Χρήστος Κάτσικας Θύελλα αντιδράσεων προκάλεσε περιστατικό στο Hunter College της Νέας Υόρκης, όταν η καθηγήτρια βιολογίας Allyson Friedman ακούστηκε, κατά τη διάρκεια διαδικτυακής συνεδρίασης, να διατυπώνει ρατσιστικά σχόλια μπροστά σε μαθητές.
Το συμβάν σημειώθηκε στις 10 Φεβρουαρίου, σε ανοιχτή τηλεδιάσκεψη εκπαιδευτικού συμβουλίου. Την ώρα που μια μαθήτρια γυμνασίου μιλούσε για το ενδεχόμενο κλεισίματος του δημόσιου σχολείου της στο Upper West Side, παρενέβη – χωρίς να αντιληφθεί ότι το μικρόφωνό της ήταν ανοιχτό – η φωνή της καθηγήτριας.
Τα λόγια που ακούστηκαν χαρακτηρίστηκαν «εξόφθαλμα ρατσιστικά» και προκάλεσαν σοκ στους παρευρισκόμενους. Το βίντεο κυκλοφόρησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και πυροδότησε άμεσες αντιδράσεις.
Η φράση που ξεχείλισε το ποτήρι
Σύμφωνα με το υλικό που δημοσιοποιήθηκε, η καθηγήτρια ακούστηκε να δηλώνει πως «είναι πολύ χαζοί για να καταλάβουν ότι βρίσκονται σε κακό σχολείο», ενώ σε άλλο σημείο έκανε αναφορά σε στερεοτυπική, βαθιά προσβλητική φράση για τους μαύρους πολίτες, η οποία παρέπεμπε στις εποχές του φυλετικού διαχωρισμού.
Η τηλεδιάσκεψη πάγωσε. Κάποιοι συμμετέχοντες αντέδρασαν άμεσα. Άλλοι έμειναν άφωνοι.
Λίγες ημέρες αργότερα, η διοίκηση του πανεπιστημίου ανακοίνωσε ότι η καθηγήτρια τίθεται σε άδεια έως την ολοκλήρωση της έρευνας, στο πλαίσιο των πολιτικών περί συμπεριφοράς και μη διάκρισης. Στην ανακοίνωση τα σχόλια χαρακτηρίζονται «αποτρόπαια» και «σε πλήρη αντίθεση με τις αξίες του ιδρύματος».
Η υπερασπιστική γραμμή
Η ίδια η Friedman υποστήριξε ότι τα λόγια της απομονώθηκαν εκτός πλαισίου. Σύμφωνα με την εκδοχή της, εξηγούσε στο παιδί της το φαινόμενο του συστημικού ρατσισμού, χρησιμοποιώντας ένα παράδειγμα ρατσιστικού στερεοτύπου, και ότι τεχνικό πρόβλημα με το μικρόφωνο αλλοίωσε το περιεχόμενο της συνολικής της τοποθέτησης.
Ωστόσο, για πολλούς, το ζήτημα δεν περιορίζεται στην πρόθεση αλλά στο αποτέλεσμα. Τα λόγια ακούστηκαν δημόσια. Απευθύνθηκαν – έστω και άθελά της – σε μαθητές. Και ειπώθηκαν τη στιγμή που παιδιά κατέθεταν δημόσια την αγωνία τους για το σχολείο τους.
Η συγκυρία που βαραίνει
Το περιστατικό έλαβε χώρα μέσα στον Μήνα Μαύρης Ιστορίας, περίοδο κατά την οποία διεξάγονται εκτενείς συζητήσεις για τον συστημικό ρατσισμό και τις ανισότητες στην εκπαίδευση. Η χρονική συγκυρία ενίσχυσε την ένταση των αντιδράσεων.
Αξιωματούχοι της Νέας Υόρκης μίλησαν για «εξοργιστική συμπεριφορά», επισημαίνοντας ότι τέτοιου είδους λόγος, ειδικά σε δημόσιο εκπαιδευτικό περιβάλλον, τραυματίζει την εμπιστοσύνη και εκθέτει μαθητές σε λόγο μίσους.
Το ευρύτερο ερώτημα
Το περιστατικό ανοίγει μια βαθύτερη συζήτηση που ξεπερνά τα όρια ενός πανεπιστημίου.
Τι σημαίνει δημόσιος λόγος στην εποχή της τηλεδιάσκεψης;
Πού τελειώνει η ιδιωτική συζήτηση και πού αρχίζει η θεσμική ευθύνη;
Και πόσο προσεκτικός οφείλει να είναι ένας πανεπιστημιακός, όταν γνωρίζει ότι εκπροσωπεί έναν θεσμό;
Τα «ανοιχτά μικρόφωνα» της ψηφιακής εποχής δεν αποκαλύπτουν απλώς τεχνικά λάθη. Συχνά αποκαλύπτουν στάσεις, αντιλήψεις, κουλτούρες.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο ουσιαστικό στοιχείο της υπόθεσης: όχι μόνο όσα ειπώθηκαν, αλλά η υπενθύμιση ότι ο εκπαιδευτικός λόγος δεν είναι ποτέ ουδέτερος.
Σε μια εποχή όπου η εκπαίδευση καλείται να θεραπεύσει ανισότητες, κάθε λέξη μετρά. Και μερικές φορές, μια φράση αρκεί για να ανοίξει μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
