προς την κατανομή των δημόσιων πόρων και έκρινε ότι η διατήρηση της κατάργησης των επιδομάτων μπορεί να δικαιολογηθεί για λόγους δημοσίου συμφέροντος και δημοσιονομικής ευστάθειας.
Τι έκρινε για την «αξιοπρεπή διαβίωση»
Ένα από τα πλέον κρίσιμα σημεία της απόφασης αφορά το κατά πόσο η απουσία των δώρων οδηγεί σε επίπεδο αποδοχών που θέτει σε κίνδυνο την αξιοπρεπή διαβίωση των εργαζομένων στο Δημόσιο.
Η Ολομέλεια έκρινε ότι από τα στοιχεία που εξετάστηκαν δεν προέκυψε τέτοιος κίνδυνος λόγω της μη καταβολής των συγκεκριμένων επιδομάτων.
Με αυτό το σκεπτικό απέρριψε και τον ισχυρισμό ότι η μακροχρόνια μη επαναφορά τους αποτελεί αντισυνταγματική παράλειψη του νομοθέτη.
Δημόσιο και ιδιωτικός τομέας: Γιατί δεν θεωρήθηκε παραβίαση της ισότητας
Η προσφυγή έθετε επίσης το ζήτημα της διαφορετικής αντιμετώπισης δημόσιων και ιδιωτικών υπαλλήλων, καθώς στον ιδιωτικό τομέα εξακολουθούν να προβλέπονται δώρα Χριστουγέννων και Πάσχα και επίδομα αδείας.
Το ΣτΕ έκρινε ότι οι δύο κατηγορίες εργαζομένων δεν βρίσκονται κάτω από ίδιες ή απολύτως συγκρίσιμες συνθήκες εργασίας και απασχόλησης.
Ιδιαίτερα για τους δημοσίους υπαλλήλους, σύμφωνα με την απόφαση, το ύψος και η διάρθρωση των αποδοχών συνδέονται άμεσα με τις δαπάνες της Γενικής Κυβέρνησης και κατά συνέπεια με τη συνολική δημοσιονομική κατάσταση της χώρας.
Για τον λόγο αυτό κρίθηκε ότι η διαφορετική μεταχείριση δεν παραβιάζει από μόνη της τη συνταγματική αρχή της ισότητας.
Στο συγκεκριμένο, πάντως, σκέλος της απόφασης υπήρξε μειοψηφία έξι μελών του Δικαστηρίου, γεγονός που δείχνει ότι το ζήτημα της ισότητας μεταξύ εργαζομένων στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα αποτέλεσε ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα σημεία της υπόθεσης.
Τι σημαίνει πλέον για τους δημοσίους υπαλλήλους
Με την απόφαση 1201/2026 το ΣτΕ απέρριψε τελικά την αγωγή και δεν αναγνώρισε δικαστικά υποχρέωση του κράτους να επαναφέρει τα δώρα και το επίδομα αδείας.
Αυτό σημαίνει ότι δεν δημιουργείται μέσω της συγκεκριμένης δικαστικής οδού δικαίωμα καταβολής 13ου και 14ου μισθού στους εργαζομένους του Δημοσίου.
Η δικαστική κρίση, ωστόσο, είναι διαφορετικό ζήτημα από μια ενδεχόμενη πολιτική απόφαση στο μέλλον. Το ΣτΕ έκρινε ότι η σημερινή μη επαναφορά των επιδομάτων είναι συνταγματικά και ευρωπαϊκά ανεκτή· δεν απαγορεύει στον νομοθέτη να αποφασίσει διαφορετικά, εφόσον στο μέλλον υπάρξει σχετική πολιτική επιλογή και ο απαιτούμενος δημοσιονομικός χώρος.
