Μπορεί ένα κοινωνικό κίνημα να μην καταφέρει να ανατρέψει την πολιτική εξουσία, αλλά να πετύχει σημαντικές κοινωνικές αλλαγές; Και μπορεί ο φόβος της εκλογικής ενίσχυσης της ακροδεξιάς να αποτελεί επιχείρημα εναντίον των κοινωνικών κινητοποιήσεων;
Τα ερωτήματα αυτά αποκτούν ιδιαίτερη σημασία σήμερα, με αφορμή τις μαθητικές κινητοποιήσεις στη Γαλλία και την ανησυχία πολλών ότι η κοινωνική αναταραχή μπορεί να ευνοήσει εκλογικά την ακροδεξιά.
Η ιστορία του Γαλλικού Μάη του 1968 προσφέρει ένα ενδιαφέρον παράδειγμα.
Τον Μάιο του 1968, η Γαλλία συγκλονίστηκε από φοιτητικές κινητοποιήσεις και ένα πρωτοφανές απεργιακό κύμα, στο οποίο συμμετείχαν εκατομμύρια εργαζόμενοι. Πανεπιστήμια και εργοστάσια καταλήφθηκαν, ενώ αμφισβητήθηκαν η αυταρχική εκπαίδευση, οι εργασιακές σχέσεις και οι παραδοσιακές κοινωνικές ιεραρχίες.
Κι όμως, στις βουλευτικές εκλογές του Ιουνίου 1968, οι γκωλικοί κατήγαγαν μια εντυπωσιακή νίκη. Ο Σαρλ Ντε Γκωλ, που βρισκόταν ήδη στην προεδρία από το 1959, διατήρησε την πολιτική του κυριαρχία. Προσωρινά, καθώς τον Απρίλιο του 1969 παραιτήθηκε, έπειτα από την ήττα του σε δημοψήφισμα.
Ήταν, λοιπόν, ο Μάης του 1968 μια αποτυχία;
Αν εξετάσουμε μόνο το εκλογικό αποτέλεσμα, το κίνημα δεν πέτυχε την ανατροπή της κυβέρνησης. Αν όμως εξετάσουμε τις κοινωνικές κατακτήσεις και τις μακροπρόθεσμες επιδράσεις του, η εικόνα είναι διαφορετική.
Πρώτον, οι εργαζόμενοι πέτυχαν σημαντικές μισθολογικές αυξήσεις. Οι διαπραγματεύσεις της Γκρενέλ, τον Μάιο του 1968, κατέληξαν σε προτάσεις για αύξηση του κατώτατου μισθού (SMIG) κατά περίπου 35% και γενικές μισθολογικές αυξήσεις γύρω στο 10%. Παρότι το τελικό πρωτόκολλο δεν υπογράφηκε και πολλοί απεργοί αρνήθηκαν να επιστρέψουν στην εργασία τους, οι παραχωρήσεις αυτές αποτέλεσαν σημαντικές εργατικές κατακτήσεις. Παράλληλα, ενισχύθηκαν τα συνδικαλιστικά δικαιώματα, με τη νομοθετική αναγνώριση της συνδικαλιστικής παρουσίας μέσα στις επιχειρήσεις.
Δεύτερον, άλλαξε το πανεπιστήμιο. Ο νόμος Φορ του Νοεμβρίου 1968 αναδιοργάνωσε την ανώτατη εκπαίδευση, ενισχύοντας την αυτονομία των πανεπιστημίων και τη συμμετοχή φοιτητών και προσωπικού στη διοίκησή τους. Η αυθεντία του καθηγητή και οι παραδοσιακές εκπαιδευτικές ιεραρχίες τέθηκαν υπό αμφισβήτηση.
Τρίτον, ο Μάης συνέβαλε σε βαθύτερες πολιτισμικές αλλαγές. Ενισχύθηκε η αμφισβήτηση της πατριαρχικής οικογένειας, των παραδοσιακών έμφυλων ρόλων, της σεξουαλικής καταπίεσης και της αυταρχικής διαπαιδαγώγησης. Οι αλλαγές αυτές δεν προέκυψαν αποκλειστικά από τον Μάη ούτε πραγματοποιήθηκαν αμέσως. Ωστόσο, το 1968 αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τα κοινωνικά κινήματα των επόμενων δεκαετιών.
Βεβαίως, ο Μάης δεν ανέτρεψε τον καπιταλισμό ούτε εξαφάνισε τις κοινωνικές ανισότητες. Πολλές από τις διεκδικήσεις του έμειναν ανεκπλήρωτες.
Ο Ντε Γκωλ κέρδισε τις εκλογές, αλλά η γαλλική κοινωνία δεν επέστρεψε στην κατάσταση που βρισκόταν πριν από τον Μάη του 1968.
