Πολιτικό σεισμό προκαλεί στη Γερμανία το αποτέλεσμα των περιφερειακών εκλογών στη Σαξονία-Άνχαλτ, όπου η ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) πέτυχε το καλύτερο αποτέλεσμα της ιστορίας της σε εκλογές κρατιδίου, συγκεντρώνοντας 43,8% και υπερδιπλασιάζοντας το 20,8% που είχε λάβει το 2021.
Με βάση το προσωρινό τελικό αποτέλεσμα, η AfD εξασφαλίζει 39 από τις 83 έδρες του τοπικού κοινοβουλίου, μένοντας τρεις έδρες μακριά από την απόλυτη πλειοψηφία των 42. Η CDU περιορίζεται στο 17,2% και στις 15 έδρες, καταγράφοντας μια από τις βαρύτερες ήττες της στο κρατίδιο, το οποίο κυβερνούσε από το 2002.
Η αναμέτρηση αποκτά σημασία πολύ μεγαλύτερη από τα όρια ενός κρατιδίου περίπου δύο εκατομμυρίων κατοίκων, καθώς αποτελεί ένα ακόμη ισχυρό μήνυμα για τη μετατόπιση του πολιτικού τοπίου στη Γερμανία και ταυτόχρονα σοβαρό πλήγμα για τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς.
Από το 20,8% στο 43,8% μέσα σε πέντε χρόνια
Το μέγεθος της μεταβολής είναι εντυπωσιακό. Το 2021 η AfD είχε συγκεντρώσει 20,8%, ενώ αυτή τη φορά έφτασε στο 43,8%, δηλαδή υπερδιπλασίασε την εκλογική της δύναμη.
Αντίθετη πορεία ακολούθησε η CDU, η οποία από το 37,1% των προηγούμενων εκλογών κατρακύλησε στο 17,2%, χάνοντας περισσότερο από το μισό της δύναμής της.
Το SPD συγκέντρωσε 9,3%, οι Πράσινοι 8,9%, η Αριστερά 8,6%, ενώ η Συμμαχία Σάρα Βάγκενκνεχτ (BSW) πέρασε το εκλογικό όριο με 5,3% και μπαίνει για πρώτη φορά στο κοινοβούλιο του κρατιδίου. Η FDP με 2,6% έμεινε εκτός.
Ιδιαίτερα εντυπωσιακή ήταν και η συμμετοχή, η οποία έφτασε το 77,8%, έναντι 60,3% το 2021, καταγράφοντας ιστορικό υψηλό.
Ο Ούλριχ Ζίγκμουντ ζητά την εξουσία
Ο 35χρονος επικεφαλής της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ Ούλριχ Ζίγκμουντ χαρακτήρισε το αποτέλεσμα ιστορικό και υποστήριξε ότι το κόμμα του έχει σαφή εντολή να επιχειρήσει να σχηματίσει κυβέρνηση.
«Γράψαμε ιστορία», ήταν το βασικό μήνυμα του υποψηφίου της AfD, ενώ και η συμπρόεδρος του κόμματος Άλις Βάιντελ έκανε λόγο για «σαφή κυβερνητική εντολή».
Η περιφερειακή οργάνωση της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ έχει χαρακτηριστεί από την αρμόδια γερμανική υπηρεσία προστασίας του Συντάγματος ως «αποδεδειγμένα ακροδεξιά εξτρεμιστική», χαρακτηρισμό που το κόμμα απορρίπτει.
Η νίκη είναι μεγάλη, η κυβέρνηση όμως δύσκολη
Το βασικό πολιτικό πρόβλημα για την AfD είναι ότι, παρά το εντυπωσιακό αποτέλεσμα, δεν διαθέτει αυτοδυναμία.
Με 39 έδρες χρειάζεται τουλάχιστον τρεις ακόμη ψήφους για να εκλέξει μόνη της κυβέρνηση με σταθερή κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Οι υπόλοιπες παραδοσιακές πολιτικές δυνάμεις έχουν μέχρι σήμερα αποκλείσει κυβερνητική συνεργασία με την AfD, διατηρώντας το λεγόμενο «Brandmauer», το «τείχος προστασίας» απέναντι στο κόμμα.
Η είσοδος όμως του BSW της Σάρα Βάγκενκνεχτ δημιουργεί μια νέα αριθμητική. AfD και BSW διαθέτουν μαζί 44 έδρες, αριθμός που αρκεί για πλειοψηφία. Ωστόσο, το γεγονός ότι υπάρχουν ορισμένες συγκλίσεις σε θέματα όπως οι σχέσεις με τη Ρωσία δεν σημαίνει ότι υπάρχει συμφωνία για κυβερνητικό συνασπισμό.
Η BSW έχει δηλώσει ότι θα κρίνει προτάσεις κατά περίπτωση, χωρίς να έχει δεσμευθεί ότι θα στηρίξει κυβέρνηση υπό τον Ζίγκμουντ.
Ποια κυβέρνηση μπορεί να σχηματιστεί χωρίς την AfD
Η αριθμητική για τα υπόλοιπα κόμματα είναι εξαιρετικά δύσκολη.
