Ένα εξαιρετικά σημαντικό αρχαιολογικό εύρημα ήρθε στο φως στην ανατολική Τουρκία, προσθέτοντας νέα πολύτιμα δεδομένα στην έρευνα για την Εποχή του Σιδήρου. Στην περιοχή του χωριού Μεσσιντλί, στην επαρχία Μους, εντοπίστηκε ένα τεράστιο οχυρωμένο συγκρότημα έκτασης 120.000 τετραγωνικών μέτρων, μέγεθος που αντιστοιχεί σε περίπου 17 γήπεδα ποδοσφαίρου. Το επιβλητικό αυτό σύμπλεγμα περιβάλλεται από τείχη συνολικού μήκους 1,4 χιλιομέτρου. Η ανακάλυψη ξεκίνησε όταν ο αρχαιολόγος Μελίκ Μιρμπέι Ομερόγλου παρατήρησε μέσω δορυφορικών εικόνων γεωμετρικούς σχηματισμούς που δεν εναρμονίζονταν με τη φυσική μορφολογία του εδάφους. Η αμέσως επόμενη επιτόπια έρευνα επιβεβαίωσε την ύπαρξη ενός εκτεταμένου αρχαίου οικισμού, στον οποίο δόθηκε η προσωρινή ονομασία «Dev Kale» (Γιγάντιο Φρούριο).
Η αρχιτεκτονική δομή του συγκροτήματος φανερώνει ότι δεν επρόκειτο απλώς για ένα απομονωμένο στρατιωτικό παρατηρητήριο, αλλά για έναν πλήρως οργανωμένο οικισμό, καθώς στο εσωτερικό του διακρίνονται σαφή ίχνη διαφόρων κατασκευών. Τα σωζόμενα τμήματα των τειχών παρουσιάζουν εντυπωσιακά μεγέθη, φτάνοντας τα δύο μέτρα στην εσωτερική πλευρά και έως τα τέσσερα μέτρα εξωτερικά. Για την κατασκευή τους εφαρμόστηκε κυκλώπεια και πολυγωνική λιθοδομία με τη χρήση ογκωδών λίθων, μια τεχνική που παρουσιάζει χαρακτηριστικές ομοιότητες με αντίστοιχες οχυρώσεις της Πρώιμης Εποχής του Σιδήρου στην ευρύτερη περιοχή της λίμνης Βαν.
Αυτές οι κατασκευαστικές συγγένειες έχουν οδηγήσει τους επιστήμονες στο να εξετάζουν σοβαρά τη σύνδεση του φρουρίου με την πρώιμη περίοδο του βασιλείου του Ουραρτού. Το ισχυρό αυτό βασίλειο αναπτύχθηκε γύρω από τη λίμνη Βαν και ήκμασε από τον 9ο έως τον 7ο αιώνα π.Χ., επεκτείνοντας την επιρροή του στην ανατολική Ανατολία, την Αρμενία και το βορειοδυτικό Ιράν. Η στρατηγική θέση του «Dev Kale» βρίσκεσαι πάνω σε αρχαίες εμπορικές και στρατιωτικές διαδρομές, γεγονός που εγείρει το επιστημονικό ενδιαφέρον για πιθανή συσχέτισή του με την Αρζασκούν, την ιστορική αλλά μη ταυτοποιημένη ακόμη πρωτεύουσα της πρώιμης περιόδου του Ουραρτού.
Παρά τον ενθουσιασμό της επιστημονικής κοινότητας, δεν υπάρχει μέχρι στιγμής οριστική επιβεβαίωση για την ακριβή ταυτότητα του οικισμού ή την επίσημη ένταξή του στο Ουραρτού. Για την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων απαιτούνται συστηματικές ανασκαφές, εργαστηριακές αναλύσεις κεραμικής και σύγχρονες μέθοδοι χρονολόγησης. Παράλληλα, στο νότιο τμήμα του χώρου έχει εντοπιστεί μια κυκλική δομή διαμέτρου 50 μέτρων, η οποία ενδέχεται να χρησίμευε ως δεξαμενή νερού. Με τις τοπικές αρχές να έχουν ήδη λάβει αίτημα για την επίσημη θεσμική προστασία και ανακήρυξη του χώρου, το «Γιγάντιο Φρούριο» αναμένεται να αποτελέσει πεδίο λαμπρής έρευνας για το παρελθόν της περιοχής.
