Η Αμερική αποδομεί την ακαδημαϊκή της παράδοση. Το 2021, ο Ρεπουμπλικάνος γερουσιαστής Τζ. Ντ. Βανς, σε ομιλία του στο Διεθνές Συνέδριο των Συντηρητικών, χαρακτήρισε τα πανεπιστήμια ως «εχθρό». Η φράση αυτή δεν ήταν μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο κύμα ιδεολογικής επίθεσης της ριζοσπαστικής δεξιάς στις ΗΠΑ απέναντι στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Η κυβέρνηση Τραμπ προχώρησε σε:
- πάγωμα της ομοσπονδιακής χρηματοδότησης για την έρευνα,
- κατάργηση προγραμμάτων Πολυμορφίας, Ισότητας και Ένταξης (DEI),
- στοχοποίηση φοιτητών που συμμετείχαν σε φιλοπαλαιστινιακές διαδηλώσεις,
- άρση της προστασίας των ΛΟΑΤΚΙ+ φοιτητών,
- εξαγγελία κατάργησης του υπουργείου Παιδείας.
Το μήνυμα ήταν σαφές: η ακαδημαϊκή κοινότητα δεν αποτελεί πλέον προστατευόμενο πεδίο για την ελευθερία του λόγου ή την επιστημονική ανεξαρτησία.
Η απογοήτευση οδήγησε σε μαζική έξοδο ακαδημαϊκών. Οι διακεκριμένοι καθηγητές Τζέισον Στάνλεϊ, Τίμοθι Σνάιντερ και Μάρσι Σορ εγκατέλειψαν το Γέιλ και μετακινήθηκαν στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται πλέον σε κομβικό σημείο: Θα περιοριστεί στη ρητορική ή θα αναλάβει δράση, μετατρεπόμενη σε παγκόσμιο φάρο ελευθερίας, γνώσης και καινοτομίας;
Δεν είναι η πρώτη φορά που η επιστήμη διώκεται. Στη δεκαετία του 1930, οι ΗΠΑ υποδέχθηκαν προσωπικότητες όπως ο Άλμπερτ Αϊνστάιν, ο Τζον φον Νόιμαν και η Χάνα Άρεντ, οι οποίοι εκδιώχθηκαν από τη ναζιστική Γερμανία. Η συνεισφορά τους όχι μόνο ενίσχυσε την αμερικανική επιστήμη, αλλά και θεμελίωσε τη μεταπολεμική υπεροχή των ΗΠΑ στην έρευνα και την καινοτομία.
Η Ευρώπη μπορεί να αναστρέψει τη "διαρροή εγκεφάλων" του 20ού αιώνα, και να τη μετατρέψει σε "εισαγωγή εγκεφάλων" του 21ου.
Αν η Ευρώπη υποδεχθεί διωκόμενους ακαδημαϊκούς, θα στείλει ένα ισχυρό μήνυμα: Ότι εξακολουθεί να υπερασπίζεται την ακαδημαϊκή ελευθερία, την ανεκτικότητα και τον κριτικό λόγο.
