Ένα μαζικό κύμα οργής και διαδηλώσεων σαρώνει τις τελευταίες εβδομάδες τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές πόλεις, από το Παρίσι μέχρι τη Μαδρίτη, με τη νέα γενιά να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των κινητοποιήσεων ενάντια στο δυσβάσταχτο κόστος ζωής, τα απλησίαστα ενοίκια, τους καθηλωμένους μισθούς και την υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών. Σε αυτό το εκρηκτικό σκηνικό, οι Έλληνες νέοι μοιράζονται τις ίδιες αγωνίες αλλά ξεκινούν από μια δραματικά μειονεκτική θέση, καθώς τα επίσημα στοιχεία της Eurostat για το 2025 αποκαλύπτουν μια ζοφερή πραγματικότητα που εξηγεί απόλυτα την απόγνωση της νεολαίας. Ειδικότερα, ο Alberto Alemanno, ειδικός στο δίκαιο της ΕΕ, τονίζει ότι η περιγραφή των διαμαρτυριών ως απλής «εφηβικής επανάστασης» είναι βαθιά παραπλανητική, καθώς οι κινητοποιήσεις αντικατοπτρίζουν μια βαθιά κοινωνική κρίση επιβίωσης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για νέους ηλικίας 18 έως 24 ετών, το διάμεσο εισόδημα των νοικοκυριών στα οποία ζουν νέοι στην Ελλάδα ανέρχεται σε 10.981 ευρώ, ποσό που υπολείπεται κατά 719 ευρώ από τον γενικό πληθυσμό της χώρας και είναι σχεδόν το μισό από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο των 21.482 ευρώ. Η Ελλάδα βρίσκεται αισθητά πίσω από άλλες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, όπως η Ιταλία (20.315 ευρώ), η Ισπανία (19.338 ευρώ) και η Κύπρος (21.337 ευρώ), ενώ κινείται σε χαμηλότερα επίπεδα ακόμη και από την Πορτογαλία (14.146 ευρώ), ξεπερνώντας οριακά μόνο χώρες όπως η Βουλγαρία και η Σερβία.
Ωστόσο, η γραμματεία του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Νεολαίας επισημαίνει ότι το εισόδημα αποτελεί μόνο ένα μέρος της εξίσωσης, καθώς σε ορισμένες χώρες οι νέοι φαίνονται στα χαρτιά σε καλύτερη μοίρα επειδή αναγκάζονται να μένουν στο πατρικό σπίτι για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Το μεγάλο παράδοξο είναι ότι οι νέοι φαίνονται «πλουσιότεροι» όταν εξαρτώνται από τις οικογένειές τους και «φτωχότεροι» όταν προσπαθούν να ζήσουν μόνοι τους. Ενώ το ποσοστό του εισοδήματος των νέων στην Ελλάδα βρίσκεται στο 93,9% του γενικού πληθυσμού —οριακά πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 93,6%—, αυτός ο «καλός» δείκτης δεν οφείλεται στην ευημερία, αλλά στο γεγονός ότι το εισόδημα των γονιών «κρύβει» τη φτώχεια και την αδυναμία της Gen Z να αυτεξαρτηθεί.
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η εικόνα στην πραγματική αγοραστική δύναμη, η οποία αποτυπώνει ανάγλυφα την οικονομική πίεση που δέχεται η νέα γενιά. Προσαρμοσμένο με βάση το κόστος ζωής και τις τιμές, το διάμεσο εισόδημα των νέων στην Ελλάδα ανέρχεται σε μόλις 12.775 Μονάδες Αγοραστικής Δύναμης (PPS), εκτοξεύοντας τη χώρα στην 6η χαμηλότερη θέση σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο των 21.077 PPS είναι χαοτική, γεγονός που σημαίνει ότι ένας νέος στην υπόλοιπη Ευρώπη μπορεί να αγοράσει σχεδόν τα διπλάσια αγαθά και υπηρεσίες σε σχέση με έναν νέο που ζει στη χώρα μας.
Στον αντίποδα, χώρες του ευρωπαϊκού Νότου όπως η Κύπρος (22.995 PPS), η Ισπανία (21.275 PPS) και η Ιταλία (20.833 PPS) προσφέρουν στους νέους τους συνθήκες με πολύ μεγαλύτερη οικονομική άνεση, με τις μοναδικές χώρες εντός ΕΕ που καταγράφουν χαμηλότερες επιδόσεις από την Ελλάδα να είναι η Ουγγαρία και η Ρουμανία. Αυτός ο ασφυκτικός συνδυασμός χαμηλών εισοδημάτων και εξαιρετικά υψηλού κόστους ζωής εξηγεί γιατί οι Έλληνες νέοι αδυνατούν να καλύψουν τα βασικά έξοδα, να νοικιάσουν δικό τους σπίτι και να χτίσουν τη ζωή τους αυτόνομα.
Για την ουσιαστική αντιμετώπιση του προβλήματος, το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Νεολαίας τονίζει ότι πρέπει να κοιτάξουμε πέρα από το απλό εισόδημα, ενσωματώνοντας την έννοια του «κοινωνικού μισθού» που περιλαμβάνει την προσιτή στέγαση, τις ισχυρές δημόσιες υπηρεσίες, την ποιοτική εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται, «μία αξιοπρεπής ζωή δεν θα πρέπει να εξαρτάται μόνο από έναν καλό μισθό ή από την οικογενειακή περιουσία», αλλά απαιτεί πολιτικές που καθιστούν τα απαραίτητα αγαθά προσιτά για όλους.