Η CDU διαθέτει 15 έδρες, ενώ SPD, Πράσινοι και Αριστερά από οκτώ. Ακόμη και ένας πολύ ευρύς συνασπισμός CDU-SPD-Πρασίνων-Αριστεράς θα έφτανε τις 39 έδρες, χωρίς να εξασφαλίζει από μόνος του πλειοψηφία.
Αυτό σημαίνει ότι το BSW μπορεί να αποκτήσει καθοριστικό ρόλο στην εκλογή του επόμενου πρωθυπουργού του κρατιδίου ή στη στήριξη μιας κυβέρνησης μειοψηφίας.
Για τη CDU το δίλημμα είναι ιδιαίτερα δύσκολο, καθώς το κόμμα αποκλείει επισήμως τόσο κυβερνητική συνεργασία με την AfD όσο και συνεργασία με την Αριστερά.
Η αναζήτηση μιας πλειοψηφίας μπορεί επομένως να εξελιχθεί σε πολύμηνη πολιτική διαπραγμάτευση.
Βαρύ πλήγμα για τον Μερτς
Η ήττα της CDU δεν περιορίζεται στον υποψήφιο πρωθυπουργό της Σαξονίας-Άνχαλτ, Σβεν Σούλτσε.
Αποτελεί σοβαρό πολιτικό πρόβλημα και για τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, καθώς η AfD ενισχύεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ομοσπονδιακή κυβέρνηση αντιμετωπίζει δυσαρέσκεια για την οικονομία, το μεταναστευτικό και σειρά κοινωνικών ζητημάτων.
Η Reuters χαρακτηρίζει το αποτέλεσμα σημαντικό πλήγμα για τον Μερτς και επισημαίνει ότι η εκλογική άνοδος της AfD στα ανατολικά κρατίδια αποκτά πλέον και ευρύτερη εθνική διάσταση.
Τραμπ: Ανάρτησε το αποτέλεσμα χωρίς σχόλιο
Η μεγάλη νίκη της AfD προκάλεσε αντιδράσεις και εκτός Γερμανίας.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανάρτησε στο Truth Social γράφημα με τις προβολές του αποτελέσματος, στο οποίο η AfD εμφανιζόταν πρώτη με μεγάλη διαφορά. Σε αντίθεση πάντως με ορισμένες πρώτες αναφορές που παρουσίασαν την κίνησή του ως πανηγυρισμό, ο Τραμπ δεν συνόδευσε την ανάρτηση με κάποιο σχόλιο.
Θετικά σχολίασαν το αποτέλεσμα στελέχη και πολιτικές δυνάμεις της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς, ενώ Ρώσοι αξιωματούχοι και παράγοντες προσκείμενοι στο Κρεμλίνο εξέφρασαν επίσης ικανοποίηση για την ενίσχυση ενός κόμματος που τάσσεται υπέρ της αποκατάστασης στενότερων σχέσεων με τη Μόσχα και κατά της συνέχισης της γερμανικής βοήθειας προς την Ουκρανία.
Σκληρή αντίδραση Τουσκ – «Κάκιστη είδηση» για τον Ταγιάνι
Στον αντίποδα, ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ αντέδρασε με ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα, δηλώνοντας ότι στην Πολωνία μόνο «ηλίθιοι ή προδότες» μπορούν να χαίρονται για την επικράτηση της AfD.
Διαφορετικές αντιδράσεις καταγράφηκαν και στην Ιταλία. Ο Ματέο Σαλβίνι χαιρέτισε το αποτέλεσμα ως απόδειξη ότι «μια άλλη Ευρώπη είναι δυνατή», ενώ ο υπουργός Εξωτερικών και ηγέτης της Forza Italia Αντόνιο Ταγιάνι το χαρακτήρισε «κάκιστη είδηση», τονίζοντας ότι η AfD βρίσκεται, κατά την άποψή του, στους αντίποδες των φιλελεύθερων και δυτικών αξιών.
Μια εκλογή που ξεπερνά τα όρια της Σαξονίας-Άνχαλτ
Το αποτέλεσμα δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η AfD θα κυβερνήσει. Σημαίνει όμως ότι το μέχρι σήμερα πολιτικό σύστημα της Γερμανίας βρίσκεται μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα.
Για πρώτη φορά η AfD προσεγγίζει τόσο πολύ την απόλυτη κοινοβουλευτική πλειοψηφία σε κρατίδιο και ταυτόχρονα αφήνει τη CDU περισσότερες από 25 μονάδες πίσω της.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο ποιος θα κυβερνήσει τη Σαξονία-Άνχαλτ.
Είναι εάν το «τείχος προστασίας» των παραδοσιακών κομμάτων απέναντι στην AfD μπορεί να αντέξει όταν το κόμμα συγκεντρώνει σχεδόν το 44% των ψήφων — και τι σημαίνει αυτή η εξέλιξη για τη Γερμανία ενόψει των επόμενων ομοσπονδιακών εκλογών.
Το βέβαιο είναι ότι η νύχτα της 6ης Σεπτεμβρίου άλλαξε τις πολιτικές ισορροπίες στη Γερμανία και άνοιξε μια περίοδο πολύ δύσκολων αποφάσεων για όλα τα κόμματα.
